Mỗi nét bút là một sự soi mình

Những ngày cận kề Tết Nguyên đán, người người lại tìm về Văn Miếu - Quốc Tử Giám để dự Hội chữ Xuân 2026.

Trong không gian linh thiêng của di tích biểu tượng cho nền giáo dục Nho học Việt Nam, 35 gian lều thư pháp trải dài bên hồ Văn như một miền ký ức được tái hiện, nơi trao đi sắc xuân trong những nét chữ đầu năm. Tại từng lều chữ đều phảng phất hương trầm thoảng nhẹ, giấy dó phấp phới trong nắng mới.

Ở mỗi gian lều, các nhà thư pháp ngồi ngay ngắn sau án gỗ, tay nâng bút lông, ánh mắt trầm tư. Các nhà thư pháp tham gia Hội chữ Xuân đều được tuyển chọn kỹ lưỡng thông qua quy trình khảo tuyển khách quan, minh bạch, bảo đảm chuyên môn và uy tín. 

Các nhà thư pháp tham gia Hội chữ Xuân 2026 đều được tuyển chọn kỹ lưỡng nhằm bảo đảm chuyên môn và uy tín. Ảnh: ĐẶNG ANH

Tại gian lều của nhà thư pháp Nguyễn Văn Tư, thành viên Câu lạc bộ Thư pháp Xuân Hồng, tấp nập người ghé đến xin chữ. Ông đã có 10 năm gắn bó với Hội chữ Xuân.

“Xã hội phát triển, giáo dục hiện đại rộng mở, tục xin chữ đầu năm vẫn được người dân gìn giữ và lan tỏa. Trong kỷ nguyên khoa học công nghệ, tinh thần hiếu học càng cần được khơi dậy. Nét chữ đầu xuân chính là lời nhắc mỗi người không quên gốc rễ đạo học của cha ông”, nhà thư pháp Nguyễn Văn Tư chia sẻ.

Mỗi con chữ phải thực sự hợp với tâm niệm của người xin chữ. Chính vì thế, tại gian lều của TS Phạm Vũ Lộc, giảng sư lớp Hán - Nôm tại cơ sở đào tạo Nhân Mỹ Học Đường (Hà Nội), anh luôn ân cần hỏi chuyện từng người trước khi đặt bút viết chữ. Có sinh viên xin chữ “Trí” cho con đường học tập hanh thông, có doanh nhân trẻ mong chữ “Tin” để nhắc mình luôn phải giữ vững niềm tin trong kinh doanh.

Thông qua trò chuyện, anh hiểu rõ mong muốn của quan khách. Qua từng nét bút mềm mại mà dứt khoát, từng đường thanh đậm như gói ghém cả sự chiêm nghiệm. TS Phạm Vũ Lộc chia sẻ: “Khi hiểu đúng giá trị của chữ, con người ta sẽ biết nâng niu và soi chiếu bản thân qua đó”.

 Du khách thích thú xin chữ thầy đồ tại Hội chữ Xuân 2026. Ảnh: ĐẶNG ANH

Giữa các ông đồ, sự xuất hiện của bà Hoàng Anh Diệp, Phó chủ nhiệm Câu lạc bộ Thư họa UNESCO, thu hút sự quan tâm của du khách.

Điềm đạm trong tà áo dài, bà Hoàng Anh Diệp là bà đồ duy nhất tại Hội chữ Xuân 2026. Với bà, niềm vui lớn nhất là khi biết chữ mình viết được treo trang trọng trong nhà của mọi người.

“Chữ không chỉ để ngắm. Chữ còn để nhắc mình sống tốt hơn, cố gắng hơn. Đồng thời, mỗi con chữ cũng gửi niềm tin, hy vọng về một năm mới thuận hòa, hanh thông”, bà Hoàng Anh Diệp chia sẻ.

Khi từng nét chữ vừa khô mực trên giấy dó mộc mạc, người xin chữ nâng niu cuộn lại, như mang theo một phần hồn xuân trong tay. Anh Nguyễn Thành Nam (sinh năm 1985, ngụ tại phường Ngọc Hà, Hà Nội) chia sẻ: “ Đây là năm thứ ba, tôi cùng gia đình tham gia Hội chữ Xuân. Mỗi năm tôi đều xin một chữ khác nhau. Năm nay tôi xin chữ "Tâm" để tự nhắc mình sống chậm và bao dung hơn. Vợ của tôi được cho chữ “An” với ý nghĩa gia đình yên ấm, thuận hòa. Con của tôi thì xin chữ "Hiếu" để soi chiếu bản thân con hiểu rằng học giỏi thôi chưa đủ, còn phải biết kính trên nhường dưới”.

