Lý luận của chủ nghĩa Mác- Lênin về chiến tranh và quân đội đã xác định nguyên tắc xây dựng quân đội là phải xây dựng toàn diện về chính trị, tư tưởng; về kỹ thuật - chiến thuật và đặc biệt quan tâm về công tác hậu cần (CTHC), vì đây là một trong những nhân tố quan trọng, quyết định đến sức mạnh tổng hợp của quân đội: “Một quân đội giỏi nhất, những người trung thành nhất với sự nghiệp cách mạng cũng đều sẽ lập tức bị quân thù tiêu diệt nếu không được trang bị, cung cấp lương thực và huấn luyện một cách đầy đủ”.

Tiếp thu học thuyết Mác - Lênin về chiến tranh và quân đội, Chủ tịch Hồ Chí Minh khi tiến hành xây dựng Quân đội Nhân dân Việt Nam đã chú ý chăm lo xây dựng ngành Hậu cần. Nói về “dùng quân, dạy quân, nuôi quân”, Người khẳng định, cả ba việc đó đều quan trọng, không thể thiếu. Công tác tham mưu, chính trị, hậu cần như kiềng ba chân, tạo nên thế cân bằng, vững chắc, đảm bảo cho chiến đấu và chiến thắng của quân đội.

Quá trình xây dựng lực lượng cho quân đội, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành nhiều tâm huyết và thời gian chăm lo xây dựng lực lượng hậu cần, đặc biệt là xây dựng đội ngũ cán bộ, nhân viên, chiến sĩ hậu cần. Thông qua các bài nói, bài viết về CTHC, cán bộ hậu cần (CBHC) và những hành động cụ thể của Người, có thể thấy tư tưởng cơ bản, xuyên suốt đó là phát huy nhân tố con người để hoàn thành tốt nhiệm vụ bảo đảm hậu cần (BĐHC) cho quân đội. Nhân tố con người được Bác đề cập đến đó là quan điểm phục vụ bộ đội; xây dựng phẩm chất đạo đức; xây dựng động cơ, thái độ phục vụ và bồi dưỡng năng lực hoàn thành nhiệm vụ.

Trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc trước đây và xây dựng, bảo vệ Tổ quốc ngày nay, vai trò nhân tố con người ngày càng được đề cao và chú trọng. Giữ vững và phát huy nhân tố con người, đặc biệt là người CBHC trong giai đoạn mới chính là yếu tố quan trọng góp phần xây dựng quân đội cách mạng, chính qui, tinh nhuệ và từng bước hiện đại. Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về CBHC, có thể thấy, phát huy nhân tố con người được thể hiện trên những nội dung chủ yếu sau:

Thứ nhất, xây dựng và rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng - nét nổi bật trong phát huy nhân tố con người ở đội ngũ CBHC.

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, điều quan trọng nhất đối với một con người là phải có đạo đức. Với con người XHCN, đạo đức cách mạng là cái gốc để con người hoạt động. Người nói: “Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn. Cây thì phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi đến mấy thì cũng không lãnh đạo được nhân dân”. Giải thích trên lập trường duy vật về nguồn gốc hình thành đạo đức, Hồ Chí Minh khẳng định đạo đức không phải từ trên trời sa xuống. Để có đạo đức cách mạng đòi hỏi cần phải rèn luyện bền bỉ hàng ngày và trong suốt cả cuộc đời, Người ví đạo đức cũng như “ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong”.

Trong CTHC quân đội, xuất phát từ đặc điểm, tính chất hoạt động của CBHC luôn gắn liền với tiền bạc, hàng hóa, trang thiết bị,... Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn yêu cầu mỗi CBHC phải cần, kiệm, liêm, chính và hơn thế nữa “phải làm kiểu mẫu về cần, kiệm, liêm, chính”. Khi nói chuyện với CBHC, Người khẳng định: “Cần, kiệm, liêm, chính của ta là đạo đức của quân nhân cách mạng. Các chú phải thực hiện đạo đức đó”. Cần, kiệm, liêm, chính luôn đi liền với nhau. Theo Hồ Chí Minh, bốn đức tính đó của con người quan hệ chặt chẽ không thể thiếu một đức tính nào, nó như bốn mùa của trời hay bốn phương của đất. Nếu “thiếu một mùa thì không thành trời, thiếu một phương thì không thành đất và thiếu một đức tính thì không thành người”.

