75 phút chạm vào ký ức một thời

Trở về Hà Nội trong những năm tháng bao cấp

Bước vào tour, người tham gia như trở về Hà Nội của một thời đã xa. Những vật dụng quen thuộc như chiếc tivi đen trắng, đài cassette, bếp dầu, nồi gang, tem phiếu, bao thuốc lá Điện Biên, diêm Thống Nhất… được sắp đặt trong những không gian sinh hoạt đặc trưng, từ phòng khách, gian bếp đến cửa hàng, quán trà đá và góc phố. Cùng với đó là âm thanh tiếng loa thông báo vang lên, những khẩu hiệu “Thi đua là yêu nước!”, “Lao động là vinh quang!” xuất hiện giữa không gian, cùng cảnh xếp hàng hứng nước... Mỗi không gian là một lát cắt đời thường, giúp người tham gia hình dung rõ hơn về một thành phố từng trải qua những năm tháng gian khó nhưng giàu tinh thần cộng đồng.

Khách tham quan trải nghiệm “Tour Yêu nước: Chạm vào ký ức một thời”.

Trong không gian tái hiện ngôi nhà Hà Nội xưa, ở phòng khách, bộ bàn ghế và những vật dụng sinh hoạt giản dị gợi lại một gia đình thời bao cấp. Trên bàn là mâm cơm “không thịt”. Những đồ vật tưởng như bình thường trở thành điểm tựa để người xem hình dung về cuộc sống của các gia đình Hà Nội trong những năm tháng thiếu thốn.

Chị Nguyễn Thị Thanh Tuyền (sinh năm 2000, ở phường Ba Đình, Hà Nội) chia sẻ: “Thật sự trước đây tôi chưa từng được trải nghiệm thực tế như thế này. Đây cũng là lần đầu tiên tôi tận mắt nhìn thấy mâm cơm thời kỳ bao cấp - mâm cơm mà ông bà ta ngày xưa đã từng ăn, từng nấu và trải nghiệm qua”.

Tại không gian đám cưới xưa, chiếc phông lễ thành hôn được phục dựng với dòng chữ khẩu hiệu “Vui duyên mới không quên nhiệm vụ”. Không gian cưới cũng mang dáng vẻ mộc mạc nhưng vẫn trang trọng. Qua đó, người xem có thể hình dung một đám cưới thời ấy không chỉ là chuyện riêng của đôi trẻ mà còn gắn với nhịp sống và tinh thần chung của xã hội.

Một hiệu sách thời bao cấp mở ra một lát cắt khác của đời sống Hà Nội xưa. Những cuốn sách và vật dụng được sắp xếp gọn gàng, gợi lại không gian đọc và học tập trong một thời còn nhiều thiếu thốn. Qua đó, tinh thần coi trọng tri thức, giáo dục và ý thức học tập để cùng xây dựng đất nước của thế hệ cha ông cũng được tái hiện một cách giản dị.

Không gian trưng bày tái hiện một phần đời sống Hà Nội thời bao cấp.

Điểm khiến hành trình trở nên gần gũi hơn là những cảnh sinh hoạt được tái hiện kết hợp cùng âm thanh. Tiếng loa thông báo vang lên, gợi nhớ những bản tin từng truyền đi từ hệ thống loa phường. Ở một góc khác, cảnh người dân xếp hàng hứng nước được dựng lại. Những chiếc xô, chậu và dáng người chờ đợi gợi nên cảnh sinh hoạt xếp hàng hứng nước, thói quen sinh hoạt gắn kết một thời của người dân Thủ đô, hiện ra cụ thể, sinh động trước mắt khách tham quan.

Bà Lê Minh Anh (sinh năm 1958, ở phường Tây Hồ, Hà Nội) chia sẻ: “Có những thứ rất quen như tem phiếu, bếp dầu, nhưng lâu rồi tôi mới được nhìn thấy. Tôi thấy tour tái hiện khá đúng không khí của Hà Nội ngày ấy, nhất là những sinh hoạt bình dị mà thế hệ chúng tôi từng trải qua”.

Kể chuyện lịch sử bằng trải nghiệm

“Tour Yêu nước: Chạm vào ký ức một thời” được UBND phường Ba Đình triển khai tại Không gian văn hóa Ký ức Hà Nội (11A Ngũ Xã, phường Ba Đình, Hà Nội). Đây là sản phẩm công nghiệp văn hóa của phường Ba Đình, hướng đến việc tạo thêm một hình thức tiếp cận lịch sử phù hợp với công chúng hôm nay.

Mỗi phiên tham quan kéo dài 75 phút. Thay vì dựng lại những sự kiện lớn, chương trình lựa chọn đời sống thường nhật làm trung tâm. Người tham gia được đi qua những không gian gần gũi với gia đình, công việc và sinh hoạt cộng đồng. Cách làm này tạo ra sự kết nối tự nhiên giữa các thế hệ, nhất là khi nhiều người trẻ chỉ biết thời bao cấp qua lời kể của ông bà, cha mẹ.

Điểm đáng chú ý là mô hình “bảo tàng không tủ kính”. Người tham gia không chỉ đứng nhìn hiện vật mà được tương tác trực tiếp với hiện vật. Thị giác, thính giác và xúc giác cùng tham gia vào hành trình. Những âm thanh quen thuộc, đồ vật cũ, cách bài trí và các hoạt động trải nghiệm tạo thành một câu chuyện liền mạch về đời sống Hà Nội.

Đồng chí Nguyễn Dân Huy, Phó chủ tịch UBND phường Ba Đình cho biết, mục tiêu của chương trình không chỉ là kể lại những khó khăn của thời bao cấp. Điều quan trọng hơn là giúp người xem nhận ra cách người Việt Nam, người Hà Nội đã vượt qua gian khó bằng tinh thần lạc quan, sự sẻ chia, tính cộng đồng và khả năng sáng tạo.

Từ những điều rất nhỏ như một mâm cơm, chiếc tem phiếu hay chén trà đá, tour mở ra một cách nhìn khác về lịch sử. Đó là lịch sử được lưu giữ trong ký ức gia đình và trong những sinh hoạt bình dị của thành phố. Trong 75 phút, người tham gia không chỉ “xem” một thời đã qua mà có cơ hội chạm vào nó. Qua đó, để hiểu thêm những câu chuyện của ông bà, cha mẹ, về một chặng đường của đất nước và những giá trị đã giúp con người đi qua năm tháng khó khăn.