Âm nhạc gắn với môi trường

Ca sĩ Michael Moller đến từ Đan Mạch.

Trong ba ngày (26 đến 28-3), Liên hoan âm thanh Hà Nội 2010 thực sự trở thành hoạt động nghệ thuật lớn nhất từ đầu năm đến nay. Công chúng Thủ đô hoàn toàn thỏa mãn màn biểu diễn của gần 80 nghệ sĩ đến từ 16 quốc gia. Chưa bao giờ người ta được nghe, được xem nhiều dòng nhạc đến thế về tuyên truyền cho các hoạt động bảo vệ môi trường.   

Đối thoại qua âm nhạc             

Liên hoan âm thanh Hà Nội 2010 với chủ đề “Không gian xanh” là chương trình thứ ba được tổ chức sau hai liên hoan trước với chủ đề “Âm thanh tương lai” năm 2008 và “Nhạc xanh” năm 2009. "Không gian xanh" vẫn tiếp tục là cầu nối để âm nhạc điện tử thể nghiệm mới mẻ. Ban tổ chức mong muốn giới thiệu những thử nghiệm, khám phá mới trong âm nhạc cũng như nghệ thuật cho giới trẻ Việt Nam. Liên hoan bắt đầu từ 9 giờ sáng đến đêm khuya và nét mới trong năm nay là phân chia rõ các thể loại để khán giả có quyền lựa chọn nghe gì.           

Ngày đầu tiên là ngày biểu diễn sân khấu với các dòng nhạc truyền thống và đại chúng. Mở màn lúc 18 giờ ở sân khấu trong nhà là Giáo phường ca trù Thăng Long với tiếng đàn phách của đào nương Phạm Thị Huệ. Bài hát đầu tiên là bài Bắc phản theo đúng điệu ca trù truyền thống, sau đó là các bài hát đương đại như Chiều phủ Tây Hồ được soạn theo làn điệu ca trù. Các thính giả nước ngoài hoàn toàn bị thuyết phục trước giọng hát sang trọng, phong thái biểu diễn quý tộc của ca trù – vừa mới được UNESCO công nhận là di sản phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.           

Ở sân khấu ngoài trời, ca sĩ, nhạc sĩ Chu Lệ Minh trình bày các ca khúc nổi tiếng của cô như: Cô bé ngồi bên cửa sổ, Tự tin… với phong cách nhạc country thu hút được người nghe dù cho trời trở gió mạnh.           

Đến 21 giờ, Jamie Lloyd khuấy động không khí sân khấu trong nhà với màn nhạc điện tử sôi động. Người xem ngạc nhiên hơn khi sau lưng anh là những hình ảnh ghi lại đời sống và cho chúng chuyển động tạo ra những hoạt cảnh hài hước vui nhộn. Không chịu kém cạnh, bên ngoài, nghệ sĩ Nhật Bản Sparky Quano làm nổ tung sân khấu với cây ghi-ta điện trong màn solo rock metal. Kết thúc ngày đầu tiên, ca sĩ hàng đầu Đan Mạch là Michael Moller bằng giọng hát ngọt ngào ngợi ca tình yêu, kêu gọi hòa bình.    

Ngày thứ hai hoàn toàn dành cho nhạc thể nghiệm, đây là dịp mà các nghệ sĩ Việt Nam được thể hiện trước khán giả nhà, ngoài gương mặt quen thuộc của Vũ Nhật Tân (sinh năm 1970) với nhạc điện tử thì những nghệ sĩ còn lại thuộc thế hệ 8X, 9X như: Lương Huệ Trinh (1985) đến từ Học viện Âm nhạc Quốc gia, nghệ sĩ Nguyễn Văn Thao (1982), Nguyễn Hồng Giang (SN 1991) đến từ Nhạc viện Thành phố Hồ Chí Minh lần lượt được trình bày tại sân khấu trong nhà. Các tiết mục nhạc ồn (noisy music) của Nguyễn Hồng Giang. Nghệ sĩ trẻ đến từ Thành phố Hồ Chí Minh này lựa chọn những âm thanh rè, gắt như âm thanh của tàu hỏa, máy bay - những tiếng ồn nơi đô thị. Tác phẩm của các nghệ sĩ không có tên, không có một diễn giải nào từ phía tác giả nên người nghe phải tự diễn giải tùy theo cách hiểu của mỗi người. Nhưng hầu như người nghe nào cũng nhận ra lớp nghĩ đầu tiên: Đơn giản nó diễn tả nỗi bất an nội tâm của con người trong cuộc sống đô thị quá nhanh và gấp.           

Ngày cuối được gọi tên là ngày của các DJ. Các DJ nổi tiếng đến từ Âu-Mỹ như: Alex Milan, Hans Kulisch  thực sự là những “phù thủy” âm thanh khi chỉ với bản nhạc đã được ghi âm từ trước, bằng các thủ thuật điêu luyện khiến cho một màn trình diễn dài gần một tiếng mà không bị vấp váp, thực sự hòa quyện nhuần nhuyễn liên tục. Chính vì thế, các DJ đã là người “kiểm soát” được đám đông cuồng nhiệt reo hò, nhảy múa suốt 6 tiếng đồng hồ trên cả hai sân khấu.           

Có thể xem, vượt qua ngoài ý nghĩa là giới thiệu các xu hướng âm nhạc đương đại đến với giới trẻ Việt Nam thì Liên hoan âm thanh Hà Nội còn là sự đối thoại giữa các nền văn hóa, sở thích, thói quen… từ đó mới có thể thấu hiểu, cùng chia sẻ những vấn đề chung. Âm nhạc thực sự đã hoàn thành sứ mệnh là chiếc cầu nối.               

Chung tay vì “Không gian xanh”           

Ngoài việc để kết nối với âm nhạc, nghệ thuật thì Liên hoan này đã gắn với các hoạt động bảo vệ môi trường, hoặc chí ít cũng nhằm nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường.           

Ban tổ chức đã có sáng kiến phát hành vé là những chiếc vòng đeo tay bằng vải có dòng chữ “green space” (không gian xanh), có hình thêu tay, vừa thời trang, vừa như một vật kỷ niệm, đồng thời không xả rác ra môi trường. Chủ sở hữu chiếc vòng này có thể vào cửa cả 3 ngày liên hoan. Và không chỉ vào “Ngày Trái đất” (28-3) mà trong suốt cả 3 ngày liên hoan -  vào lúc 20 giờ 30 phút, các hoạt động liên quan đến âm thanh, nghệ thuật đều ngừng một thời gian để những thông điệp về môi trường lên tiếng. Ngoài ra, còn có các chương trình kêu gọi bảo vệ động vật như tiểu phẩm Một lần xuống phố do nghệ sĩ hài Minh Vượng diễn nhằm kêu gọi không sử dụng mật gấu.             

Đây là một xu hướng chung của nghệ thuật đương đại hiện nay. Khi nghệ thuật không thể chỉ lấy tính tự trị để truy tìm hình thức thuần túy nữa mà cần góp phần “phản biện” để nhằm hướng các hành động con người trở nên tốt đẹp và có ý nghĩa hơn. Tuy không thu hút được nhiều khán giả so với kì vọng song các mục tiêu về nghệ thuật, về chiến lược tuyên truyền về cơ bản đã thành công. Chính vì vậy, giới trẻ Thủ đô có quyền kì vọng ở những liên hoan âm nhạc lớn hơn ở tương lai.

Bài và ảnh: Hàm Đan