1. Căng thẳng bốn bên về vấn đề bán đảo Triều Tiên
Hàng loạt các động thái của các bên liên quan đang khiến căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên chưa có dấu hiệu được tháo ngòi. Việc Triều Tiên liên tục phóng thử tên lửa trong thời gian gần đây và rục rịch có những dấu hiệu chuẩn bị cho một cuộc thử hạt nhân tiếp theo khiến nhiều quốc gia trong khu vực không khỏi quan ngại. Trung Quốc, đồng minh thân cận của Triều Tiên, cũng đã phải lên tiếng cảnh báo Triều Tiên về những bước đi liều lĩnh của nước này. Trong khi đó, Mỹ liên tục triển khai lực lượng và trang thiết bị, trong đó có máy bay ném bom chiến lược B-1B và hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối THAAD, tới khu vực, làm gia tăng căng thẳng và đẩy nguy cơ xung đột lên mức nguy hiểm.
Một vụ phóng tên lửa đạn đạo xuyên lục địa của Không quân Mỹ. Ảnh: RT.
Ngày 2-5, lực lượng Mỹ tại Hàn Quốc cho biết hệ thống THAAD đã đi vào hoạt động và có khả năng đánh chặn tên lửa của Triều Tiên, bảo vệ Hàn Quốc. Tuy nhiên, việc triển khai hệ thống THAAD hiện đang vấp phải nhiều chỉ trích của các bên liên quan. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Cảnh Sảng nêu rõ: “Chúng tôi phản đối việc triển khai THAAD tại Hàn Quốc, hối thúc các bên liên quan dừng ngay lập tức việc triển khai này”. Về phía Hàn Quốc, làn sóng phản đối THAAD cũng đang lan rộng và đặc biệt tăng cao sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Hàn Quốc nên trả 1 tỷ USD cho hệ thống này. Tin đồn sóng điện từ phát ra từ hệ thống THAAD gây ảnh hưởng sức khỏe và mùa màng cũng khiến người dân Hàn Quốc gần khu vực triển khai THAAD gia tăng biểu tình phản đối.
Trong một diễn biến khác, ngày 1-5, Tổng thống Donald Trump bất ngờ tuyên bố rằng ông sẵn sàng gặp nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un. Thế nhưng chỉ hai ngày sau, căng thẳng lại tiếp tục bị đẩy lên một mức nguy hiểm mới khi Mỹ tiếp tục phóng thử tên lửa đạn đạo xuyên lục địa Minuteman III có tầm bắn vươn tới Triều Tiên. Mặc dù phủ nhận việc phóng tên lửa Minuteman III có liên quan tới những căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên, vụ bắn thử cũng đã góp phần gia tăng căng thẳng giữa các bên liên quan. Triều Tiên đã phản ứng gay gắt trước những động thái của Mỹ ở khu vực và gọi đây là những hành động khiêu khích quân sự và “cực kỳ liều lĩnh” và tuyên bố sẽ đáp trả không thương tiếc.
Bên cạnh việc liên tục có những hành động “ăn miếng trả miếng” với Triều Tiên, Mỹ cũng thúc ép Trung Quốc phải có những hành động quyết liệt hơn nữa đối với Triều Tiên nhằm tái khẳng định tuyên bố của Bắc Kinh ủng hộ mục tiêu phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên. Hy vọng hợp tác với Trung Quốc để giải quyết vấn đề nhưng Mỹ cũng tuyên bố có thể sẽ áp lệnh trừng phạt các công ty của Trung Quốc có giao dịch với Triều Tiên. Những động thái leo thang hoạt động quân sự, ăn miếng trả miếng cả trên lĩnh vực hợp tác thương mại ở khu vực Đông Bắc Á thời gian gần đây đã khiến cho mối quan hệ bốn bên Mỹ - Trung Quốc - Hàn Quốc - Triều Tiên đang trở nên căng thẳng hơn và càng khẳng định chỉ có đàm phán chính trị mới có thể giải quyết triệt để cuộc khủng hoảng trên bán đảo Triều Tiên.
2. Cử tri Hàn Quốc đi bầu cử sớm
Ngày 4-5, hơn 3.500 điểm bầu cử đã mở cửa cho cử tri Hàn Quốc đi bầu cử sớm trong cuộc bầu cử Tống thống trước thời hạn nhằm tìm ra người thay thế Tổng thống bị bãi nhiệm Park Geun-hye. Các điểm bầu cử sớm đóng cửa sau hai ngày (từ 6h ngày 4-5 đến 18h ngày 5-5).
Ứng viên tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in của đảng Dân chủ. Ảnh: Reuters.
Đây là lần đầu tiên Hàn Quốc tiến hành bầu cử Tổng thống sớm sau khi sửa đổi quy định bầu cử. Việc bầu cử sớm giúp gia tăng số lượng cử tri đi bầu. Theo quy định, bất cứ cử tri nào cũng có thể đi bỏ phiếu sớm trước ngày bầu cử chính thức vào 9-5 tới. Trước đó, ngày 1-5, Hàn Quốc đã tổ chức một cuộc bỏ phiếu sớm kéo dài 4 ngày cho các cử tri có lý do phải vắng mặt trong ngày bỏ phiếu chính thức. Hồi cuối tháng 4, một cuộc bỏ phiếu sớm kéo dài 6 ngày cũng được tổ chức cho các cử tri đang ở nước ngoài.
Theo Ủy ban Bầu cử quốc gia Hàn Quốc, số lượng người đi bầu cử sớm cao ở mức kỷ lục với hơn 10 triệu người đi bầu, tương đương 24,34% tổng số cử tri cả nước. Điều này cho thấy cử tri Hàn Quốc đặc biệt quan tâm tới tình hình chính trị rối ren trong nước và mong muốn lựa chọn được người đứng đầu Chính phủ trong bối cảnh chính trường Hàn Quốc đang có những chia rẽ sâu sắc sau bê bối “Choigate” và tình hình bán đảo Triều Tiên đang mong manh bên bờ vực chiến tranh.
Kết quả thăm dò dư luận mới nhất do hãng Realmeter tiến hành ngày 3-5 cho thấy ông Moon Jae-in thuộc đảng Dân chủ theo đường lối tự do tiếp tục dẫn trước các đối thủ và là ứng cử viên hàng đầu trong cuộc bầu cử tổng thống Hàn Quốc với tỷ lệ ủng hộ 42,2%.
3. Đàm phán Brexit – con đường chông gai
Nước Anh đã kích hoạt Điều 50 Hiệp ước Lisbon vào ngày 29-3 vừa qua, chính thức bắt đầu tiến trình đàm phán để nước này rời khỏi mái nhà chung EU. Một tháng sau, Hội nghị thượng đỉnh đặc biệt của EU đã nhóm họp tại Brussels (Bỉ) thảo luận quan điểm đối với vấn đề nước Anh rời khỏi EU, hay còn gọi là Brexit.
Ảnh minh họa: aljazeera.com.
Mặc dù Brexit được dự đoán là sẽ không thể diễn ra một sớm một chiều, kết quả hội nghị thượng đỉnh cũng như những trao đổi qua lại giữa EU và Anh cho thấy công cuộc đàm phán rời khỏi EU của Anh sẽ còn tốn rất nhiều thời gian và tiền bạc. Ngay sau khi EU đưa ra quan điểm “cứng rắn” đối với Brexit, phía Anh đã có những phản ứng, chủ yếu nhằm vào khoản tất toán các tài khoản và các nghĩa vụ cam kết đóng góp tài chính dựa trên sự tham gia của Anh vào các chương trình và quỹ của EU. Con số này ban đầu được dự tính là 60 tỷ Euro nhưng hiện được cho là sẽ lên tới khoảng 100 tỷ Euro. Đây cũng chính là nguyên nhân làm nổ ra tranh cãi giữa EU và Anh.
Bộ trưởng phụ trách vấn đề Brexit của Anh David Davis cho biết nước Anh sẽ chỉ trả những gì họ cần trả chứ không phải những gì EU muốn để nước này rời khỏi EU. Theo ông, quá trình đàm phán chưa thực sự bắt đầu nhưng nước Anh sẽ đưa ra một mức nhất định và nước Anh “không phải là người đi xin xỏ. Đây là một cuộc đàm phán. Họ đề nghị những gì họ muốn và chúng tôi đề nghị những gì chúng tôi muốn. Điều mà chúng tôi cần là quyền lợi và nghĩa vụ của Anh là gì”.
