Ngày 4-10-2006 tại Đồ Sơn, Hải Phòng, Hội Nhà văn Việt Nam tiến hành tổ chức hội nghị lý luận phê bình toàn quốc lần thứ 2. Đại hội sẽ cùng nhìn lại chặng đường phát triển văn học 20 năm đổi mới, phân tích thực trạng lý luận phê bình và gợi mở những việc cần làm cho chặng đường trước mặt.

Có thể nói, 20 năm đổi mới vừa qua đã đi vào lịch sử như một trong những thời kỳ thăng hoa nhất của văn học dân tộc. Đó là thời kỳ phát triển cộng sinh của nhiều phương pháp sáng tác. Đường biên văn học mở rộng. Tâm lý sáng tạo được giải phóng. Một sự thông thoáng chưa từng có trong sự lựa chọn đề tài, chủ đề, nhân vật. Đạo đức xã hội đã trở thành trung tâm chú ý của nhà văn. Con người được miêu tả như chính nó với thân phận, nỗi niềm, những ẩn khuất vừa hiểu được vừa không thể hiểu hết, vừa cao cả vừa phàm tục, vừa gần gũi vừa kỳ bí. Những cố gắng đổi mới hình thức diễn ra ở tất cả các thể loại. Những cây bút trẻ xuất hiện ngày càng nhiều đem đến những giọng điệu mới. Đa dạng.

Tuy nhiên lý luận phê bình thời gian qua tầm mức bao quát còn hạn chế. Nhiều tác phẩm bị bỏ qua, nhiều tìm kiếm nghệ thuật bị quên lãng oan uổng. Tình trạng trung bình làng nhàng là căn bệnh trầm kha nhất của văn học ta hiện nay, không được phê phán đến nơi đến chốn. Lối phê bình tuyệt đối hoá cái "tạng" của cá nhân không dựa trên một hệ giá trị chuẩn mực đã dẫn đến tình trạng lạc chuẩn khá phổ biến hiện nay. Bệnh lười biếng cũ kỹ, dễ dãi, bệnh tuyệt đối hoá hình thức, chiều nịnh thị hiếu thấp mang màu sắc thương mại hoá chưa bị nghiêm khắc lên án. Văn hoá phê bình, văn hoá tranh luận chưa được tôn trọng, gây nên những tổn thương không đáng có giữa những người đồng nghiệp.

Trong thời gian tới, như đại hội 10 của Đảng đã chỉ rõ: Phát huy tiềm năng, khuyến khích sáng tạo văn học, nghệ thuật, tạo ra những giá trị cao về nghệ thuật, bảo đảm tự do dân chủ cho mọi hoạt động văn hoá, văn học nghệ thuật, đi đôi với phát huy trách nhiệm của văn nghệ sĩ, có chính sách trọng dụng các tài năng văn hoá, chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của văn nghệ sĩ. Đẩy mạnh hoạt động lý luận phê bình văn học nghệ thuật. Đổi mới nội dung, phương thức hoạt động và cơ cấu của các hội VHNT từ trung ương đến địa phương. Tin rằng, bằng những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động lý luận, phê bình văn học, hội nghị lần này sẽ tạo ra một chuyển động mới mẻ trong đời sống văn học hiện nay.

PV