Những ngày qua chúng ta đã được chứng kiến một không khí-lễ hội thật tưng bừng, sôi động của hơn 800 nghệ sĩ diễn viên của 16 đoàn nghệ thuật đã gặp nhau và đua tài trong Hội diễn Nghệ thuật chuyên nghiệp toàn quân năm 2008. Đây thực sự là một cuộc kiểm nghiệm và biểu dương lực lượng hoạt động văn hóa, văn nghệ toàn quân-những nghệ sĩ chiến sĩ. Các diễn viên đã mang hết tài năng của mình để dựng nên một bức tranh đa sắc màu về văn hóa văn nghệ của quân đội ta trong thời kỳ mới.

Qua các hoạt động của Hội diễn cho thấy, lực lượng biểu diễn nghệ thuật trong quân đội ngày càng trưởng thành và phát triển lên một trình độ mới đáng tự hào trên cả lĩnh vực sáng tác, biểu diễn và chỉ đạo nghệ thuật… đã có nhiều sáng tác mới về đề tài LLVT, chiến tranh cách mạng được trình diễn, đã có nhiều giọng hát, tay đàn, người múa xuất sắc và các nghệ sĩ biểu diễn sân khấu có bản lĩnh, thể hiện được khả năng sáng tạo, đạt trình độ nghệ thuật cao. Đặc biệt, các nhạc sĩ, biên đạo và nghệ sĩ, diễn viên trẻ ngày càng khẳng định vị trí xứng đáng trong sân khấu biểu diễn của quân đội và vươn tới tầm quốc gia. Trong đó, một số nghệ sĩ, diễn viên trẻ mới được phát hiện và tham gia thi diễn lần đầu nhưng đã bộc lộ những khả năng tiềm tàng. Đây là vốn quý cần được tiếp tục bồi dưỡng.

Chúng ta phấn khởi thấy rằng qua hội diễn này, Lãnh đạo Bộ Văn hóa- Thể thao và Du lịch cùng các chuyên gia hàng đầu của cả nước trong lĩnh vực ca, múa, nhạc và sân khấu đã ghi nhận và đánh giá cao về trình độ quản lý, chỉ đạo nghệ thuật và hoạt động sáng tác, biểu diễn của đội ngũ cán bộ, diễn viên các đoàn nghệ thuật trong quân đội.

Chúng ta tự hào về những tấm huy chương vàng, huy chương bạc và các giải thưởng được trao-sự ghi nhận công sức lao động, sáng tạo của các tập thể, cá nhân nghệ sĩ diễn viên; là sự ghi nhận đóng góp tích cực, quan trọng của quân đội vào sự phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Việt Nam trong thời kỳ mới.

Nhằm bảo đảm cho Hội diễn thành công, Ban Chỉ đạo, Ban Tổ chức, Ban Giám khảo đã được thành lập với sự tham gia của các cơ quan chức năng trong và ngoài quân đội, đặc biệt là sự giúp đỡ của Cục Nghệ thuật Biểu diễn-Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch, Hội Nhạc sĩ Việt Nam, Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam, Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam...; của các chuyên gia hàng đầu của quốc gia về ca, múa, nhạc, sân khấu; của các nhạc sĩ, các nhà biên đạo có nhiều gắn bó và hiểu biết về nghệ thuật quân đội… Ban Tổ chức đã xây dựng quy chế, quy định đúng đắn, chặt chẽ, bám sát mục đích yêu cầu của Hội diễn đồng thời phù hợp với điều kiện cụ thể của các đoàn nghệ thuật quân đội hiện nay nhằm phát huy cao nhất khả năng sáng tạo của lực lượng biểu diễn chuyên nghiệp toàn quân. Các cơ quan chuyên môn và Trường đại học Văn hóa-nghệ thuật quân đội đã giúp các đơn vị trong việc xây dựng tiết mục, chương trình theo đúng định hướng, bảo đảm chất lượng dự Hội diễn tốt nhất. Ban Giám khảo đã làm việc với tinh thần trách nhiệm cao, tận tâm, tận lực, tập trung trí tuệ, bảo đảm đúng quy chế, công tâm và chính xác, giúp cho Ban Chỉ đạo phát hiện và khen thưởng những tập thể và cá nhân có cống hiến xuất sắc.

