Viện trưởng Viện Ngôn ngữ học, GS.TSKH Lý Toàn Thắng: Khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam được quốc tế thừa nhận

GS.TSKH Lý Toàn Thắng (người thứ nhất bên trái)

- Giáo sư hãy giới thiệu đôi điều về IUA để bạn đọc Việt Nam hiểu rõ hơn về tổ chức này.

- IUA được thành lập năm 1919 tại Pa-ri (Pháp), hiện đóng trụ sở tại Brúc-xen (Bỉ). Mục đích chính của tổ chức này là tăng cường sự hợp tác quốc tế giữa các Viện Hàn lâm trong các lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, bằng cách khuyến khích tất cả các Viện hàn lâm tham gia tích cực vào việc xây dựng và triển khai các dự án và đề án tập thể. IUA hiện có khoảng hơn 50 Viện hàn lâm các nước thành viên, trong đó nòng cốt là các nước châu Âu. Ở châu Á có một số nước tham dự như Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc…

Hiện nay IUA đang có 73 dự án và đề án hỗ trợ, hợp tác với Viện Hàn lâm các nước thành viên về các lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn như khảo cổ học, sử học, triết học, văn học, ngôn ngữ học v.v..

- Quá trình trở thành thành viên chính thức của IUA của Việt Nam diễn ra như thế nào?

- Năm 2001, lần đầu tiên nước ta được cử người tham dự Phiên Đại hội thường niên lần thứ 75 của IUA họp ở Bắc Kinh (Trung Quốc) với tư cách là quan sát viên. Đến 2005, theo lời mời của IUA, lãnh đạo viện Khoa học Xã hội Việt Nam (KHXHVN) cử tôi đi dự Phiên Đại hội thường niên lần thứ 79 tại An-ca-ra (Thổ Nhĩ Kỳ) cũng với tư cách là quan sát viên. Tại phiên họp này, Việt Nam được khuyến nghị có thể được kết nạp là thành viên chính thức của IUA tại Phiên Đại hội thường niên tiếp theo vào năm 2006. Theo quy chế của IUA, muốn trở thành một thành viên chính thức của tổ chức này, Viện KHXHVN phải được ba Viện hàn lâm thành viên chính thức khác giới thiệu và phải có bản tường trình về quá trình thành lập, các hoạt động khoa học v.v.. và có một số ấn phẩm quan trọng bằng tiếng Anh, tiếng Pháp hoặc bằng tiếng Việt gửi trực tiếp sang cho họ.

Tại kỳ họp năm ngoái ở Thổ Nhĩ Kỳ, tôi đã có sự trao đổi với một số vị đại diện của Viện hàn Lâm một số nước và nhờ Ban Thư ký IUA giúp đỡ thêm. Kết quả là Viện hàn lâm Khoa học Nga, Viện hàn lâm Khoa học Nhân văn Thụy Điển và Viện hàn lâm Khoa học Nhân văn Ô-xtrây-li-a đã có thư giới thiệu Việt Nam với IUA.

Sau khi hoàn tất mọi thủ tục, tại Phiên Đại hội thường niên lần thứ 80 họp tháng 7-2006 vừa qua, IUA đã bỏ phiếu thông qua việc Viện Khoa học Xã hội Việt Nam trở thành thành viên chính thức của IUA.

- Giáo sư cho biết Việt Nam sẽ có quyền lợi và nghĩa vụ gì khi tham gia IUA?

- Chẳng hạn như về nghĩa vụ thì Việt Nam sẽ phải đóng niên liễm như mọi thành viên khác theo một tỷ lệ hợp lý. Còn về quyền lợi, Việt Nam có thể đề xuất các dự án để được hỗ trợ về kinh phí và chuyên gia. Được trở thành thành viên chính thức của IUA là một vinh dự lớn cho Việt Nam. Điều đó chứng tỏ nền khoa học xã hội và nhân văn của Việt Nam được bạn bè quốc tế thừa nhận, từ đó chúng ta có thêm diễn đàn về mảng khoa học xã hội và nhân văn để trao đổi với thế giới, có thêm điều kiện để trao đổi và học hỏi kinh nghiệm với các nước bạn trong lĩnh vực này.

- Xin cám ơn giáo sư.