Đâu là nguyên nhân và giải pháp nào để duy trì sức sống sân khấu XHH tại TP Hồ Chí Minh trong bối cảnh khó khăn hiện nay? Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với NSND Hồng Vân, một trong những người tiên phong phát triển sân khấu XHH ở TP Hồ Chí Minh về vấn đề này.

Phóng viên (PV): Nhắc đến hệ thống sân khấu XHH ở TP Hồ Chí Minh từ hơn 10 năm nay, các sàn diễn gắn với tên tuổi của chị luôn nằm trong tốp đầu. Là người có công lao to lớn trong phát triển sân khấu XHH, chị có suy nghĩ gì về những đóng góp của sân khấu XHH đối với đời sống văn hóa tinh thần của Thành phố?

NSND Hồng Vân: Sân khấu XHH tại TP Hồ Chí Minh từng có thời kỳ phát triển huy hoàng với các khán phòng thường xuyên đầy ắp khán giả và là niềm mơ ước của các địa phương khác trong cả nước. Chính hoạt động sân khấu XHH đã góp phần to lớn truyền bá những tác phẩm văn hóa, nghệ thuật chuyên nghiệp, chất lượng cao đến với khán giả. Sự năng động của các sân khấu XHH tạo nên bức tranh toàn cảnh nhộn nhịp của sân khấu TP Hồ Chí Minh, thu hút đông đảo công chúng và khách du lịch trong hơn một thập kỷ qua. Tuy nhiên, những năm gần đây, khán giả đến với các sân khấu ngày càng giảm sút, dù các nghệ sĩ và đơn vị tổ chức biểu diễn không ngừng nỗ lực lao động nghệ thuật. Đa số các diễn viên còn gắn bó với sân khấu bởi vì tình yêu với nghệ thuật, với nghề hơn là để kiếm tiền. Bây giờ, sân khấu XHH chỉ hoạt động có hiệu quả vào dịp Tết, còn lại thì khá èo uột.

 NSND Hồng Vân trên sàn diễn. Ảnh: MINH HOÀNG.

PV: Đâu là những nguyên nhân khiến các sân khấu XHH không còn hấp dẫn khán giả như trước?

NSND Hồng Vân: Không riêng gì sân khấu XHH, thực trạng vắng khán giả đang là khó khăn chung của toàn bộ hệ thống sân khấu ở TP Hồ Chí Minh và cả nước. Nguyên nhân thì có nhiều, trong đó phải kể đến sự bùng nổ của các chương trình truyền hình, game show và rất nhiều loại hình giải trí khác khiến khán giả có quá nhiều sự lựa chọn. Nhìn vào sự bùng nổ này, nhiều người tưởng mặt bằng đời sống nghệ thuật đang phát triển nhưng thật sự không phải vậy, nó đang bị lạm phát. Thử tưởng tượng nếu không còn những sân khấu, sau giai đoạn các chương trình truyền hình bùng nổ, đời sống nghệ thuật sẽ còn lại những gì? Mặt khác, tiền thuê cơ sở vật chất rất đắt đỏ nên các ông, bà “bầu” không thể bỏ ra một khoản kinh phí quá lớn để đầu tư, nâng cấp, trang trí sân khấu như ý muốn. Các sân khấu XHH cũng thường xuyên thiếu hụt nghệ sĩ, nhất là những nghệ sĩ nổi tiếng vì nhiều người chuyển sang đóng phim, diễn hài hay tham gia các chương trình truyền hình… Một nguyên nhân quan trọng khác là hoạt động sân khấu XHH chưa có định hướng rõ ràng, thiếu chiến lược cụ thể và chưa được quan tâm đúng mức...

PV: Là bà “bầu” của hai sân khấu XHH có uy tín, chị đã làm gì để đưa sân khấu vượt qua khó khăn?

NSND Hồng Vân: Không giống như các đơn vị công lập được hỗ trợ kinh phí, chúng tôi phải tự thân vận động để sản sinh ra những đứa con tinh thần cho sàn diễn của mình. Việc tự thân vận động trong nhiều năm qua đã và đang khiến các sân khấu hoạt động ngày càng hụt hơi. Chúng tôi phải tính toán, cân nhắc kỹ lưỡng trong thuê mướn và đầu tư cơ sở vật chất. Hệ thống rạp đã qua mấy chục năm sử dụng vẫn chưa có khả năng để nâng cấp. Ngoài vốn, chúng tôi còn phải giải bài toán nhân lực khi mà các chương trình truyền hình hút hết nghệ sĩ nổi tiếng. Tôi đã tiên liệu việc này trước nên đã chủ động tạo nguồn nghệ sĩ trẻ, mặc dù đào tạo nhân lực không phải là công việc của sân khấu XHH. Sở dĩ chúng tôi chủ động làm việc đó là vì nhận thấy nó quá cấp thiết. Tuy nhiên, việc sân khấu tự đào tạo nhân lực không phải là biện pháp lâu dài vì đó là trọng trách của các trường nghệ thuật. Cũng may, nhiều nghệ sĩ trẻ được chúng tôi đào tạo đã trụ lại sân khấu, trong đó có cả những ngôi sao...

PV: Vậy theo chị, phải có những giải pháp dài hơi nào để duy trì sức sống cho sân khấu XHH?

NSND Hồng Vân: Thực tế ở TP Hồ Chí Minh những năm qua, các sân khấu XHH hoạt động hiệu quả hơn một số đơn vị nghệ thuật công lập. Vì vậy, để duy trì sức sống cho sân khấu XHH, ngoài sự nỗ lực vươn lên của mỗi đơn vị, rất cần sự hỗ trợ mang tính thiết thực, tổng thể và có trọng điểm hơn từ nhiều phía, trong đó, quan trọng là các cơ quan chức năng ngành văn hóa. Muốn phát triển hệ thống sân khấu XHH, cần một lộ trình có tính khả thi cao. Theo đề xuất của chúng tôi, chúng ta phải xây dựng thói quen xem kịch từ những khán giả nhỏ tuổi, giúp các em có điều kiện tiếp xúc và yêu thích loại hình kịch nói. Chúng tôi đang theo đuổi dự án làm sân khấu học đường, đưa các vở kịch lịch sử, tiểu phẩm kịch tuyên truyền đến các trường học, giúp các em dễ dàng tiếp nhận những thông tin giá trị, bổ ích, bổ sung cho kiến thức về lịch sử, văn hóa và đặc biệt nuôi dưỡng tình yêu với sân khấu. Chúng tôi rất cần sự đồng thuận, phối hợp tổ chức của chính quyền, sự định hướng, hỗ trợ và kết hợp đồng bộ giữa các cơ quan chức năng và văn nghệ sĩ. Tôi hy vọng, với sự quan tâm, hỗ trợ của Thành phố, các cơ quan quản lý văn hóa và đối tác, mỗi khán giả nhỏ tuổi chỉ phải trả số tiền nhỏ mang tính tượng trưng là có thể xem kịch, từ đó hình thành thói quen, tình yêu nghệ thuật cho các em.

PV: Xin cảm ơn chị!

MINH NGUYỄN (thực hiện)