Theo hãng tin AP, các nhà đàm phán Nga, Ukraine và Mỹ ngày 23-10 đạt thỏa thuận triển khai chiến dịch nhân đạo tại Oleshky, thành phố hiện do Nga kiểm soát. Với sự trung gian của Đệ nhất phu nhân Mỹ Melania Trump, lệnh ngừng bắn dự kiến có hiệu lực từ 4 giờ ngày 27-10 (giờ Moscow) và kéo dài vài ngày.

Ông Dmytro Lubinets, Ủy viên Quốc hội Ukraine về nhân quyền kiêm trưởng đoàn đàm phán, cho biết lệnh ngừng bắn bắt đầu trước khi chiến dịch nhân đạo khởi động hai ngày. Phạm vi ngừng bắn bao gồm toàn bộ khu vực Kherson cùng những địa bàn lân cận có vai trò thiết yếu đối với chiến dịch.

Cảnh tan hoang ở thành phố Oleshky của Ukraine. Ảnh: REUTERS 

Theo phía Ukraine, chiến dịch gồm 3 bước: Thiết lập ngừng bắn, đưa hàng cứu trợ vào khu vực và tổ chức sơ tán dân thường. Trước khi các đoàn xe tiến vào thành phố, lực lượng chức năng sẽ rà phá bom mìn trên các tuyến đường nhằm bảo đảm an toàn cho phương tiện và những người tham gia.

Ông Lubinets nhấn mạnh hoạt động sẽ được triển khai từng bước và rất khó thực hiện. Do tính nhạy cảm của quá trình đàm phán, ông không công bố cơ chế giám sát ngừng bắn, phương thức tổ chức đoàn xe hay biện pháp bảo đảm các bên tuân thủ thỏa thuận. Tuy nhiên, ông kỳ vọng sáng kiến có thể trở thành hình mẫu cho những hoạt động nhân đạo tương tự.

Phía Nga cũng xác nhận thỏa thuận. Tổng Tham mưu trưởng quân đội Nga, Đại tướng Valery Gerasimov, cho biết các lực lượng Nga sẽ ngừng bắn trên hướng Kherson từ thời điểm nêu trên, đồng thời tiến hành trinh sát công binh, bảo đảm hành lang di chuyển an toàn cho đoàn xe cứu trợ.

Bà Yana Lantratova, Ủy viên phụ trách nhân quyền Nga và là người tham gia đàm phán, cho biết trước tiên cần xác định nhu cầu của người dân, sau đó chuyển lương thực, thuốc men, sản phẩm vệ sinh và các nhu yếu phẩm. Những người muốn rời khu vực chiến sự sẽ được bảo đảm lối đi an toàn. Điều này đòi hỏi các bên tuân thủ ngừng bắn và tạo điều kiện an toàn cho phương tiện nhân đạo.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cảm ơn bà Melania Trump về vai trò trung gian, đồng thời xác nhận Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây đã thảo luận sáng kiến này. Tuy nhiên, ông chưa cho biết người sơ tán sẽ đến khu vực do bên nào kiểm soát. Thời gian sơ tán cụ thể cũng chưa được xác định.

Thỏa thuận được đưa ra khi Oleshky đứng trước nguy cơ khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng. Nằm bên sông Dnipro, tuyến sông phân chia lực lượng Ukraine với khu vực do Nga kiểm soát, thành phố này hiện không có điện, hệ thống sưởi hay nước sinh hoạt. Đường ra khỏi thành phố bị rải mìn, những chiếc ô tô cháy rụi cùng thiết bị bay không người lái trên bầu trời làm gia tăng mức độ nguy hiểm. 

Trước xung đột, thành phố Oleshky có khoảng 24.000 cư dân, do lực lượng Nga kiểm soát từ ngày đầu chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Ukraine tháng 2-2022. Nhiều tòa nhà bị pháo kích, thiêu rụi, hạ tầng hư hại nghiêm trọng. Tháng 6-2023, sự cố vỡ đập Kakhovka gây ngập lụt với hàng trăm cư dân được cho là đã thiệt mạng.

Với những người còn ở lại, mùa Đông đang đến gần trong nỗi lo đói và bệnh tật. Ukraine đã nhiều lần kêu gọi ngừng bắn cục bộ để sơ tán dân thường. Thỏa thuận vừa đạt được mở ra lối cứu trợ, song việc đưa người dân đến nơi an toàn vẫn phụ thuộc vào khả năng các bên giữ đúng cam kết ngừng bắn.