Mở "cánh cửa thép" phía Đông Sài Gòn

Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, Quân đoàn 2 đảm nhiệm tiến công trên hướng Đông Nam của Sài Gòn. Sư đoàn 325 phụ trách cánh trái, là hướng tiến công thứ yếu của Quân đoàn, đồng thời là hướng vu hồi của chiến dịch.

Mở màn chiến dịch, nhiệm vụ được Bộ tư lệnh Chiến dịch giao cho Sư đoàn là tiến công tiêu diệt địch trên khu vực tả ngạn sông Đồng Nai, đánh chiếm Chi khu quân sự Long Thành, Nhơn Trạch, thành Tuy Hạ; đồng thời mở đường đưa pháo tầm xa của Quân đoàn 2 chiếm lĩnh trận địa ở khu vực Nhơn Trạch, bắn phá sân bay Tân Sơn Nhất, khống chế các hoạt động đường không của địch. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, toàn sư đoàn sẽ tổ chức vượt sông đánh chiếm căn cứ hải quân ở Cát Lái của quân đội ngụy và phát triển tiến công vào nội đô Sài Gòn.

Thiếu tướng Nguyễn Văn Nuôi (hàng đầu, thứ năm từ phải sang) cùng các đồng đội tại Sở chỉ huy Trung đoàn 101 tháng 12-2024.

Theo lời kể của Thiếu tướng Nguyễn Văn Nuôi, bấy giờ phương án tác chiến được Bộ tư lệnh Sư đoàn 325 thông qua là sử dụng một tiểu đoàn của Trung đoàn 18 đánh chiếm hành lang, tạo cửa mở cho Trung đoàn 101 cơ động vào vị trí triển khai tiến công quận lỵ Long Thành. Trung đoàn 46 đánh chiếm và chốt giữ Đường 15, chia cắt Biên Hòa, Long Thành, Đồng Nai với Bà Rịa-Vũng Tàu, sẵn sàng luồn sâu tiến công ở Chi khu Nhơn Trạch để phối hợp với Trung đoàn 101, sau đó làm lực lượng dự bị cho Sư đoàn tiến công vào Sài Gòn.

Anh hùng Nguyễn Văn Nuôi kể: “Sau khi đánh chiếm một số điểm tựa phòng ngự ngoan cố của địch, Trung đoàn 101 của chúng tôi đã gặp phải tình huống ngoài dự kiến. Do hôm đó trời mù sương làm ảnh hưởng đến việc quan sát trong quá trình di chuyển nên ở cả hai hướng, xe tăng dẫn dắt bộ binh đều đi lạc đường. Dọc đường, các ổ đề kháng của địch cũng chống trả quyết liệt. Chúng bắn cháy, làm hư hỏng một số xe tăng thiết giáp của ta. Kế hoạch giải phóng Long Thành trong ngày 27-4 của Trung đoàn không thực hiện được. Phải đến ngày hôm sau khi đã tổ chức lại đội hình tiến công, đồng thời xử lý xong vật cản của đối phương là khẩu đại liên trên tháp nước quận lỵ Long Thành cùng việc tăng cường hỗ trợ từ hỏa lực pháo binh của Sư đoàn bắn tập trung áp chế vào sở chỉ huy của tên quận trưởng, chúng tôi mới kết thúc được trận đánh”.

Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nuôi (bên trái) và Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Đức Huy. Ảnh: BÍCH TRANG

Diễn ra từ ngày 26 đến 28-4-1975, với lực lượng chủ yếu là Trung đoàn 101 được tăng cường xe tăng, pháo binh và sự ủng hộ, giúp đỡ của lực lượng vũ trang địa phương, giải phóng Long Thành là một trong những trận đánh điển hình trong tác chiến hiệp đồng quân binh chủng của Quân đội ta. Để đi đến thắng lợi, Sư đoàn 325 nói chung và Trung đoàn 101 dưới sự chỉ huy trực tiếp của Phó trung đoàn trưởng Nguyễn Văn Nuôi đã gặp không ít khó khăn, tổn thất và cả hy sinh.

