Thảm họa khó lường

Tờ The Wall Street Journal đưa tin, đánh giá sơ bộ từ phía Trung Quốc cho thấy không có mưa lớn đáng kể trên lãnh thổ nước này và trận lũ quét không phải do mưa lớn. Reuters cho biết, chuyên gia Prakash Pokharel tại Cơ quan Quản lý và Giảm nhẹ rủi ro thiên tai quốc gia Nepal nhận định thảm họa có thể xuất phát từ một vụ sạt lở băng và đất đá bên phía địa phận Nepal. Cơ quan Khảo sát địa chất Mỹ (USGS) tuyên bố hiện tượng sụp đổ sông băng đã gây ra hoạt động địa chấn mà lúc đầu được cho là động đất.

Lực lượng cứu hộ đưa nạn nhân trận lũ quét tại Nepal đến nơi an toàn. Ảnh: AP

Theo tờ The Telegraph, diện tích của khối băng lớn từ trên dãy Himalaya bất ngờ đổ ập xuống dòng sông ở phía dưới tương đương khoảng 28 sân bóng đá. PBS News dẫn lời nhà khí tượng học người Mỹ Matthew Cappucci cho rằng cú rơi mạnh của khối băng từ độ cao như vậy tạo năng lượng tương đương 950 tấn thuốc nổ TNT, đủ để phá vỡ một con đập, giải phóng những dòng nước cuồn cuộn, chảy nhanh theo địa hình dốc đứng của sườn núi, cuốn theo vô số bùn đất. "Để lượng nước lũ và đất đá khổng lồ như vậy tràn xuống hạ lưu, chắc chắn phải có khối đất hoặc khối băng rất lớn bị sạt lở hoặc vỡ ra", Giáo sư Umesh Haritashya tại Đại học Dayton (Mỹ) nói với The Wall Street Journal.

Công tác tìm kiếm cứu nạn được triển khai sau trận lũ quét tại Nepal. Ảnh: Tân Hoa xã

Hiện trường trận lũ quét tại Nepal. Ảnh: Tân Hoa xã

Tờ Global Times dẫn lời chuyên gia địa chất Guo Zhaocheng của Trung Quốc ước tính dòng lũ bùn đá trong thảm họa di chuyển với tốc độ lên tới 180km/giờ, khiến người dân hầu như không kịp phản ứng. Theo AFP, chuyên gia thủy văn Hatim Sharif tại Đại học UT San Antonio (Mỹ) cho biết, điều ông chú ý nhất là trước khi thảm họa xảy ra, khu vực biên giới Nepal-Trung Quốc không có mưa lớn. Điều này gần như làm vô hiệu hóa mọi hệ thống cảnh báo lũ vận hành trên thế giới hiện nay. The Telegraph nêu rõ, mặc dù các hệ thống cảnh báo lũ có thể phát hiện mưa lớn, nhưng không thể dự báo thời điểm xảy ra một vụ sụp đổ sông băng. Chuyên gia thủy văn Hatim Sharif nhấn mạnh khi người ta nhìn thấy dòng lũ bùn cuồn cuộn lao đến thì mọi chuyện đã quá muộn. Tháo chạy kể cả bằng phương tiện giao thông cũng vô ích bởi bùn và nước di chuyển với tốc độ cực cao tạo thành một hỗn hợp chết người "giống như bê tông lỏng". “Tại những khu vực miền núi này, lòng sông ở một số nơi có thể khá hẹp. Bất cứ thứ gì làm dòng sông bị chặn lại, dù là lở băng hay sạt lở đất, đều có thể dẫn đến lượng nước tích tụ rất lớn, từ đó gây ra những trận lũ kinh hoàng", nhà nghiên cứu Dorothy Heinrich tại Đại học Reading (Anh) nhận xét.

Tờ The Sydney Morning Herald cho biết trận lũ quét vừa qua là thảm họa thiên nhiên tồi tệ nhất tại Nepal kể từ trận động đất hồi năm 2015 cướp đi sinh mạng của 9.000 người. Theo Global Times, giới chức Trung Quốc cảnh báo "một hồ nước tự nhiên" đã được hình thành sau thảm họa và có thể gây ra đợt lũ mới nếu bị vỡ.

Người dân Nepal chờ đợi thông tin về người thân mất tích sau trận lũ quét. Ảnh: Tân Hoa xã

The Wall Street Journal cho biết, tại Himalaya và những khu vực vùng núi khác ở châu Á, các cộng đồng dân cư đang phải đối mặt với nguy cơ ngày càng lớn từ những trận lũ lụt không liên quan đến mưa, khi nhiệt độ tăng khiến các sông băng mất ổn định. Theo The Telegraph, các ngọn núi tại Nepal đã mất gần 1/3 lượng băng trong 3 thập niên qua do hiện tượng ấm lên toàn cầu. Hình ảnh vệ tinh cũng cho thấy một lượng lớn tuyết đã tan trong 24 giờ trước khi xảy ra thảm họa lũ quét tại khu vực biên giới Nepal-Trung Quốc. Dãy Himalaya đặc biệt dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu. Giai đoạn 2000-2023, lượng băng ở đây đã suy giảm với tốc độ nhanh gấp 1,5 lần so với giai đoạn 1964-2000, làm gia tăng nguy cơ xảy ra các vụ sạt lở bất ngờ trên sườn núi và hiện tượng các khối băng lớn tách khỏi sông băng.