QĐND - Tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa mạnh mẽ tại TP Hồ Chí Minh đã và đang gây ra nhiều áp lực nặng nề đối với môi trường và cộng đồng. Trong đó, lượng rác thải đô thị hằng ngày phát sinh lớn đặt ra nhiều thách thức. Để giải quyết vấn đề trên, những năm gần đây, thành phố đã có nhiều giải pháp để xử lý, trong đó chú trọng đầu tư hướng tới các công nghệ tiên tiến.

Phần lớn rác thải được chôn lấp

Mỗi ngày TP Hồ Chí Minh tiêu thụ một khối lượng lớn nguồn tài nguyên thiên nhiên và năng lượng, đồng thời thải vào môi trường nhiều loại chất thải, bao gồm cả chất thải không nguy hại và chất thải nguy hại, chất thải có thể tái chế, chất thải chưa có khả năng tái chế. Theo số liệu của Sở Tài nguyên và Môi trường TP Hồ Chí Minh, hiện chất thải đô thị ở thành phố đã tăng lên 7.000-8.000 tấn/ngày (trong đó 65%-82% là rác hữu cơ, 18%-35% là rác vô cơ), cao hơn khoảng 1.500-2.000 tấn/ngày so với cùng kỳ năm trước. Hầu hết khối lượng rác thải này (bao gồm cả chất thải nguy hại) đều được xử lý bằng cách chôn lấp, gây ô nhiễm nguồn nước, đất và thải ra nhiều chất khí gây hiệu ứng nhà kính. Cụ thể, Công ty Môi trường đô thị TP Hồ Chí Minh mỗi năm xử lý 10 triệu tấn rác, trong đó 70% xử lý bằng cách chôn lấp.

Kỹ sư vận hành hệ thống xử lý rác tại Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Đa Phước ở huyện Bình Chánh (TP Hồ Chí Minh). Ảnh: Trung Kiên

 

Mặt khác, nhiều bãi rác và bãi chôn lấp tại TP Hồ Chí Minh do không được quy hoạch và thiết kế hợp lý ngay từ đầu nên đã nảy sinh hàng loạt các vấn đề nan giải, gây ảnh hưởng tài nguyên nước, đất và ô nhiễm môi trường. Thực tế, xử lý rác thải bằng phương pháp chôn lấp đang phát sinh nhiều bất cập, đặc biệt là nước rỉ rác và khí thải phát sinh. Không chỉ vậy, về lâu dài, việc xử lý rác thải chỉ bằng phương pháp chôn lấp như hiện nay sẽ khiến thành phố gặp nhiều khó khăn khi phải tìm kiếm quỹ đất phục vụ cho hoạt động này. Để giải quyết vấn đề trên, thành phố đã đầu tư triển khai nhiều giải pháp để xử lý. Ngoài việc tiếp tục duy trì các khu liên hợp xử lý rác thải trên địa bàn, thành phố đang kêu gọi đầu tư thêm các dự án xử lý chất thải với công nghệ hiện đại.

Do quỹ đất tại TP Hồ Chí Minh ngày càng thu hẹp, lượng rác thải lại ngày càng tăng, ước tính khoảng 7%-8%/năm, nên thành phố vẫn không ngừng tìm kiếm giải pháp hữu hiệu hơn như: Công nghệ thu hồi khí phát điện; công nghệ đốt/tiêu hủy rác phát điện; xử lý sinh học hiếu khí... Hiện tại, các cơ quan chức năng của thành phố rất quan tâm đến công nghệ xử lý các nguồn rác thải trở thành năng lượng phục vụ cho lợi ích kinh tế-xã hội. Tại các nước phát triển, nhiều công nghệ hiện đại đã được áp dụng trong việc thu gom và xử lý rác thải đô thị, từ đó vừa giải quyết vấn đề ô nhiễm, tạo mỹ quan đô thị, vừa tận dụng được nguồn năng lượng rác thải để sản xuất điện, phân bón, thu hồi khí phát điện…

Ưu tiên sử dụng công nghệ đốt rác phát điện

Mới đây, Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo “Giải pháp xử lý rác đô thị-Nghiên cứu công nghệ và tính khả thi”, với sự tham gia của lãnh đạo thành phố cùng nhiều chuyên gia trong và ngoài nước. Hội thảo nhằm mục đích đánh giá hiện trạng, đề xuất những giải pháp, công nghệ có tính khả thi để tận dụng nguồn năng lượng rất lớn từ rác thải cũng như xử lý rác thải đô thị tại TP Hồ Chí Minh hiệu quả hơn. Nhiều chuyên gia cho rằng: Phương pháp xử lý rác thải rắn bằng thiêu đốt kết hợp thu hồi nhiệt, phát điện là xu hướng tiên tiến, cho phép xử lý nhanh, hợp vệ sinh, không chiếm nhiều diện tích đất, không gây ô nhiễm đất, nước và môi trường. Rất nhiều nước đã xử lý chất thải rắn bằng công nghệ đốt kết hợp phát điện chiếm tỷ lệ cao như Xin-ga-po 100%, Thụy Sĩ 80%, Nhật Bản 73%, Đan Mạch 70%, Thụy Điển 55%, Hà Lan 51%…

Ông Nguyễn Huy Hoàn, Phó vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Công Thương), cho biết: TP Hồ Chí Minh là địa phương có khối lượng rác thải đô thị phát sinh lớn nhất cả nước, phần lớn được xử lý bằng hình thức chôn lấp. Điều này rất lãng phí, vì rác ở nhiều nước trên thế giới được xem là nguồn tài nguyên tái chế. Theo ông Hoàn, giải pháp đốt rác phát điện không chỉ đơn thuần tạo ra nguồn điện sạch mà quan trọng hơn giúp giải quyết triệt để bài toán giảm ô nhiễm môi trường phát sinh từ hoạt động thải bỏ rác; giúp giảm diện tích đất rất lớn cần cho chôn lấp; hạn chế nguy cơ nước rỉ rác gây ô nhiễm nguồn nước ngầm; giảm chi phí đầu tư vận hành hệ thống xử lý nước rỉ rác…

Tại hội thảo trên, lãnh đạo TP Hồ Chí Minh đã đánh giá việc xử lý rác thải rắn theo phương pháp thiêu đốt kết hợp thu hồi nhiệt, phát điện là xu hướng tiên tiến, cần đẩy mạnh thu hút đầu tư vào lĩnh vực này. Ông Lê Mạnh Hà, nguyên Phó chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh, cho rằng, mục tiêu của thành phố đặt ra đến cuối năm 2015 phải giảm lượng rác thải chôn lấp xuống còn 40%. Do vậy, việc tăng cường thêm giải pháp nhằm tái chế rác thải thành sản phẩm thân thiện môi trường, trong đó có điện sạch là rất cần thiết và cấp bách.

Hiện tại, một số doanh nghiệp Nhật Bản, Hàn Quốc, Phần Lan rất quan tâm và có ý định đầu tư xây dựng nhà máy đốt rác thải phát điện tại địa bàn thành phố. Để tạo điều kiện cho các nhà đầu tư, UBND TP Hồ Chí Minh cũng đang cân nhắc đề xuất cung cấp rác với giá 20USD/tấn. Theo Sở Khoa học và Công nghệ thành phố, đây là mức giá có lợi cho nhà đầu tư, bởi theo tính toán của đơn vị này, 20USD/tấn rác có thể làm ra giá trị điện khoảng 40USD.

LÊ MINH