QĐND - Đầu xuân đã có hàng vạn lượt du khách về xem Hội cá thần tại Làng Ngọc, Cẩm Lương, Cẩm Thủy, Thanh Hóa. Cùng với Hội cá thần, mọi người còn được thưởng thức những nét văn hóa độc đáo xứ Mường. Đây chính là điểm du lịch hấp dẫn với mỗi du khách trong và ngoài nước.

Tương truyền về suối cá thần

“Ngày xưa, tại bản Ngọc thời kỳ khai thiên lập địa, vào một năm nọ thời tiết khắc nghiệt, hạn hán, mất mùa quanh năm, người dân vô cùng túng khó. Một hôm hai vợ chồng trong bản hiếm muộn con, đi làm đồng về và nhặt được quả trứng có hình thù lạ. Người vợ đem quả trứng ra suối Ngọc thả xuống nhưng quả trứng không chịu rời khỏi tay. Hai vợ chồng quyết định đem quả trứng về nhà đặt vào ổ gà đang ấp, quả trứng lại nở ra một con rắn. Sợ quá, người chồng đem con rắn ra suối Ngọc thả nhưng đến tối con rắn lại bò về gia đình vợ chồng này. Sau đó họ quyết định để con rắn ở lại cùng với gia đình. Thật bất ngờ từ đó đồng ruộng, hoa màu luôn tốt tươi, nước nôi thoải mái, đời sống nhân dân ấm no. Và chàng rắn này đã trở thành vị cứu tinh, được mọi người tôn sùng. Nhưng đến một hôm trời nổi giông, bão, sấm chớp. Sau cơn giông bão mọi người thấy xác rắn nằm bên núi Trường Sinh, đầu hướng về bản Ngọc. Thương tiếc cho chàng rắn, mọi người đem xác chôn dưới chân núi Trường Sinh và lập đền thờ gọi là Ngọc Từ. Trong buổi tế lễ, đồng bào bản Ngọc được thần báo mộng là rắn chết do quyết chiến với thủy quái và kết quả thủy quái thất bại, dù giữ được bản nhưng chàng rắn phải gửi lại xác của mình. Từ đó ở suối Ngọc dưới chân núi Trường Sinh xuất hiện đàn cá thần luôn quây quần trước đền Ngọc Từ để hầu hạ chàng rắn…”.

Tờ rơi quảng cáo của địa phương về suối cá thần đặc sắc địa phương mình.

Nguồn lợi từ tình yêu cá thần

Khi du khách được chứng kiến tận mắt về hình ảnh của suối cá thần ai cũng ngỡ ngàng với vẻ đẹp của cá. Hình ảnh đàn cá thần sẽ làm cho bất kỳ du khách nào cùng phải ngạc nhiên bởi sự tò mò đầy quyến rũ.

Người dân địa phương chúng tôi thường nói với du khách: “Đàn cá được sinh ra trong những hang động bí ẩn, cá thần ở đây là vật linh thiêng, do vậy không ai được bắt hoặc ăn thịt cá”. Mọi người người dân đều yêu quý những chú cá thần của mình. Chúng tôi thường chăm sóc, nuôi nấng, chiều chuộng hết sức chu đáo. Nhưng nét kỳ lạ ở đây làm cho mọi người phải tò mò, chú ý, đó là chỉ với một dòng nước từ một hốc đá ngầm chảy từ chân núi có tới hàng vạn chú cá nối đuôi bơi ra, bơi vào, chúng phân loại lớn bé rõ ràng. Hơn nữa, những chú cá thần không giống với những cá bình thường, hình cá chép, môi đỏ rực, có khuyên tai to lộ rõ, thân cá màu đỏ hồng. Mùa này mặt nước chỉ chừng 30 - 40 cm, cá lộ rõ phần bụng và phần trên của cá mọi người thoải mái ngắm nhìn. Mỗi khi bơi, cá phát sáng nhiều màu lấp lánh ánh bạc trông thật vui mắt. Du khách cũng có thể vuốt ve thân hình của cá làm chúng thích thú, tuy nhiên không được bắt cá lên khỏi mặt nước… Cá rất thân thiện với con người.

Những ngày không có lễ hội, mỗi khi đồng bào ra suối Ngọc rửa rau, vo gạo ai cũng nhớ thả cho cá một ít rau cỏ, ít gạo, lạc rang… Bên trên suối cá là một hang động, nơi đó chúng ta có thể thắp hương để cầu “thần” cá phù hộ điềm tốt lành. Trong hang, cũng là một khung cảnh tự nhiên tuyệt đẹp, du khách tha hồ chiêm ngưỡng chúng, những nhũ đá nhô ra theo những hình dạng, màu sắc khác nhau.

Ngày hội rước cá thần là ngày quan trọng nhất trong lễ hội. Chúng tôi gọi lễ hội rước thần cá là lễ hội “khai hạ đầu xuân”. Tục truyền từ xa xưa, đến nay vẫn được đồng bào dân tộc Mường ở xã Cẩm Lương bảo tồn, gìn giữ. Lễ hội này được tổ chức trang trọng, với ước nguyện của người dân địa phương là cầu cho mưa thuận, gió hòa, mọi người khỏe mạnh, mùa màng tươi tốt...

Phần hội của lễ hội này với những trò chơi dân gian của đồng bào dân tộc Mường nơi đây như: Ném còn, chơi đu, đẩy gậy, kéo co và nhiều hoạt động văn hóa - văn nghệ như hát xường, ru Mường, múa Pồn Pông...

Đến suối cá thần, du khách còn được chiêm ngưỡng thích thú bên cạnh dãy núi Trường Sinh còn giữ được khá nguyên vẹn với hệ thống rừng nguyên sinh đa dạng thảm động thực vật đặc trưng của vùng nhiệt đới. Còn đối với người dân thì vẫn giữ nguyên bản tính mộc mạc và thân thiện. Người dân vẫn còn lưu giữ những nét văn hoá truyền thống như: Dệt thổ cẩm, uống rượu cần, đặc biệt là nét văn hóa sinh hoạt đặc sắc của xứ Mường.

Bên cạnh đó, đến suối cá thần năm nay du khách được cung cấp đầy đủ các dịch vụ như ăn, ở, đi lại, mua sắm các sản phẩm địa phương với giá cả hợp lý, thậm chí du khách cũng có thể đi lại bằng các dịch vụ xe du lịch phục vụ chu đáo trên các tuyến đường dài như Hà Nội, Nam Định…

Điểm du lịch suối cá thần ở Cẩm Thủy thực sự là một lễ hội độc đáo xin mời bạn hãy về với quê hương chúng tôi.

Bài và ảnh:  Nguyễn Chuyên