Không có chuyện “Nhà nước hóa”

QĐND Online - Ông Phạm Bá Khiêm, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ khẳng định, mặc dù Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại nhưng không vì thế có chuyện “Nhà nước hóa” trong các hoạt động Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương hay hoạt động lễ hội của nhân dân.

Nhân dân đóng vai trò chủ đạo

Ngày 6-12-2012, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ chính thức được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Đây là lần đầu tiên, một tín ngưỡng thờ Tổ của một quốc gia, một dân tộc được vinh danh.

Ông Phạm Bá Khiêm khẳng định, không phải đến khi được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương mới trở thành một hoạt động thường xuyên trong đời sống tâm linh của cộng đồng người Việt mà hoạt động này đã diễn ra liên tục trong suốt chiều dài lịch sử của đất nước.

Ông Phạm Bá Khiêm, Phó Giám đốc Sở Văn hóa-Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ.

Theo dòng lịch sử, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương được tổ chức dưới hình thức sơ khai nhất cũng đã cách ngày nay trên hai nghìn năm. Từ thời An Dương Vương Thục Phán, vua Thục đã dựng cột đá trên đỉnh núi Nghĩa Lĩnh nguyện thề “có đất trời lồng lộng chứng giám, cầu cho nước Nam được trường tồn; nguyện đời đời trông nom lăng miếu họ Hùng, giữ gìn giang sơn gấm vóc mà Hùng Vương trao lại...”.

Trải qua nhiều thời kỳ lịch sử, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương luôn được đề cao. Năm 1917, triều đình nhà Nguyễn giao cho Bộ Lễ chính thức định ngày Quốc lễ - Giỗ Tổ Hùng Vương vào ngày mồng 10 tháng 3 âm lịch hằng năm. Năm 1946, Chủ tịch Chính phủ lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hoà ra sắc lệnh đưa ngày Giỗ Tổ Hùng Vương 10-3 âm lịch hằng năm là ngày lễ chính thức của dân tộc và cho phép viên chức Nhà nước được nghỉ lễ hưởng nguyên lương.

Trải qua nhiều biến cố, thăng trầm của thời đại, đến nay, trên khắp mọi miền Tổ quốc có đến 1.417 di tích thờ cúng Hùng Vương. Đồng bào dù ở xa hay gần cũng đều nhớ ngày Giỗ Tổ hằng năm để hành hương về Đất Tổ

Nhà nước quản lý trật tự

Ngay sau khi Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đã công bố chương trình hành động để bảo tồn và phát triển di sản.

Nét đặc sắc trong Lễ hội văn hóa dân gian đường phố với chủ đề “Văn hóa Hùng Vương-Hội tụ và tỏa sáng”.

Nhiều người lo ngại rằng, sự vào cuộc của Nhà nước sẽ làm Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương bị hình thức hóa, vai trò của người dân trong các hoạt động tín ngưỡng, lễ hội bị phai nhạt đi. Điều này, theo ông Phạm Bá Khiêm, Phó Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ là hoàn toàn không xảy ra.

Bởi lẽ, như đã nói ở trên, nhìn từ lịch sử, có thể thấy, nhân dân đã thực hiện việc thờ cúng Hùng Vương từ rất lâu chứ không phải đến khi UNESCO công nhận đây là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại thì hoạt động này mới diễn ra.

Tuy nhiên, khi đã trở thành di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại, việc bảo tồn và phát triển Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ cần có sự bảo đảm trật tự của Nhà nước.

Ông Phạm Bá Khiêm chia sẻ: “Rõ ràng, trong các hoạt động thờ cúng cũng như hoạt động lễ hội, nhân dân vẫn đóng vai trò chủ đạo, nhà nước chỉ giữ gìn trật tự, bảo đảm an ninh để các hoạt động đó diễn ra xuyên suốt, không xảy ra sự cố đáng tiếc”.

Một biểu hiện sinh động cho việc nhân dân giữ vai trò chủ đạo trong các hoạt động được ông Phạm Bá Khiêm lấy làm ví dụ chính là Lễ hội văn hóa dân gian đường phố với chủ đề “Văn hóa Hùng Vương-Hội tụ và tỏa sáng” đã được tổ chức với quy mô lớn, cùng sự tham gia của các đoàn văn hóa dân gian đến từ 13 huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh Phú Thọ vừa diễn ra ngày 13-4.

Tại lễ hội, nhân dân trên địa bàn tỉnh Phú Thọ đã trở thành những nhân vật chính khi tham gia trình diễn văn nghệ dân gian. Hoạt động này đã góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân, đồng thời góp phần giáo dục truyền thống, yêu quê hương, đất nước, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân.

Khi Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại thì trọng trách gìn giữ, bảo tồn di sản ấy không chỉ của riêng nhân dân Phú Thọ mà còn của nhân dân cả nước. Muốn có được sự kết nối ấy, vai trò của nhà nước rất quan trọng. Nhà nước định hướng, góp phần gìn giữ trật tự, an ninh. Nhân dân đóng vai trò chủ đạo trong gìn giữ, bảo tồn và phát triển di sản. Ấy mới là hướng đi đúng!

Bài, ảnh: THU THỦY

Kể chuyện Bác Hồ bằng…tranh khắc đá

Lễ rước kiệu truyền thống về Đền Hùng

Rộn ràng hội gói bánh chưng, bánh giầy…

180 vận động viên dự lễ hội bơi chải truyền thống Việt Trì

“Dù ai đi ngược về xuôi…”

Long trọng Lễ giỗ Đức Quốc Tổ Lạc Long Quân

Hội trại văn hóa, liên hoan hát xoan và dân ca Phú Thọ

Triển lãm ảnh nghệ thuật “Văn hóa đất Tổ-Cội nguồn dân tộc Việt Nam”