Chính thức mở cửa từ tháng 1-2014, dù là bảo tàng ngoài công lập còn nhiều hạn chế về nguồn lực và kinh nghiệm hoạt động, Bảo tàng Áo dài đã và đang góp phần thiết thực vào công tác bảo tồn, phát huy giá trị lịch sử, văn hóa của áo dài Việt Nam. Hiện bảo tàng lưu giữ và trưng bày khoảng 1.300 hiện vật, trong đó có nhiều hiện vật quý gắn với cuộc đời, sự nghiệp của những nhân vật có nhiều đóng góp cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trên nhiều lĩnh vực.

Theo bà Huỳnh Ngọc Vân, Giám đốc Bảo tàng Áo dài, phần lớn các bảo tàng ngoài công lập được hình thành từ tâm huyết và nguồn lực của cá nhân hoặc doanh nghiệp. Tuy nhiên, bên cạnh lợi thế về tính chủ động, các đơn vị này thường gặp khó khăn trong việc thu hút nhân lực chuyên môn, đầu tư cho nghiên cứu, bảo quản hiện vật và đổi mới hoạt động. Đặc biệt, trong bối cảnh công chúng có ngày càng nhiều lựa chọn để tiếp cận tri thức và giải trí, việc duy trì sức hút đối với khách tham quan là bài toán không dễ giải.

Khách quốc tế trải nghiệm nét đẹp văn hóa áo dài tại Bảo tàng Áo dài. Ảnh: THANH HIỆP

Những năm gần đây, công chúng không còn chỉ đến bảo tàng để xem hiện vật. Họ mong muốn được tham gia, tương tác và trải nghiệm những giá trị văn hóa đằng sau mỗi hiện vật. Điều đó đòi hỏi các bảo tàng phải chuyển từ mô hình trưng bày đơn thuần sang không gian văn hóa mở, nơi di sản được kể bằng nhiều hình thức sinh động, gần gũi hơn với đời sống đương đại.

Tại Bảo tàng Áo dài, bên cạnh công tác sưu tầm và bảo tồn, nhiều hoạt động chuyên đề được tổ chức thường xuyên như tọa đàm, hội thảo về lịch sử áo dài, nghề may truyền thống và các giá trị văn hóa dân tộc. Bảo tàng cũng phát triển nhiều chương trình trải nghiệm dành cho học sinh, sinh viên và du khách như vẽ áo dài, làm đồ thủ công, tìm hiểu nhạc cụ dân tộc. Đáng chú ý, các bộ sưu tập lưu động còn được đưa đến trường học và nhiều địa phương, kết hợp giới thiệu các loại hình di sản văn hóa phi vật thể, đồng thời tăng cường các hoạt động giao lưu quốc tế. Những hoạt động này góp phần kết nối các nhà nghiên cứu, nghệ nhân, trường đại học và cộng đồng yêu văn hóa, qua đó mở rộng không gian trao đổi học thuật và lan tỏa giá trị di sản. Cách tiếp cận này giúp tăng sức hút đối với công chúng, biến áo dài từ một hiện vật trưng bày thành biểu tượng văn hóa sống động, mang thông điệp về Việt Nam đến với thế giới.

Là người dân địa phương từng tham gia hướng dẫn du khách, trình diễn đờn ca tài tử và giới thiệu nghề thủ công truyền thống tại bảo tàng, ông Trần Văn Tâm (phường Long Phước) cho rằng sự đồng hành của cộng đồng đã góp phần tạo nên sức sống riêng cho Bảo tàng Áo dài. Qua những câu chuyện đời thường, làn điệu đờn ca tài tử hay các nghề thủ công truyền thống được chính người dân giới thiệu, du khách có thêm cơ hội cảm nhận sâu sắc hơn những giá trị văn hóa đang được gìn giữ và trao truyền trên vùng đất này.

Những nỗ lực đổi mới đã giúp Bảo tàng Áo dài ghi dấu ấn trong đời sống văn hóa-du lịch của TP Hồ Chí Minh. Năm 2023, bảo tàng được bình chọn vào danh sách “TP Hồ Chí Minh-100 điều thú vị”; năm 2024 vào Top 10 điểm tham quan hấp dẫn hàng đầu thành phố và Top 50 điểm đến du lịch hấp dẫn của TP Hồ Chí Minh cùng 13 tỉnh, thành Đồng bằng sông Cửu Long. Năm 2025, đơn vị được Hội Di sản Văn hóa Việt Nam tặng Bằng khen vì những đóng góp tích cực trong bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa.