“Nói không với vaccine” và hiểm họa khôn lường

Tỷ lệ tiêm chủng trên toàn cầu giảm

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tỷ lệ tiêm chủng trên toàn cầu giảm mạnh trong những năm gần đây, dù có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy vaccine rất an toàn và hiệu quả. Nhiều người vẫn còn do dự, ngần ngại khi tiêm vaccine cho bản thân và con cái của mình. WHO cho biết, hiện tượng trên có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, bao gồm sự tự tin thái quá trong phương pháp tự chăm sóc sức khỏe, sự bất tiện trong việc tiếp cận vaccine và cả mối lo ngại về chất lượng của vaccine.

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của internet, phong trào “nói không với vaccine" dễ dàng lan rộng. Trên các mạng xã hội, nhiều nhóm “chống vaccine” đưa ra hàng loạt thông tin sai lệch về hiệu quả của vaccine. Những người theo phong trào này cho rằng, việc tiêm vaccine có thể sẽ gây nguy hiểm cho sức khỏe, tính mạng của con em họ. Thay vì chủ động chích ngừa để bảo vệ cơ thể khỏi tác động của virus gây bệnh, họ để hệ thống miễn dịch của cơ thể tự đề kháng với dịch bệnh. Ngoài ra, sự thiếu thông tin, thiếu hiểu biết và bảo thủ của một số người dân cũng là căn nguyên khiến phong trào "nói không với vaccine" lan mạnh, gây nguy hiểm cho sức khỏe của cộng đồng. Chỉ cần một thông tin chưa được xác thực, có quan điểm đi ngược lại thành tựu của khoa học xuất hiện trên mạng xã hội cũng khiến họ bị dao động. Gần đây, Facebook và YouTube đã công bố nhiều biện pháp cụ thể chống thông tin giả về vaccine trong bối cảnh dư luận chỉ trích các mạng xã hội đã tạo điều kiện cho sự phát triển của phong trào “nói không với vaccine".

Một bà mẹ đưa con đi tiêm phòng sởi ở thủ đô Manila, Philippines. Ảnh: AFP.

Dịch bệnh gia tăng

Việc không tiêm chủng vaccine đã tạo điều kiện cho dịch bệnh bùng phát, gây nguy hiểm cho tính mạng con người. Mới đây, các chuyên gia y tế Mỹ cho biết, các ca bệnh sởi đã trở lại ở nước này, chủ yếu tại những cộng đồng dân cư không tiêm vaccine. Kể từ đầu năm tới nay, Mỹ đã ghi nhận 6 đợt bùng phát dịch với 159 ca nhiễm bệnh tại 3 bang: Washington, Colorado và New York. Còn tại một cuộc họp báo mới đây, Chánh Thanh tra y tế nhà nước, Tiến sĩ Angel Kunchev xác nhận, hiện có tới 51 ca bệnh sởi tại Bulgaria, trong đó chỉ có 3 trường hợp tiêm chủng không đầy đủ, còn đa số đều là không tiêm vaccine. Tại châu Á, Philippines đang phải hứng chịu một đợt dịch sởi trên diện rộng, trong đó có hàng nghìn người nhiễm bệnh và ít nhất 136 người đã tử vong. Hãng tin AP dẫn nguồn từ cơ quan y tế nước này cho biết, trong số các nạn nhân tử vong, một nửa là trẻ em từ 1 đến 4 tuổi và  phần lớn đều không được tiêm phòng.

Trong một thông báo gần đây, WHO cho biết, số ca mắc bệnh sởi trên thế giới đã tăng gần 50% trong năm 2018. Bà Katherine O'Brien, Giám đốc phụ trách về miễn dịch, tiêm chủng và sinh học của WHO nhấn mạnh, đối với những nước nghèo hay các quốc gia chìm trong xung đột, việc tiếp cận với vaccine khó khăn là nguyên nhân khiến gia tăng các ca mắc sởi. Trong khi đó, tại châu Âu hay các nước có thu nhập cao, số ca mắc sởi gia tăng chủ yếu do quan điểm sai lệch về việc tiêm vaccine và thái độ chủ quan về hệ miễn dịch của cơ thể.

Đẩy mạnh công tác tiêm chủng

Trong lúc dịch sởi đang bùng phát tại nhiều nước do tỷ lệ tiêm vaccine giảm mạnh, WHO nhận định, việc từ chối hay do dự tiêm chủng là một trong những mối đe dọa hàng đầu đối với sức khỏe cộng đồng trên quy mô toàn cầu trong năm 2019. Theo Giám đốc Viện nghiên cứu quốc gia về chứng dị ứng và các bệnh lây nhiễm Antony Fauci, để bảo đảm khả năng miễn dịch trên diện rộng, tỷ lệ người tiêm vaccine phải chiếm từ 92-95% trong tổng dân số của một quốc gia.

Do đó, WHO đề nghị các quốc gia cần phải nỗ lực phối hợp hơn nữa trong việc thực hiện kế hoạch hành động vaccine toàn cầu tới năm 2020 với mục tiêu giảm thiểu hàng triệu người tử vong thông qua chương trình tiêm chủng mở rộng. Ngoài việc kêu gọi chính phủ các nước phải tích cực hành động để người dân được bảo vệ trước các bệnh vốn có thể ngăn ngừa được bằng vaccine, WHO cũng khuyến cáo mọi người dân nên tiêm chủng, cũng như tạo điều kiện để các thành viên trong gia đình mình được tiêm phòng đầy đủ.

Theo WHO, lợi ích của tiêm phòng vaccine lớn hơn rất nhiều so với nguy cơ của nó và sẽ rất nhiều ca bệnh nặng và tử vong xuất hiện nếu không có vaccine. Vì lẽ đó, người dân cần nhận thức đúng giá trị của vaccine phòng ngừa các loại bệnh, cũng như cẩn trọng trước khi đặt niềm tin vào một thông tin nào đó trên mạng xã hội.

LÂM ANH