Hồ Chí Minh cũng luôn quan tâm, săn sóc, theo dõi, nhắc nhở CBHC phải thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện nâng cao đạo đức cách mạng, không để bị sa ngã, hoặc lợi dụng chức vụ mưu cầu cho lợi ích cá nhân. Người nói: “Chớ tham ô, chớ lãng phí một đồng tiền, một bát gạo, một ngày công của nhân dân đóng góp cho bộ đội”. Đối với người CBHC phải luôn quán triệt và thực hiện đúng các yêu cầu đó, càng trong điều kiện khó khăn, thiếu thốn càng phải thực hiện nghiêm. “Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” trở thành yêu cầu đạo đức cơ bản nhất, là biểu hiện tập trung nhất về đạo đức của người CBHC; đồng thời nó cũng là tiêu chuẩn, thước đo đánh giá về năng lực của người CBHC.

Xét môi trường hoàn cảnh hoạt động của CBHC dễ dẫn tới hiện tượng “hủ hóa”, chính vì vậy, mỗi khi đến thăm các đơn vị, Bác đều động viên họ phải vận dụng “cần, kiệm, liêm, chính” vào thực tế lĩnh vực mình phụ trách. Trong dịp thăm đoàn xe đầu tiên của quân đội vào 3/1953, Bác căn dặn: “Xe, xăng là mồ hôi, nước mắt, xương máu của nhân dân, các chú phải chăm sóc xe, yêu xe như con, quý xăng như máu”. Với người làm công tác quân y, Hồ Chí Minh nhắc nhở: “Luôn luôn ghi nhớ rằng người thầy thuốc giỏi đồng thời phải là như người mẹ hiền, hết lòng hết sức cứu chữa và phục vụ thương binh, bệnh binh, tích cực nâng cao sức khỏe của bộ đội”…

Thứ hai, quan điểm hết mình phục vụ bộ đội là mục đích xuyên suốt của CTHC và người CBHC.

Phục vụ bộ đội là quan điểm xuyên suốt trong tư tưởng Hồ Chí Minh về hậu cần quân đội, chỉ đạo toàn bộ mục đích, nhiệm vụ và phương châm hoạt động của ngành. Mục tiêu và là nhiệm vụ của Hậu cần Quân đội là phải thực hiện bốn đủ: đủ ăn, đủ mặc, đủ thuốc, đủ súng đạn cho bộ đội chiến đấu trên chiến trường. “Nếu việc cung cấp lương thực, quần áo, thuốc men, súng ống, đạn dược cho quân đội ngoài mặt trận không làm đầy đủ, chu đáo, binh sĩ bị hãm vào vòng thiếu thốn, sẽ mất hết tinh thần tác chiến. Trái lại, họ sẽ phấn khởi, họ sẽ hăng hái khi được cấp dưỡng no đủ”.

Mục đích của CTHC vì con người, vì bộ đội được thể hiện rõ trong rất nhiều các bài viết, bài nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong thư gửi Lớp cán bộ Cung cấp đầu tiên, tháng 6 năm 1951, Người viết: “Nhiệm vụ chính của cán bộ cung cấp là phụng sự đại đa số bộ đội tức là người binh nhì”. Người làm công tác phục vụ bộ đội phải mang hết tinh thần nhiệt tình và trách nhiệm phục vụ bộ đội, không ngại khó khăn, gian khổ, phải coi người chiến sĩ như người thân yêu, ruột thịt của mình. Hồ Chí Minh yêu cầu cán bộ cung cấp: “Phải thương yêu, săn sóc người binh nhì. Cán bộ như là người mẹ, người chị của người binh nhì”.

Hồ Chí Minh cũng chỉ rõ người làm công tác phục vụ bộ đội phải chịu trách nhiệm trước nhân dân, trước Đảng và Chính phủ trong khai thác tạo nguồn hậu cần, quản lý, sử dụng và cung cấp bảo đảm đầy đủ trang bị, vật chất hậu cần đến tận tay người chiến sĩ. Đây là nhiệm vụ hết sức to lớn, nặng nề mà Đảng, Chính phủ và nhân dân tin tưởng giao cho, nhưng cũng rất vẻ vang. Vì vậy, ngành Hậu cần phải tổ chức thực hiện thật tốt, nếu để hư hao, thất thoát, mất mát là có tội với bộ đội, có tội với nhân dân. Người nói: “Nhân dân hy sinh rất nhiều công và của để cung cấp cho bộ đội. Đảng và Chính phủ luôn luôn săn sóc đến bộ đội. Nhân dân, Đảng và Chính phủ tin các chú, giao trách nhiệm cho các chú”.

