Dù thiên tai khắc nghiệt khiến nhiều vườn bưởi chịu tổn thất khá nặng nề, người trồng vẫn bền bỉ giữ nghề, giữ hương vị quê nhà qua từng mùa quả.

Vũ Quang là mảnh đất nằm tựa lưng vào núi rừng, phía trước là những triền đồi thoai thoải từ lâu đã gắn liền với những vườn bưởi xanh mướt. Ở đây, cây bưởi không đơn thuần là cây ăn quả mà là một phần của đời sống văn hóa làng quê. Mỗi gốc bưởi lớn lên cùng năm tháng, in dấu bao biến động của thiên nhiên và con người. 

Vườn bưởi là không gian quen thuộc trong đời sống hằng ngày của bà Nguyễn Thị Thu. 

Ở tuổi 65, bà Nguyễn Thị Thu vẫn đều đặn ra vào vườn bưởi như một thói quen đã ngấm vào máu thịt. Bà Thu chia sẻ, vợ chồng bà trồng bưởi từ khi còn trẻ, đến nay đã mấy chục năm gắn bó. Vườn nhà bà không rộng, chỉ vài chục gốc bưởi, nhưng mỗi cây đều được chăm chút như một phần của gia đình. “Cây bưởi góp phần nuôi dưỡng con người, mà người dân cũng phải bền bỉ chăm nuôi cây. Người và cây nương tựa vào nhau làm nên một phần đời sống, sinh hoạt của cư dân nơi đây”, bà Thu bộc bạch.

Theo bà Thu, trồng bưởi là công việc đòi hỏi nhiều kiên nhẫn. Để có quả bưởi ngọt, thơm, màu sắc đẹp, người trồng phải hiểu cây từ gốc đến ngọn. Sâu bọ, thời tiết đều có thể ảnh hưởng đến chất lượng quả. Vì vậy, khâu chăm sóc luôn được đặt lên hàng đầu. Người dân địa phương ưu tiên bón phân hữu cơ thường xuyên, giữ cho đất tơi xốp, hạn chế hóa chất để cây phát triển tự nhiên. Với bà con trồng bưởi xã Vũ Quang, đó không chỉ là kỹ thuật mà còn là cách giữ gìn hương vị quả bưởi quê mình.

Tuy vậy, hiểm họa thiên tai luôn rình rập người dân nơi đây. Những cơn bão lớn trong năm qua đã gây thiệt hại nặng nề cho nhiều vườn bưởi ở Vũ Quang. Riêng gia đình bà Thu, khoảng 20% số gốc bưởi bị mất, nhiều cây đang vào mùa đẹp thì rụng tới 70% số quả. “Nhìn bưởi rụng mà xót lắm, toàn quả đang đẹp, nhưng bão, lũ về thì đành phải chấp nhận”, bà Thu chậm rãi kể.

Không chỉ nhà bà Thu, nhiều hộ trồng bưởi khác trong xã cũng chịu chung cảnh ngộ. Gia đình ông Nguyễn Xuân Thê, 55 tuổi, sở hữu gần 100 gốc bưởi, thiệt hại hơn 40 gốc bưởi khi bão quét qua. Dẫu vậy, người dân nơi đây vẫn quen với việc đối mặt và thích nghi. Với họ, sống chung với bão, lũ đã trở thành bản lĩnh sống. “Trồng bưởi ở đây quen rồi, năm nào cũng lo mưa to gió lớn. Mất quả thì tiếc thật, nhưng bỏ cây thì không đành. Cây bưởi gắn với gia đình mấy chục năm nay, còn sức thì còn giữ”, ông Thê bộc bạch.

Dù chịu nhiều tổn thất do thiên tai, vườn bưởi vẫn giữ được vị trí quan trọng trong đời sống và lao động của người dân Vũ Quang. Tin vui đến khi đầu tháng Chạp, thương lái từ nhiều nơi tìm về Vũ Quang đặt mua bưởi, có người mua hàng trăm quả. Đối với bà con địa phương, niềm vui không chỉ đến từ việc bán được bưởi mà còn bởi sản vật quê hương được nhiều người ở nơi xa đón nhận.

Trong đời sống văn hóa của người dân Vũ Quang, vườn bưởi còn là không gian gắn kết gia đình. Mỗi mùa thu hoạch, con cháu lại quây quần, cùng nhau hái bưởi, lựa quả, trò chuyện rôm rả. Hương bưởi lan tỏa khắp vườn, quyện với tiếng cười nói, tạo nên bức tranh sinh hoạt bình dị mà ấm áp. Với bà con nơi đây, giữ vườn bưởi cũng là giữ gìn một phần văn hóa làng quê, nơi hương bưởi không chỉ thấm từng vị ngọt trên đầu lưỡi mà còn đậm sâu trong ký ức và tâm thức người dân miền trung du Hà Tĩnh.