Ngày 5-11, huyền thoại của giới doanh nhân Hoàng Thị Minh Hồ đã tạm biệt dương gian ở tuổi 104. Có thể người đương thời ít biết bà và chồng bà là doanh nhân Trịnh Văn Bô bởi những hành động đi vào lịch sử của hai ông bà đã diễn ra cách đây hơn 70 năm. Bản thân ông bà Trịnh Văn Bô cũng không muốn mang tiếng là công thần mà chỉ lặng lẽ sống để thỏa ước mong là công dân của một nước độc lập.
Độc lập dân tộc, đất nước có quyền tự chủ là mong ước của bất cứ người Việt Nam nào. Giới tư sản Việt Nam ra đời và phát triển trong sự đối xử bất bình đẳng với giới tư bản Pháp, Hoa kiều và sự chèn ép của nhà cầm quyền Pháp. Đó là lý do vì sao những gia đình tư sản mà điển hình là vợ chồng ông Trịnh Văn Bô lại sẵn sàng hiến tài sản của mình cho cách mạng mà không nghĩ đến chuyện được báo đáp.
Khách tham quan ngôi nhà lịch sử số 48 Hàng Ngang (Hà Nội).
Ông Trịnh Văn Bô và bà Hoàng Thị Minh Hồ cùng sinh năm 1914, đều xuất thân từ hai gia đình thương nhân giàu có bậc nhất Hà Nội. Khi thành thân năm 1932, từ số vốn ban đầu chỉ khoảng 30.000 đồng Đông Dương, vợ chồng ông đã phát triển sự nghiệp buôn bán tơ lụa, vải vóc, tích lũy vốn lên hàng triệu đồng Đông Dương. Không chỉ sở hữu loạt cửa hàng bán vải mà vợ chồng ông mở xưởng dệt may, xây dựng chuỗi sản xuất, tiêu thụ khép kín, vươn ra bên ngoài lãnh thổ, chinh phục những thị trường khó tính thời bấy giờ như: Pháp, Anh, Thụy Sĩ, Nhật Bản… Sự thành công của vợ chồng ông đến từ triết lý kinh doanh phải lấy chữ tín lên hàng đầu. Ông bà Trịnh Văn Bô còn thống nhất quan điểm: “Buôn bán lãi 10 đồng thì giữ lại 7 đồng, còn lại giúp đỡ người nghèo và việc phúc đức. Khi cần nuôi nền độc lập thì cống hiến tất cả”.
Được Việt Minh giác ngộ, ông bà bất chấp hiểm nguy, trở thành cơ sở bí mật cho cách mạng. Ngôi nhà 48 Hàng Ngang của ông bà là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh bí mật sống những ngày từ Việt Bắc trở về Thủ đô chỉ đạo giành chính quyền, nơi Người viết bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa.
Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, ông Trịnh Văn Bô được mời tham gia Ủy ban Hành chính TP Hà Nội. Bà Hoàng Thị Minh Hồ được tiến cử vào Ban vận động Quỹ Độc lập. Gia đình ông Trịnh Văn Bô đã đi đầu trong vận động các tầng lớp công thương Thủ đô tham gia ủng hộ Quỹ Độc lập và Tuần lễ vàng của Chính phủ lâm thời: Tài trợ 1.000 lượng vàng “lót tay” các tướng lĩnh Trung Hoa Quốc dân Đảng để góp phần đuổi 20 vạn quân Tưởng về nước, mua 20 vạn áo trấn thủ trong phong trào “Ủng hộ mùa đông chiến sĩ”, mua kho vũ khí Nhật để trang bị cho lực lượng vũ trang… Đặc biệt, các tài liệu đều ghi nhận, chỉ riêng vợ chồng ông Trịnh Văn Bô đã ủng hộ cho Chính phủ tổng cộng 5.147 lượng vàng.
Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử khác nhau, gia đình doanh nhân Trịnh Văn Bô đều ra sức làm việc, cống hiến hết mình cho sự nghiệp cách mạng. Ghi nhận những cống hiến đó, chính quyền Hà Nội cho hay, đã trình HĐND thành phố phương án đặt tên đường Trịnh Văn Bô tại quận Cầu Giấy để xem xét quyết định vào cuối năm nay. Việc làm này có thể hơi muộn nhưng đó là sự ghi nhận công lao đối với gia đình doanh nhân Trịnh Văn Bô đã cống hiến tất cả vì nền độc lập của đất nước.
Bài và ảnh: HOÀNG HOÀNG - NGUYỄN HOÀI