Vụ trộm gây chấn động thế giới và cuộc truy tìm căng thẳng

Năm 1966, nước Anh chuẩn bị đăng cai World Cup và chiếc Cúp Jules Rimet, chiếc cúp nguyên bản của giải đấu, cao khoảng 35cm, làm bằng bạc sterling mạ vàng và mang hình nữ thần chiến thắng Nike của Hy Lạp, được đưa tới London để trưng bày trước công chúng ở một triển lãm tem tại Trung tâm hội nghị Central Hall ở Westminster.

Điều trớ trêu là giá trị của chiếc cúp, được ghi trong hồ sơ của cảnh sát, chỉ khoảng 3.000 bảng Anh, thấp hơn rất nhiều so với giá trị của nhiều bộ sưu tập tem quý hiếm cùng được trưng bày tại triển lãm. Dù vậy, chính chiếc cúp World Cup mới là mục tiêu của kẻ trộm.

Tấm biển nhỏ với dòng chữ "Chú chó Pickles đã tìm thấy chiếc Cúp Jules Rimet tại đây". 

Theo yêu cầu của FIFA, khu vực trưng bày được bảo vệ nghiêm ngặt. Tuy nhiên, vào ngày 20-3-1966, khi Central Hall đóng cửa với khách tham quan (ngoại trừ những người dự lễ nhà thờ), chiếc cúp vẫn biến mất chỉ trong một khoảng thời gian ngắn không có người giám sát.

Đến giữa trưa, một nhân viên nhận thấy chiếc cúp không còn trong tủ kính và hỏi đồng nghiệp liệu họ có di chuyển nó đi nơi khác hay không. Khi kiểm tra, mọi người phát hiện tủ trưng bày trống rỗng, trong khi cánh cửa phía sau tòa nhà đã bị cạy phá từ bên ngoài. Chiếc cúp đã bị đánh cắp.

Thông tin này ngay lập tức gây chấn động nước Anh và nhanh chóng trở thành đề tài nóng trên toàn thế giới. Hàng loạt thư từ nhiều quốc gia như Pháp, Đức, Bỉ, Brazil, Chile... được gửi tới giới chức Anh. Có người gửi lời chia sẻ, có người đưa ra giả thuyết về thủ phạm, thậm chí có người khẳng định chiếc đồng hồ của mình "chỉ ra" rằng chiếc cúp đang ở Wicklow, Ireland. Một người khác từ Áo còn khoanh dấu chữ X lên ảnh của một người đàn ông ngẫu nhiên và đề nghị cảnh sát điều tra người này. Thậm chí có người nghiêm túc khuyên lực lượng điều tra nên thẩm vấn chính các nhân viên bảo vệ.

Trong bối cảnh truyền thông liên tục đưa tin và sức ép dư luận ngày càng lớn, cảnh sát London bước vào cuộc chạy đua với thời gian nhằm tìm lại biểu tượng của World Cup trước khi nước Anh trở thành tâm điểm chỉ trích.

Bảy ngày sau vụ trộm, Joe Mears, Chủ tịch CLB Chelsea đồng thời là Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Anh, nhận được một lá thư cùng một mảnh nhỏ của chiếc cúp từ một kẻ giấu tên. Người này gửi yêu cầu khoản tiền chuộc 15.000 bảng Anh, nếu không chiếc cúp sẽ bị nấu chảy. Người đứng sau cuộc thương lượng tự xưng là "Jackson".

Chiếc Cúp Jules Rimet sau khi được tìm thấy vào tháng 3-1966. Ảnh: Cơ quan Lưu trữ Quốc gia Anh 

Thanh tra Charles Buggy của Cảnh sát London sau đó đã cải trang thành bạn thân của Mears, lấy bí danh “McPhee” và mang theo chiếc vali tưởng như chứa đầy tiền mặt nhưng thực chất phần lớn chỉ là giấy vụn. Khi Jackson xuất hiện và bước lên xe để nhận tiền, hắn phát hiện một chiếc xe khác của cảnh sát đang bám theo nên hoảng sợ, bỏ chạy nhưng nhanh chóng bị bắt giữ ngay trên đường phố.