Ngay từ khi nhận được thông báo hội diễn, song song với việc thực hiện nhiệm vụ chính trị, phục vụ bộ đội và nhân dân vùng sâu, vùng xa, phục vụ bộ đội Trường Sa, Tây Nguyên, Tây Bắc, Tây Nam bộ; thực hiện nhiệm vụ quốc tế v.v…; các đoàn nghệ thuật quân đội đã khắc phục khó khăn về thời gian, về biên chế lực lượng, về trang thiết bị chuyên môn, nghiêm túc quán triệt tốt ý nghĩa, mục đích, yêu cầu chuyên môn của hội diễn, tích cực nghiên cứu, tìm tòi, khai thác trong kho tàng nghệ thuật hết sức phong phú, đa dạng của các dân tộc trên địa bàn đóng quân, trên nền tảng cuộc sống sôi động của các đơn vị quân đội; học hỏi, chắt lọc từ những tinh hoa nghệ thuật thế giới đương đại, phát huy năng lực của diễn viên, chỉ đạo nghệ thuật và tranh thủ được sự giúp đỡ của các nghệ sĩ, chuyên gia nghệ thuật ca múa nhạc, sân khấu tài năng và kinh nghiệm của quân đội và quốc gia để xây dựng được tiết mục và chương trình theo đúng yêu cầu chuyên môn của Hội diễn.

Trong quá trình tham gia thi, các đoàn đã chấp hành nghiêm túc quy định, quy chế của Hội diễn về nội dung đề tài, về nhân sự, về thời gian, về biểu diễn phục vụ phát huy hiệu quả xã hội… Song song với việc tham gia thi diễn, các đoàn đã tổ chức tốt các buổi biểu diễn phục vụ bộ đội và nhân dân trên địa bàn và tại khu vực Hà Nội, không chỉ mang đến cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân những tiết mục nghệ thuật đặc sắc mà còn mang đến tình cảm nồng thắm của những người nghệ sĩ, chiến sĩ Bộ đội Cụ Hồ cao đẹp, được khán giả tiếp nhận say sưa và quý trọng…

Một kết quả hết sức quan trọng là qua các hoạt động trong Hội diễn, các nghệ sĩ, diễn viên, cán bộ quản lý của các đoàn nghệ thuật đã có sự giao lưu, học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau về nhiều phương diện cả về công tác quản lý, chỉ đạo nghệ thuật, cả về kỹ thuật nghiệp vụ, cả về phương pháp thể hiện và hình thức biểu đạt nghệ thuật. Hội diễn là một bằng chứng sống động về tình cảm đoàn kết, gắn bó giúp những người nghệ sĩ, chiến sĩ, Bộ đội Cụ Hồ.

Tuy nhiên, nghiêm khắc nhìn lại Hội diễn của chúng ta vẫn còn biểu lộ một số điểm cần rút kinh nghiệm, đó là: Một số sơ suất không đáng có trong công tác tổ chức; trong việc thực hiện quy chế quy định hội diễn. Có đoàn nghệ thuật còn chưa nghiên cứu kỹ mục đích yêu cầu, các quy định của Hội diễn nên chưa tập trung xây dựng các tiết mục về đề tài LLVT, chiến tranh cách mạng-một nhiệm vụ chính trị đồng thời là tiêu chí quan trọng khẳng định một đoàn nghệ thuật quân đội. Có đoàn chưa chấp hành đúng quy định về thành phần tham gia hội diễn, sẽ rất khó cho bảo đảm chương trình tiếp tục phục vụ bộ đội và nhân dân trong thời gian tới... Có đoàn vi phạm quy định về thời gian cho phép...

