Độc đáo hội thi thổi cơm đình Thị Cấm

QĐND Online - Theo phong tục, hằng năm cứ vào dịp đầu Xuân, đúng ngày mùng 8 Tết, người dân thôn Thị Cấm, xã Xuân Phương, huyện Từ Liêm (Hà Nội), lại tổ chức Hội thi thổi cơm với những nghi lễ rất độc đáo.

Mong một năm bình an, no ấm

Bà con địa phương kể rằng, tương truyền từ thời Vua Hùng thứ 18, khi quân nhà Thục kéo sang xâm lược nước ta, khi đó, Tướng quân Phan Tây Nhạc được giao thống lĩnh quân binh dẹp giặc. Khi ông trẩy quân qua thôn Thị Cấm, nhiều người dân trong làng xin đi theo để phục vụ . Thời gian quân sĩ lưu lại tại địa phương, vợ chồng Tướng quân Phan Tây Nhạc và Hoa Dung không chỉ hướng dẫn cho bà con địa phương biết cách trồng trọt, cấy lúa, chăn nuôi, mà Tướng quân còn mở cuộc thi kéo lửa thổi cơm để chọn người nuôi quân giỏi, tuyển vào phục vụ quân ngũ. Sau khi vợ chồng Tướng quân mất, người dân trong thôn Thị Cấm đã xây đình, lập bàn thờ và tôn thờ Tướng quân là vị Thành Hoàng Làng. Hằng năm, cứ vào dịp đầu Xuân, vào ngày mồng 8 tháng giêng là bà con trong thôn Thị Cấm lại tiếp nối truyền thống náo nức mở Hội thi kéo lửa thổi cơm để tưởng nhớ công lao của Tướng quân và cổ vũ truyền thống yêu nước của người dân địa phương đã đóng góp sức người, sức của để diệt giặc; đồng thời cầu chúc một năm mới mưa thuận, gió hòa, các gia đình làm ăn gặp may mắn, con cháu bình an.

Gìn giữ nét văn hoá nấu cơm xưa

Bà Nguyễn Thị Hòa - Trưởng ban tổ chức cuộc thi cho biết: "Sau màn dâng hương Thành Hoàng làng, các đội sẽ tập trung tại sân đình để bước vào cuộc thi thổi cơm vào đúng 11 giờ trưa. Cuộc thi năm nay có bốn đội tham gia (dân làng thường gọi là giáp), mỗi giáp được cử hơn 10 người dự thi bao gồm cả nam, lẫn nữ, không phân biệt giới tính, tuổi tác đua tài ở ba phần thi bắt buộc như: Lấy nước, kéo lửa và thổi cơm… Trong đó, nam giới thì giã gạo và kéo lửa bằng cây giang, phụ nữ thì nhanh tay giần sàng, lọc vỏ thóc để châm lửa thổi cơm…"

Phần thi kéo lửa.

Khi tiếng trống hiệu lệnh rồn dập vang lên, thành viên trong các đội tham dự hội thi như chạy đua với thời gian: Người chạy đi lấy nước, 4 người kéo lửa, 4 người giã thóc thành gạo, một người sàng giần cho sạch trấu, mỗi người một việc… Vây quanh là bà con trong thôn và người dân địa phương hò reo, cổ vũ, làm sôi động cả một vùng. Trên sân đình, cuộc thi mỗi lúc càng tỏ ra quyết liệt.

Anh Nguyễn Thu Sinh, thành viên đội Xóm 8, thôn Thị Cấm, huyện Từ Liêm (Hà Nội) cho hay: "Việc kéo lửa để thổi cơm của các đội diễn ra rất độc đáo, ngọn lửa phải được lấy từ ma sát bùi nhùi rơm nếp chà với ống giang khô. Ngoài việc đốt một đống để ủ cơm, mỗi đội còn đốt hơn chục đống khác để giấu nồi cơm, bởi khi cơm chín, các bô lão sẽ đi vòng quanh dùng gậy chọc vào các đống ủ để tìm nổi cơm, đội nào bị phát hiện đầu tiên sẽ bị trừ điểm…"

Bà con trong thôn cho biết, trước đây, nước nấu cơm được các đội tham gia hội thi lấy từ dòng sông Nhuệ, cách xa đình làng khoảng gần 1km, còn bây giờ, ban tổ chức quyết định để các đội lấy nước từ giếng Đình làng .

Việc đua tài đòi hỏi người giã thóc, giần sàng, nấu cơm của các đội phải nhanh nhẹn, khéo tay. Bà Phạm Thị Nhung, thành viên đội Xóm 9, thôn Thị Cấm chia sẻ: “Các đội phải chọn được loại thóc tốt, khi giã không bị nát, nấu cơm mới dẻo, thơm và chóng chín”. Bên cạnh đó, các thành viên khác trong đội còn phải nhanh chóng chạy lấy rơm đốt thành tro đống để ủ cơm.

Lễ hội thổi cơm thi không chỉ là minh chứng sinh động về truyền thống yêu nước chống giặc ngoại xâm của người dân trong thôn Thị Cấm, mà đó còn là nét văn hóa độc đáo, nấu cơm bằng rơm của nhân dân ta được các thế hệ người dân nơi đây duy trì hằng năm.