Suốt chiều dài lịch sử, dân tộc Việt Nam đã không ít lần phải đứng lên đấu tranh chống giặc ngoại xâm và trong hoàn cảnh ấy võ cổ truyền được ra đời, sáng tạo, hun đúc và hoàn thiện từ lao động sản xuất, từ chiến trận. Võ thuật không chỉ để đánh giặc mà còn để nuôi dưỡng lòng yêu nước và khát vọng hòa bình.

Võ cổ truyền Việt Nam gắn liền với lao động sản xuất và bảo vệ xóm làng, hình thành nên bản sắc văn hóa độc đáo. Các động tác võ thuật mô phỏng động tác lao động (gánh gồng, vung liềm, phát rẫy) và sử dụng công cụ sản xuất (côn, dao, liềm) làm vũ khí, giúp người dân vừa rèn luyện sức khỏe, vừa tự vệ, chống thú dữ và giặc ngoại xâm. Võ cổ truyền Việt Nam mô phỏng thần thái, bộ hình của các con vật để rèn luyện gân cốt, sự dẻo dai và tư duy chiến đấu, nổi bật là các bài quyền như: Long quyền, hổ quyền, xà quyền, hầu quyền, mã quyền... Những thế võ này không chỉ dùng sức mạnh mà còn đòi hỏi sự nhu nhuyễn, linh hoạt, “lấy tĩnh chế động”, đề cao nghĩa khí, lây nhân nghĩa làm gốc. Theo chia sẻ của ông Trần Duy Linh, Giám đốc Trung tâm Võ thuật cổ truyền Bình Định, võ cổ truyền trước hết giúp rèn luyện sức khỏe, sự dẻo dai, tinh thần kỷ luật và ý chí vượt khó. Ngoài ra, võ cổ truyền còn là kho tàng triết lý sống, đề cao nghĩa khí, tôn trọng, nhân ái, lấy chính nghĩa thắng tà. Tinh hoa võ cổ truyền chính là sự giao thoa giữa thể lực, trí tuệ, đạo đức và bản lĩnh dân tộc Việt Nam.

Biểu diễn võ cổ truyền tại Đại hội đại biểu Liên đoàn Võ thuật Cổ truyền Việt Nam nhiệm kỳ VI (2025 -2030). Ảnh: NHƯ Ý 

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, võ cổ truyền Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế cả trên bình diện văn hóa lẫn thể thao. Với hệ thống luật thi đấu chặt chẽ, các giải đấu từ địa phương đến quốc gia, quốc tế, võ cổ truyền đã bước ra đấu trường lớn, mang theo hình ảnh con người Việt Nam bản lĩnh, tự tin và giàu bản sắc. Những năm gần đây, các giải đấu, festival võ cổ truyền Việt Nam được tổ chức ở trong nước và quốc tế đã góp phần quảng bá truyền thống văn hóa, lịch sử, tinh thần yêu chuộng hòa bình của dân tộc Việt Nam ra thế giới. 

Theo Võ sư quốc tế Trần Việt, Ủy viên Ban Chấp hành Liên đoàn Võ thuật cổ truyền Việt Nam, võ cổ truyền là tên gọi chung cho các hệ phái, môn phái võ thuật được người Việt Nam sáng tạo, bảo lưu và truyền bá qua nhiều thế hệ người Việt. Trong suốt lịch sử dân tộc, người Việt Nam đã luôn phải chiến đấu để dựng nước và giữ nước, hun đúc một ý chí kiên cường bất khuất, lòng yêu nước và ý thức quốc gia mạnh mẽ. Người dân Việt Nam đã sử dụng võ cổ truyền làm vũ khí quan trọng để chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, tinh thần nhân văn, thượng võ của con người Việt Nam.

Không chỉ là niềm tự hào của nhân dân Việt Nam, võ cổ truyền Việt Nam hiện đã phát triển và quảng bá ở hàng chục quốc gia trên thế giới, thu hút hàng triệu võ sinh tập luyện. Võ cổ truyền đã vượt qua giới hạn chỉ là phương tiện rèn luyện thể chất, tinh thần, kỹ năng chiến đấu mà đã trở thành sự kết tinh bản lĩnh, khí phách và góp phần tạo nên sự đặc sắc của văn hóa Việt Nam, vừa đóng góp vào kho tàng di sản văn hóa của nhân loại.