Người luôn nhắc nhở trách nhiệm của CBHC là phải hết mình vì bộ đội. “Các chú phải làm thế nào một bát gạo, một đồng tiền, một viên đạn, một viên thuốc, một tấc vải, phải đi thẳng đến tay chiến sĩ”. Người CBHC phải đứng trên lập trường giai cấp để thể hiện tình thương yêu giai cấp đối với bộ đội: “Phải săn sóc đời sống vật chất và tinh thần của binh sĩ, phải coi binh sĩ như anh em ruột thịt của mình…Đó là quan điểm quần chúng, đó là lập trường giai cấp”.

Quan điểm phục vụ bộ đội, vì con người qua tư tưởng của Người vừa thể hiện tư tưởng chỉ đạo chiến lược, nhưng lại rất cụ thể để Hậu cần Quân đội làm tốt công tác phục vụ. Tư tưởng chỉ đạo đó thắm đượm tính nhân văn, nhân đạo cao cả trên tình thương yêu giai cấp, dân tộc.

Thứ ba, động cơ phục vụ, yếu tố nền tảng để CBHC hoàn thành nhiệm vụ.

Nhận thức được tầm quan trọng của động cơ đối với hành động của người cán bộ cung cấp, ngay khi ký Sắc lệnh thành lập Tổng cục Cung cấp (11.7.1950), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã luôn chú ý đến việc giáo dục động cơ cho người làm CTHC. Theo Hồ Chí Minh, tạo động cơ phục vụ cho CBHC là cuộc chiến đấu để chiến thắng chính bản thân. Tuy không phân thành trận tuyến thắng thua, nhưng đó là sự đấu tranh giữa cái cao thượng và cái thấp hèn trong mỗi người làm công tác phục vụ.

Trong thư gửi Lớp cán bộ Cung cấp toàn quân năm 1951, Bác đã chỉ rõ: “Có người nói rằng, cung cấp là một công việc bình thường, không được nêu danh nổi tiếng như ra mặt trận, vì vậy không vui lòng làm”. Người làm CTHC không được khẳng định vị trí của mình ở tuyến đầu đánh giặc, chỉ là công việc phụ, đội ngũ thu dung. "Nghĩ như vậy là sai, sai to. Nếu mỗi người đều ra mặt trận thì bộ đội lấy gì ra mà ăn, lấy gì mà đánh giặc”. Cách mạng cũng như một bộ máy, phải có phân công, người làm việc này, người làm việc khác, nhưng việc nào cũng cần thiết, cũng quan trọng. Người ví cách mạng như “một cái đồng hồ, những cái kim thì chạy suốt ngày đêm, nhưng chữ số thì suốt đời đứng một chỗ. Nếu những chữ số muốn chạy như kim, hay là cái kim cũng muốn đứng lại như chữ số thì không thành cái đồng hồ nữa”.

Bác đã chỉ rõ cho chúng ta thấy khi con người hiểu rõ vị trí việc mình làm thì bất cứ việc gì cũng trở nên vinh quang khi mình hoàn thành nhiệm vụ: “Cung cấp cũng quan trọng như việc trực tiếp đánh giặc trước mặt trận. Cung cấp đủ súng đạn, đủ cơm áo cho bộ đội thì bộ đội mới đánh thắng trận”. Do đó CBHC phải thấu suốt tư tưởng vui lòng nhận nhiệm vụ, hoàn thành tốt nhiệm vụ là trách nhiệm đối với cách mạng.

Đối với người CBHC, động cơ phục vụ xuất phát từ quan điểm mình vì mọi người, đó là: phụng sự đại đa số bộ đội. Nhiệm vụ này trang bị cho người CBHC một ý thức lao động mới: mình làm việc là vì dân, vì thắng lợi của cách mạng. Vì thế, “Không có việc sang, hèn. Công việc gì làm tròn, bổ ích cho kháng chiến, cho nhân dân đều là công việc sang, công việc gì bên ngoài có vẻ lòe loẹt mà không làm tròn là công việc xấu”. “Từ người quét nhà, nấu ăn cho đến Chủ tịch nước đều là phân công làm đầy tớ cho dân. Đó là vinh dự cao nhất, là trọng trách vẻ vang nhất của người cách mạng”.

Có thể thấy, những bài nói, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với CTHC và CBHC đã thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Người đối với ngành Hậu cần Quân đội. Những tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là phương châm hành động mà còn là lý tưởng phấn đấu đối với mỗi cán bộ, chiến sĩ, nhân viên ngành Hậu cần Quân đội trong giai đoạn hiện nay.

Đại úy, ThS NGUYỄN THANH MINH, Học viện Hậu cần

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. V.I.Lênin, toàn tập, tập 27. NXB Tiến bộ, Mát-xcơ-va, 1971.

2. Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 4,5,6,7,9,12 Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2000.