Bài 1: Cuộc "sát hạch" lớn

Nhưng không dễ để buộc hàng chục, hàng trăm triệu người ở mỗi quốc gia hay hàng tỷ người trên thế giới với đa dạng nền văn hóa khác nhau... cùng "tạm dừng" mọi hoạt động để ngăn dịch. Việt Nam-một nước với hệ thống y tế chưa phải tiên tiến, nguồn lực còn hạn chế... vậy mà vẫn trở thành hình mẫu của thế giới trong phòng, chống dịch (PCD); chăm lo cho người dân; vận hành xã hội... Nguyên nhân được báo chí nước ngoài khách quan chỉ rõ: Văn hóa ứng xử linh hoạt của người Việt với chiến tranh, thiên tai, dịch bệnh là cái gốc của chiến thắng.

Bài 1: Cuộc "sát hạch" lớn

Kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế sâu rộng, kỹ thuật số phát triển tác động sâu sắc tới văn hóa ứng xử theo những cách thức khác nhau. Tích cực cũng có, tiêu cực cũng có, mỗi thời điểm sự bộc lộ lại khác nhau. Đối mặt với đại dịch Covid-19 thực sự như cuộc "sát hạch" đối với văn hóa ứng xử của mỗi người, mỗi cộng đồng trong toàn xã hội. Thật mừng là chúng ta đã vượt qua bài sát hạch khắc nghiệt này. Những giá trị về văn hóa mà cha ông ta để lại cho lớp cháu con về tình yêu thương con người, lòng yêu nước, tinh thần dân tộc, lòng nhân ái, tính cộng đồng tiếp tục tỏa sáng.

Không lùi bước

Trong những ngày này, khi hàng tỷ người trên thế giới đang thực hiện yêu cầu của các chính phủ phải ở nhà, giãn cách xã hội và tuân thủ các quy định chung về cách ly để PCD Covid-19, câu chuyện được nhiều người nhắc tới nhất chắc chắn liên quan tới các biện pháp chống dịch; những tấm gương nhân ái, hành động kịp thời của các chính phủ... vẫn ngập tràn trên các báo, mạng xã hội. Những tấm gương về các mẹ, các bà dù đã hơn trăm tuổi vẫn tự tay góp từng quả trứng, cân gạo, mớ rau... gửi tới nơi cách ly; những "ông chủ ATM gạo" không quản vất vả vẫn đều đặn mỗi ngày xuất gạo cho người nghèo; những sinh viên còn trên ghế nhà trường, những quân nhân trong LLVT, những y sĩ, bác sĩ... túc trực mấy tháng trời chưa một lần về nhà... Nhiều món quà từ những người của công chúng là những bài hát, bức tranh, những khoản tiền đóng góp của các vận động viên, giới văn nghệ sĩ... cũng như hàng triệu người bình thường khác đang khiến cả thế giới ngưỡng mộ văn hóa đoàn kết của người Việt trong hoạn nạn, khó khăn. Năng lực thích nghi cao trong mọi hoàn cảnh chính là yếu tố quan trọng của thành công. Đó là những gì mà báo chí thế giới nhắc tới Việt Nam. Nhiều tờ báo bày tỏ khâm phục: Việt Nam thực sự là tấm gương, hình mẫu. Việt Nam PCD quá giỏi!  

Thật tự hào khi trong lúc dịch bệnh, khó khăn, ta được nghe những lời động viên, đánh giá và cả sự ngưỡng mộ thành quả, cách chúng ta làm, cách chúng ta thể hiện sự ứng biến và chiến thắng. Một dân tộc có nền kinh tế phát triển đương nhiên đáng được ca tụng, nhưng sẽ vinh dự tự hào hơn nếu dân tộc đó được ca ngợi là dân tộc có văn hóa, đặc biệt là văn hóa ứng biến của dân tộc ấy trước cơn cuồng nộ của thiên tai, nhân tai. Một dân tộc có văn hóa, có đời sống tinh thần mãnh liệt, luôn tin vào cái đúng, cái tốt đẹp, biết ứng xử linh hoạt chắc chắn dân tộc ấy sẽ chiến thắng mọi kẻ thù, biết cách vượt qua mọi khó khăn, thiên tai, dịch bệnh.

Quân đội sát cánh cùng các thầy thuốc và những lực lượng khác chung tay đẩy lùi dịch Covid-19. Ảnh do Trung tâm Kiểm soát dịch bệnh Bắc Ninh cung cấp.

Chiến thắng của nhân dân Việt Nam trước dịch Covid-19 không phải do chúng ta có nền kinh tế phát triển, y tế hiện đại, nguồn lực dồi dào, mà điều quan trọng nhất được xuất phát từ sự ứng biến linh hoạt trong văn hóa ứng xử. Càng trong khó khăn, sự tử tế, yêu thương, nhân ái và sẻ chia càng hiển hiện là minh chứng sống động về cốt cách văn hóa dân tộc Việt Nam. "Việt Nam chưa từng chùn bước trước khó khăn, luôn mạnh mẽ và đứng cao hơn thách thức nhờ vào khí chất dân tộc, sự quyết tâm, đồng thuận, trên dưới một lòng". Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh điều này khi phát biểu khai mạc Hội nghị trực tuyến của Chính phủ với các địa phương, diễn ra tại Hà Nội, ngày 10-4. Cũng tại hội nghị này, Thủ tướng chỉ rõ: Hội nghị hôm nay có thể gọi là “tất cả trong 1” nhằm huy động tổng lực các nguồn lực của đất nước với khí thế quyết tâm, tinh thần yêu nước, quật cường của nhân dân Việt Nam để chiến thắng dịch Covid-19; đồng thời nỗ lực vượt khó, vươn lên trong sản xuất và đời sống. "Nếu dịch bệnh làm khó khăn gấp đôi, chúng ta phải cố gắng gấp ba. Chúng ta cần một khí thế mới, một quyết tâm mới, vượt khó đi lên trong giai đoạn thực hiện mục tiêu kép vừa đẩy lùi dịch bệnh, vừa ổn định, phát triển kinh tế-xã hội", Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nói.