Mở rộng không gian văn hóa, lan tỏa tinh thần “Quốc học”

Hội chữ Xuân diễn ra từ ngày 11-2 đến 1-3-2026 (tức từ 24 tháng Chạp năm Ất Tỵ đến 13 tháng Giêng năm Bính Ngọ) đã tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và du khách tham quan, du Xuân.

Đây là một trong những hoạt động văn hóa đặc sắc được tổ chức thường niên tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, góp phần gìn giữ và lan tỏa các giá trị truyền thống trong đời sống đương đại.

Năm nay, Hội chữ Xuân mang chủ đề “Quốc học”, hướng tới kỷ niệm 950 năm ra đời Quốc Tử Giám, trường quốc học đầu tiên của Việt Nam. Không chỉ là nơi thưởng lãm thư pháp hay xin chữ đầu năm, Hội chữ Xuân 2026 được tổ chức với quy mô mở rộng, chú trọng chiều sâu trải nghiệm thông qua những hoạt động văn hóa, nghệ thuật đa dạng.

Ông Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám, cho biết: “Hội chữ Xuân không chỉ là không gian thưởng thức thư pháp, xin chữ đầu năm, mà còn đề cao tinh thần hiếu học, trọng đạo lý, hướng con người tới những giá trị chân - thiện - mỹ”.

Điểm mới dễ nhận thấy nhất là diện mạo khu vực Hồ Văn. Sau khi được chỉnh trang đồng bộ, không gian nơi đây trở nên thoáng đãng và hài hòa hơn, kết hợp nét cổ kính của di tích với cách bài trí hiện đại. Các khu chức năng được quy hoạch rõ ràng: Khu triển lãm tranh thư pháp, không gian trải nghiệm di sản, khu giới thiệu làng nghề truyền thống, khu xin chữ đầu năm và khu văn hóa ẩm thực. Nhờ đó, dòng người tham quan không còn tập trung vào một điểm, mà có thể thong thả dạo bước, khám phá từng mảng văn hóa.

Không khí xuân cũng lan tỏa khắp khu Nội tự và vườn Giám. Bên cạnh hai không gian trưng bày thường xuyên “Trường Quốc học đầu tiên” và “Khơi nguồn đạo học”, năm nay du khách có thêm cơ hội tham quan triển lãm “Dấu xưa Văn hiến 4” với chủ đề “Đạo học ngàn năm” tại Tiền đường nhà Thái học, cùng các trưng bày chuyên đề như “Ngựa về phố” và “Sử đá lưu danh”. Những nội dung này giúp người xem hình dung rõ hơn về truyền thống khoa bảng và chiều sâu văn hiến Thăng Long - Hà Nội.

Các chương trình giáo dục di sản, không gian văn hóa đọc, trưng bày sản phẩm làng nghề, trò chơi dân gian, cờ truyền thống, múa lân và các tiết mục nghệ thuật như quan họ, ca trù, chèo cũng được tổ chức, tạo nên không khí xuân rộn ràng, đậm đà bản sắc.

Chị Trần Minh Anh (sinh năm 1993, ngụ tại phường Giảng Võ, Hà Nội) chia sẻ: “Các con của tôi rất thích khu trải nghiệm làng nghề và trò chơi dân gian. Tại đây, các con không chỉ được vui chơi mà có thêm hiểu biết về những giá trị truyền thống của dân tộc”.

Giữa nhịp sống hiện đại, Hội chữ Xuân 2026 vì thế không chỉ là lễ hội mà còn là nơi gặp gỡ của truyền thống và hiện tại, của những ước vọng cá nhân giao thoa cùng khát vọng chung về một năm mới an lành, học hành tấn tới, xã hội phát triển bền vững.

Ông Lê Xuân Kiêu bày tỏ: “Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử  sẽ tiếp tục đổi mới, đa dạng hóa hoạt động, trở thành điểm đến an toàn, hấp dẫn, phục vụ chu đáo công chúng trong dịp Tết Nguyên đán 2026”.