Trong câu chuyện với chúng tôi, ông nhiều lần xúc động rưng rưng khi kể về tình huống anh dũng chiến đấu và hy sinh của Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 101 Nguyễn Ánh Dương. Vị tướng già bồi hồi kể: “Để giải quyết dứt điểm bọn địch đang co cụm ở khu vực ấp Thái Lạc, Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Ánh đã kiên quyết vượt lên đầu để quan sát trận địa và tìm biện pháp đánh. Khi gặp 1 chiến sĩ bị thương, sau khi cầm máu cho đồng đội, đồng chí Dương đã lấy ngay khẩu AK để vượt lên hỗ trợ tấn công thì trong vọng gác khu nhà thờ của ấp Thái Lạc có ổ đại liên của địch bắn ra xối xả. Đồng chí Dương đã ngã xuống với nhiều viên đạn trúng người. Do vết thương nặng, mất nhiều máu nên anh đã hy sinh ngay trên tay đồng đội vào đêm 26-4-1975 tại vị trí chỉ cách địch chưa đầy 10m”.

Tin báo Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 1 Nguyễn Ánh Dương anh dũng hy sinh làm cả đơn vị bất ngờ, đau đớn. Nhưng trong nỗi đau ấy, lại thổi bùng lên ý chí, quyết tâm tiêu diệt bằng được quân thù hoàn thành trận đánh mà người chỉ huy anh dũng còn dang dở. Và họ đã thành công. Long Thành, Nhơn Trạch rồi đến Thành Tuy Hạ lần lượt được giải phóng.

"Cánh cửa thép" phía Đông Sài Gòn đã được mở. Sư đoàn 325 nhanh chóng phát triển xuống khu bờ bắc phà Cát Lái, nằm ở hạ lưu sông Đồng Nai, một bên là Bà Rịa, Long Khánh. Tại đây, đơn vị đã tổ chức một cuộc vượt sông bằng sức mạnh hiệp đồng quân binh chủng hiếm có trong lịch sử. Lực lượng pháo mặt đất bố trí trận địa ngắm bắn trực tiếp ngay trên bờ sông. Xe tăng T54 ở hai bên bến vượt chuẩn bị phần tử bắn. Các phân đội pháo cao xạ triển khai trận địa bảo vệ sở chỉ huy và các lực lượng tập kết vượt sông trước khi trời sáng.

Thiếu tướng Nguyễn Văn Nuôi nhớ rõ, cho đến rạng sáng 30-4-1975, các khí tài chiến đấu của ta đã vào vị trí. Xe lội nước được lệnh tiến sang bờ Nam trước để thăm dò phản ứng của địch. Ông kể: “Cuộc chiến đấu trên mặt sông diễn ra rất ác liệt. Địch điên cuồng chống trả, nhưng các trận địa hỏa lực của ta sau khi đã xác định chính xác mục tiêu cũng đồng loạt nhả đạn dồn dập sang bờ Nam làm cho đoàn tàu địch trúng đạn bốc cháy. Lính thủy địch tranh nhau nhảy ào xuống nước, những chiếc tàu địch còn nguyên vẹn không còn khả năng chống trả phải bỏ chạy. Sau khoảng một giờ chiến đấu, ta đã làm chủ hoàn toàn mặt sông.

Tuy nhiên, do không có phương tiện vận chuyển, ta chưa thể đưa bộ binh sang sông ngay được. Rất may là sau đó, cử người tìm thêm phương tiện vượt sông. Được sự giúp đỡ của chính quyền địa phương và ngư dân Cát Lái, đơn vị đã kịp thời tổ chức thiết kế bến vượt nhẹ bằng các loại phương tiện tàu xuồng, bè mảng. Ngoài ra, đồng chí Nguyễn Mạnh Thắng-chiến sĩ lái ca nô cùng đồng đội đã có sáng kiến dùng ngay những khoang thuyền 100 tấn của địch neo ở bến ghép chặt vào các khoang phà để chuyển về bờ Bắc. Nhờ đó, các chiến sĩ Trung đoàn 101 chúng tôi tiến sang bờ Nam kịp thời với yêu cầu của chiến dịch, đánh thẳng vào căn cứ hải quân Cát Lái, chiếm bàn đạp bến vượt, bảo đảm cho lực lượng kỹ thuật, bộ binh tiếp tục vượt sông truy kích địch”.

Ngay sau đó, Trung đoàn 101 và các đơn vị bạn theo các hướng tiến vào nội đô Sài Gòn, góp phần vào chiến công chung của cuộc Tổng tấn công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Đối với Thiếu tướng Nguyễn Văn Nuôi, được có mặt và tham gia vào những trận đánh trong thời khắc lịch sử của dân tộc là niềm vinh dự lớn lao. Khi trở về đời thường, ông cùng các cộng sự đã tích cực tham gia các hoạt động tri ân, nghĩa tình đồng đội trong Ban liên lạc Truyền thống Trung đoàn 101, góp phần truyền lửa cách mạng cho thế hệ trẻ hôm nay.