Sau 7 ngày khẩn trương, nghiêm túc với tinh thần trách nhiệm và sáng tạo, Hội diễn nghệ thuật chuyên nghiệp toàn quân năm 2008 đã thành công tốt đẹp. Trên cơ sở đánh giá của các ban giám khảo, Tổng cục Chính trị và Ban Chỉ đạo đã có các quyết định khen thưởng huy chương vàng, bạc các chương trình, vở diễn, tiết mục và cá nhân có thành tích xuất sắc; một số tặng thưởng khác do Ban Tổ chức, cơ quan chức năng và các Hội chuyên ngành đề nghị và trao thưởng. Đó là những phần thưởng xứng đáng cho những nỗ lực, cố gắng, sáng tạo của các diễn viên và của đoàn nghệ thuật.

Ngày nay, công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc diễn ra hết sức sôi động, mạnh mẽ, phong phú; đời sống vật chất của nhân dân ngày càng được cải thiện, nhu cầu về văn hóa, văn học nghệ thuật ngày càng cao… Song những diễn biến phức tạp của tình hình quốc tế; sự chống phá của các thế lực thù địch đối với sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta bằng chiến lược “diễn biến hòa bình” nhất là trên mặt trận tư tưởng-văn hóa; sự phát triển và thâm nhập mạnh mẽ của nhiều luồng, nhiều kênh thông tin trong điều kiện cách mạng khoa học công nghệ và toàn cầu hóa… cũng đặt ra những thách thức không nhỏ đối với văn học nghệ thuật nói chung, hoạt động văn hóa, nghệ thuật trong quân đội nói riêng. Cuộc đấu tranh quyết liệt trên mặt trận tư tưởng văn hóa diễn ra hằng ngày hết sức gay gắt, quyết liệt.

Thực hiện định hướng của các Nghị quyết của Đảng về văn học nghệ thuật, gần đây nhất là Nghị quyết 23 Bộ Chính trị Ban chấp hành Trung ương Đảng “Về tiếp tục xây dựng và phát triển văn học nghệ thuật trong thời kỳ mới”, chúng ta phải xây dựng một nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Việt Nam, đồng thời phải tiến hành đấu tranh có hiệu quả chống lại mọi sự xâm nhập của sản phẩm văn học nghệ thuật độc hại, ngoại lai, tha hóa con người. Trong đó đẩy mạnh hoạt động nghệ thuật biểu diễn chuyên nghiệp quân đội theo hướng tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; vừa có chất lượng nghệ thuật cao, vừa giàu tính chiến đấu là nhiệm vụ hết sức quan trọng.

Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị yêu cầu sắp tới phải xây dựng kế hoạch, quy hoạch, củng cố toàn diện các đoàn nghệ thuật quân đội, trong đó phải kiện toàn về biên chế, tổ chức và củng cố, tăng cường đầu tư về cơ sở vật chất, trang, thiết bị mọi mặt…

Các đoàn nghệ thuật cần tiếp tục phát huy hiệu quả xã hội của các tiết mục, chương trình và vở diễn, tổ chức biểu diễn phục vụ bộ đội và nhân dân, chú ý phục vụ đồng bào và chiến sĩ vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới hải đảo… nơi có nhiều khó khăn về đời sống văn hóa.

Sắp tới phải có kế hoạch để các đoàn nghệ thuật đi biểu diễn giao lưu. Về phía các văn nghệ sĩ, diễn viên hãy tiếp tục chủ động học hỏi những giá trị nghệ thuật của ông cha, học hỏi ở những người thầy, người bạn và tự học, vượt lên chính mình để sáng tạo nên các tiết mục, chương trình, vở diễn có giá trị nghệ thuật cao, giàu tính nhân văn và góp phần tích cực. Truyền thụ, xây dựng bền vững các giá trị chân, thiện, mỹ cho bộ đội, khắc họa hình tượng, phẩm chất cao đẹp Bộ đội Cụ Hồ trong lòng nhân dân ta và bè bạn thế giới. Đặc biệt chú trọng các tác phẩm nghệ thuật hưởng ứng Cuộc vận động sáng tác, quảng bá tác phẩm văn học nghệ thuật về đề tài Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; đề tài LLVT, chiến tranh cách mạng…

Trung tướng, PGS,TS Nguyễn Tuấn Dũng

* Đầu đề của báo QĐND