Tại xưởng mực Lão Hồ Khai Văn (TP Hoàng Sơn, tỉnh An Huy, Trung Quốc) cạnh thành cổ, tiếng búa giã mực vang đều, hòa cùng hương thơm đặc trưng lan tỏa trong không gian cổ kính. Điều khác biệt là du khách không chỉ đứng quan sát mà còn có thể trực tiếp tham gia vào quá trình chế tác - một trải nghiệm tưởng chừng nhỏ nhưng lại mang đến cảm xúc đặc biệt.

“Lực phải đều, nhịp phải ổn thì mực mới mịn và chắc”, ông Chu Kiện, Trưởng bộ phận nghiên cứu phát triển sản phẩm của xưởng, vừa hướng dẫn vừa mỉm cười nói. Ông chia sẻ rằng trước đây toàn bộ quy trình sản xuất đều diễn ra trong không gian khép kín, chỉ dành cho nghệ nhân.

Trẻ em trải nghiệm giã mực tại xưởng Lão Hồ Khai Văn (TP Hoàng Sơn, tỉnh An Huy, Trung Quốc).

“Chúng tôi từng lo lắng nghề sẽ mai một khi nhu cầu thị trường giảm mạnh. Nhưng từ khi mở cửa cho du khách trải nghiệm, mọi thứ đã thay đổi. Hiện nay mỗi ngày có thể đón hàng trăm, thậm chí hàng nghìn lượt khách. Chỉ riêng năm 2025, xưởng mực Huy Châu đã đón 190.000 lượt khách tham quan”, ông cho biết.

Không chỉ nghệ nhân, du khách cũng cảm nhận rõ sức hút của mô hình này. Em Lý Nhất Nặc, 9 tuổi, đến từ Thượng Hải, hào hứng sau khi thử giã mực: “Cháu không nghĩ làm mực lại công phu như vậy. Tự tay làm mới thấy thú vị hơn nhiều so với chỉ xem”.

Theo bà Vương Hiểu Quyên, Phó giám đốc Sở Văn hóa - Du lịch huyện Thiệp, kinh tế trải nghiệm đã mở ra hướng đi mới cho các ngành nghề truyền thống. “Trước đây, mực Huy Châu chủ yếu là sản phẩm dành cho người sưu tầm. Giờ đây, nó đã trở thành một trải nghiệm văn hóa đại chúng, giúp tăng mạnh lượng khách và doanh thu”, bà nói.

Không chỉ riêng xưởng mực Huy Châu, nhiều khu phố cổ tại An Huy cũng đang “thay da đổi thịt” nhờ xu hướng này. Tại khu phố Lão Trì Khẩu, những nhà máy cũ được cải tạo thành quán trà, hiệu sách và không gian nghệ thuật. Du khách có thể vừa thưởng trà, vừa nghe nhạc, hoặc tham gia các hoạt động trải nghiệm truyền thống trong không gian trăm năm tuổi.

“Bà tôi từng làm việc ở đây, giờ tôi lại quay về trải nghiệm theo cách hoàn toàn khác”, anh Phương Nghệ, một người dân địa phương, chia sẻ. “Có thể uống trà, đọc sách, nghe nhạc ngay trong không gian cũ, cảm giác như quá khứ và hiện tại hòa làm một”.

 Học sinh trải nghiệm làm tranh sắt truyền thống tại phố cổ Vu Hồ, An Huy.

Đáng chú ý, sự hồi sinh của các khu phố cổ còn gắn liền với vai trò của giới trẻ. Anh Nhiếp Chí Dân, 28 tuổi, là một trong những người tiên phong đưa yếu tố trải nghiệm vào nghệ thuật truyền thống Hoàng Mai Hí. “Chúng tôi muốn du khách không chỉ xem mà còn được "sống" trong câu chuyện”, anh nói. Dự án trò chơi nhập vai dựa trên vở “Thiên Tiên Phối” do anh phát triển đã thu hút hàng trăm người tham gia ngay từ lần ra mắt. “Nhiều bạn trẻ sau khi trải nghiệm đã tìm hiểu sâu hơn và đi xem biểu diễn thật, đó là điều chúng tôi mong muốn”, anh Nhiếp Chí Dân chia sẻ.

Theo anh, kinh tế trải nghiệm không chỉ là một mô hình kinh doanh mà còn là cầu nối giúp văn hóa truyền thống tiếp cận thế hệ mới.

Từ xưởng mực đến phố cổ, từ nghệ nhân đến những người trẻ khởi nghiệp, tất cả đang cùng góp phần tạo nên một hệ sinh thái trải nghiệm phong phú. Những giá trị văn hóa không còn nằm yên trong quá khứ mà được “đánh thức” thông qua sự tương tác trực tiếp.

Trong bối cảnh du lịch ngày càng chú trọng trải nghiệm cá nhân, mô hình này đang mở ra hướng đi bền vững cho việc bảo tồn và phát huy di sản. Khi lịch sử không chỉ được lưu giữ mà còn có thể chạm vào, cảm nhận và tham gia, những con phố cổ nghìn năm tuổi không chỉ được gìn giữ mà còn thực sự sống lại trong nhịp thở của thời đại.