Danh tính của Jackson được xác định là Edward Betchley, 47 tuổi, cựu hạ sĩ quan quân đội Anh trong Chiến tranh thế giới thứ hai, sau này kinh doanh ô tô cũ và từng có tiền án tiêu thụ tài sản do phạm tội mà có.

Dù bị truy tố nhiều tội danh, Betchley phủ nhận việc trực tiếp đánh cắp chiếc cúp. Hắn cũng không khai bất kỳ đồng phạm nào. Theo các tài liệu lưu trữ, Betchley hứa sẽ tìm lại chiếc cúp nếu được tại ngoại, đồng thời cho rằng khả năng chiếc cúp bị nấu chảy là rất thấp.

“Người hùng bốn chân” mang tên Pickles

Trong lúc dư luận nóng lòng chờ tin tức, một sự kiện bất ngờ xảy ra vào tối 27-3-1966.

Pickles, một chú chó lai giống Collie, trong lúc đi dạo cùng chủ của mình là David Corbett, một công nhân vận chuyển hàng hóa đường thủy 26 tuổi, tại Upper Norwood, đã đánh hơi thấy một gói giấy nằm dưới bụi cây. Khi mở ra, Corbett lập tức nhận ra đó chính là chiếc cúp World Cup bị mất tích. Anh lập tức mang chiếc cúp đến đồn cảnh sát gần nhất tại Gipsy Hill.

Nhờ phát hiện tình cờ ấy, Pickles nhanh chóng trở thành người hùng và nổi tiếng khắp nước Anh. Tên tuổi của chú chó gắn liền với vụ án nhiều hơn bất kỳ nhân vật nào khác, đến mức phần lớn người dân ngày nay chỉ còn nhớ đến Pickles mà gần như không biết rõ vụ trộm diễn ra như thế nào hay ai từng bị kết án.

Betchley cuối cùng bị kết án với ba tội danh, trong đó có tội đột nhập để thực hiện vụ trộm và tội dùng lời đe dọa nhằm đòi tiền từ Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Anh Joe Mears. Dù Betchley bị kết án, nhiều chi tiết của vụ án vẫn không khớp. Các nhân chứng đưa ra những lời khai khác nhau về người xuất hiện tại Central Hall trước thời điểm vụ trộm xảy ra. Một nhân chứng nhận diện Betchley, trong khi một nhân viên bảo vệ lại xác định một người khác.

 Bản dịch bức thư gửi Cảnh sát Thủ đô London năm 1966 cho rằng chiếc cúp World Cup có thể được tìm thấy tại hạt Wicklow, Ireland.

Trong các cuộc trao đổi về việc trả lại chiếc cúp, Betchley nhiều lần sử dụng đại từ “chúng tôi”, cho thấy khả năng còn có những người khác liên quan.

Năm 2006, một người thân của Betchley còn khẳng định với Báo Observer rằng, câu chuyện vẫn còn một “khúc ngoặt” chưa từng được tiết lộ. Điều đó khiến nhiều người tin rằng vụ án chưa thực sự được giải mã.

Giả thuyết mới về kẻ chủ mưu và bí ẩn chưa có lời giải

Hơn nửa thế kỷ sau vụ trộm, nhà báo điều tra Tom Pettifor của tờ Daily Mirror bất ngờ nhận được một đầu mối mới liên quan đến vụ trộm trong lúc điều tra vụ việc khác vào năm 2015.

Một nguồn tin am hiểu giới tội phạm London cho biết, Edward Betchley không phải là kẻ chủ mưu vụ đánh cắp cúp World Cup năm 1966. Người đứng sau kế hoạch là một nhân vật khác, và đầu mối đầu tiên để lần theo vụ việc là cái tên Sidney Coo.