"Hình mẫu" chống dịch

Mấy tháng qua, chúng ta càng thấu hiểu tinh thần đoàn kết của cả dân tộc để vượt qua dịch bệnh. Đặc biệt, sau Lời kêu gọi gửi đồng bào, đồng chí, chiến sĩ cả nước và đồng bào ta ở nước ngoài, cùng chung sức, đồng lòng vượt qua mọi khó khăn, thách thức để chiến thắng đại dịch Covid-19 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng, tinh thần ấy được cộng hưởng và nhân lên mạnh mẽ. Người góp sức, người góp của, đâu đâu cũng xuất hiện những việc làm, nghĩa cử cao đẹp vì cộng đồng, thắp lên tỏa sáng tinh thần, truyền thống nhân văn Việt Nam.

Những nghĩa cử cao đẹp của cộng đồng đã giúp đỡ, hỗ trợ hàng vạn đồng bào còn nhiều khó khăn. Những lá rách ít luôn sẵn lòng đùm lá rách nhiều để không ai bị bỏ lại phía sau. Và sự chung tay của cộng đồng đã mang lại hiệu quả rõ rệt khi mỗi ngày ghi nhận có thêm nhiều người nhận kết quả xét nghiệm âm tính. Những nỗ lực không ngừng nghỉ của Chính phủ và người dân Việt Nam chung tay đẩy lùi dịch Covid-19 trong thời gian qua đang thu hút sự chú ý của người dân và các chuyên gia từ khắp nơi trên thế giới, trong đó nhiều ý kiến nhận định dù không phải là quốc gia giàu có, song Việt Nam đã trở thành "hình mẫu" chống dịch Covid-19. Hình mẫu là bởi Việt Nam không chỉ thành công trong việc kiểm soát sự lây lan của dịch bệnh, mà cùng với quá trình đó là sự chăm lo cho nền kinh tế, những người yếu thế trong xã hội. Một chuyên gia đã nhận xét: Cách mà toàn thể người dân Việt Nam ứng phó thành công với đại dịch Covid-19 đã thể hiện cho thế giới thấy nét đặc sắc trong văn hóa ứng xử riêng có của người Việt: Sự tử tế, yêu thương, nhân ái và sẻ chia hiển hiện ở mọi nơi, tạo thành những bức tường đoàn kết vững chắc, ngăn chặn và chế ngự mọi kẻ thù, mọi dịch bệnh. Chính vì thế, không phải tự dưng mà các nhà phân tích quốc tế khi đi tìm nguyên nhân của thắng lợi ấy đã chỉ rõ tính linh hoạt, sự ứng biến tài tình trong văn hóa ứng xử của người Việt.

Tờ Deutsche Welle (Đức) phân tích nguyên nhân thành công của Việt Nam trong cuộc chiến gay go này, đó là Việt Nam đã thực hiện một hệ thống giám sát công cộng rộng rãi, sử dụng lực lượng quân đội có kỷ luật, được người dân tin cậy và tôn trọng để tham gia chống dịch. Chính phủ đã ví cuộc đấu tranh chống dịch bệnh như "cuộc chiến chống giặc" và huy động người dân tham gia, trong khi chấp nhận tổn thất kinh tế không nhỏ. Theo báo trên, "mọi người đang làm tất cả những gì có thể vì họ tin vào chính phủ". Tờ Financial Times (Anh) cho rằng dù nguồn lực còn hạn chế nhưng Việt Nam đã "trở thành hình mẫu về kiềm chế đại dịch".

Theo The Diplomat (Nhật Bản), có nhiều lý do để lý giải về sự kiên cường của Việt Nam trong chống dịch Covid-19, và một trong số đó chính là vai trò của các nhà lãnh đạo; sự quên mình, đức hy sinh của nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân, đặc biệt là của các bác sĩ và lực lượng quân đội. Đức hy sinh ấy được xuất phát từ tinh thần yêu nước, lòng nhân ái khoan dung, ý thức cộng đồng của mỗi người dân Việt Nam, trong từng giai đoạn lịch sử cụ thể luôn được phát huy cao độ. Việc hàng chục triệu đồng bào tuân thủ kỷ luật, chấp hành chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, chấp nhận thiệt thòi về kinh tế để vì thắng lợi chung cuối cùng. Với LLVT, các y sĩ, bác sĩ, đức hy sinh là tinh thần quyết khắc phục khó khăn; quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ bảo vệ nhân dân trong mọi tình huống, hoàn thành tốt nhiệm vụ nơi tuyến đầu chống dịch.

NGUYỄN HÒA  

(còn nữa)