Sau thời gian dài tìm kiếm không có kết quả, Pettifor đăng câu hỏi lên một nhóm Facebook kín gồm những người có mối liên hệ với giới tội phạm cũ ở London. Một thành viên cho rằng, cái tên mà ông cần tìm thực chất là Sidney Cugullere.

Việc tra cứu hồ sơ cho thấy Sidney Cugullere từng liên quan đến một vụ trộm túi thư tín trong thập niên 1950. Theo kết quả điều tra của Pettifor, Cugullere được giới tội phạm London biết đến với biệt danh “Mr Crafty”.

Nhà báo này sau đó tìm gặp một người bạn cũ của Cugullere và nghe thêm những thông tin về vụ trộm. Theo người này, Sidney Cugullere thực hiện vụ đánh cắp chiếc cúp không phải vì giá trị vật chất mà đơn giản vì muốn chứng minh mình có thể làm được. Ông ta mặc bộ đồ bảo hộ màu nâu để trà trộn vào khu triển lãm rồi cắt khóa tủ kính lấy chiếc cúp.

Reg, một người em của Cugullere, cũng có mặt tại Central Hall trong thời điểm xảy ra vụ việc. Con trai của Reg sau này xác nhận câu chuyện, đồng thời cho biết cha mình không hề biết Sidney mang theo chiếc cúp cho đến khi cả hai rời khỏi tòa nhà.

Mối liên hệ giữa Cugullere và Betchley chưa bao giờ được làm rõ hoàn toàn. Tuy nhiên, nhà báo Pettifor cho biết, những bằng chứng ông thu thập được cho thấy hai người có quen biết. Theo giả thuyết của ông, Betchley chỉ là người trung gian, chịu trách nhiệm thương lượng tiền chuộc và tìm cách trao trả chiếc cúp.

Một tháng sau vụ việc, đội tuyển Anh nâng cao chính chiếc Cúp Jules Rimet sau khi vô địch World Cup 1966. Ảnh: Getty Images 

Sau khi Betchley bị bắt, những người liên quan được cho là đã quyết định bỏ lại chiếc cúp dưới bụi cây ở Upper Norwood nhằm cắt đứt mọi liên hệ với vụ án. Chính tại đó, chú chó Pickles đã tình cờ phát hiện chiếc cúp.

Pettifor thừa nhận không thể loại trừ khả năng câu chuyện do anh em nhà Cugullere dựng lên, nhưng sau khi đối chiếu nhiều nguồn tin, ông tin Sidney Cugullere mới là người đứng sau toàn bộ vụ trộm. Đáng chú ý, sau khi bài điều tra được công bố trước World Cup 2018, không có ai lên tiếng bác bỏ các kết luận này.

Một chi tiết khiến nhà báo Pettifor càng tin vào giả thuyết của mình là Gary, con trai của Reg, đã cho ông xem những bức ảnh chụp vòng hoa tại tang lễ của Sidney và Reg. Cả hai vòng hoa đều được kết theo hình chiếc Cúp Jules Rimet.

Sau 60 năm, vụ đánh cắp Cúp Jules Rimet vẫn là một trong những bí ẩn nổi tiếng nhất lịch sử World Cup. Cuộc điều tra của nhà báo Tom Pettifor đã đưa ra một giả thuyết mới về danh tính kẻ chủ mưu và vai trò thực sự của Edward Betchley. Dù nhiều mảnh ghép của vụ án năm 1966 dường như đã được nối lại, nhưng câu trả lời cuối cùng về những gì thực sự xảy ra có lẽ sẽ mãi là một bí ẩn cũng như số phận của chính chiếc Cúp Jules Rimet. Sau lần bị đánh cắp tại Anh năm 1966, chiếc cúp tiếp tục bị lấy trộm khỏi trụ sở Liên đoàn Bóng đá Brazil năm 1983 và đến nay vẫn chưa được tìm thấy.