Ông Davis cũng nói thêm rằng nước Anh sẽ hoàn thành nghĩa vụ quốc tế của mình, nhưng đó sẽ là nghĩa vụ bao gồm cả những khoản có và những khoản nợ, đúng nghĩa vụ về mặt luật pháp chứ không phải chỉ là những nghĩa vụ mà EU muốn. Liên quan những căng thẳng của Brexit, Thủ tướng Anh Theresa May trước đó cũng phát biểu rằng thà nước Anh và EU không đạt được thỏa thuận nào còn hơn là chấp nhận một “thỏa thuận tồi”. Có thể thấy, quá trình đàm phán Brexit sẽ không hề dễ dàng và phải tốn kém nhiều thời gian; trước mắt là phải khắc phục những bất đồng trong quan điểm giữa Anh và EU.
4. Triển vọng cải thiện hợp tác Mỹ - Nga
Ngày 2-5, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã có cuộc điện đàm đầu tiên kể từ khi Mỹ không kích Syria bằng tên lửa hành trình. Trong cuộc điện đàm, hai nhà lãnh đạo đã đề cập việc phối hợp giải quyết các điểm nóng trên thế giới như hòa bình cho Syria, khủng hoảng trên bán đảo Triều Tiên.
Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) và người đồng cấp Nga Vladimir Putin. Ảnh: EPA.
Ưu tiên lớn nhất của cuộc điện đàm nhằm vào việc tìm ra một giải pháp cho cuộc xung đột ở Syria. Theo đó, hai nhà lãn đạo đều nhất trí cho rằng: “các bên phải làm mọi việc có thể để chấm dứt bạo lực” tại Syria, tăng cường đối thoại giữa hai Ngoại trưởng để tìm kiếm lựa chọn cho việc củng cố lệnh ngừng bắn, tạo điều kiện mở ra tiến trình hòa bình thật sự cho Syria. Về căng thăng trên bán đảo Triều Tiên, Tổng thống Putin kêu gọi các bên kiềm chế và nỗ lực giảm căng thẳng. Tổng thống hai nước cũng nhất trí thiết lập hoạt động chung để tìm kiếm giải pháp ngoại giao giải quyết toàn diện vấn đề.
Trong một diễn biến liên quan, Bộ Quốc phòng Nga cho biết thỏa thuận về các vùng an toàn tại Syria có hiệu lực từ sáng sớm ngày 6-5; tuy nhiên, Không quân Nga sẽ tiếp tục không kích lực lượng của Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng IS. Vùng an toàn đầu tiên và lớn nhất tại miền Bắc Syria bao gồm tỉnh Idlib và những quận liền kề của các thành phố Latakia, Aleppo và Hama. Đây là một phần của thỏa thuận ngừng bắn để tạm dừng cuộc chiến tại Syria đạt được giữa Nhà trắng và Điện Kremlin sau cuộc điện đàm giữa hai nhà lãnh đạo cao nhất hôm 2-5 vừa qua.
Cuộc điện đàm được cho là mở ra cơ hội tìm kiếm giải pháp hòa bình cho Syria và tháo ngòi nguy cơ chiến tranh trên báo đảo Triều Tiên. Mặc dù được đánh giá cao, giới chuyên gia cho rằng còn quá sớm để lạc quan về triển vọng cải thiện nhanh chóng mối quan hệ Mỹ - Nga. Còn nhiều bất đồng tồn tại giữa hai nước, đặc biệt là xung quanh vấn đề Ukraine và bán đảo Crimea, hệ thống tên lửa THAAD Mỹ triển khai tại Hàn Quốc và việc mở rộng NATO tới giáp biên giới Nga.
5. Bầu cử Tổng thống Pháp
Bầu cử Tổng thống Pháp đang đi vào giai đoạn nước rút và hai ứng cử viên Marine Le Pen thuộc phe cực hữu và Emmanuel Macron theo đường lối trung dung liên tục xoáy vào điểm yếu của đối phương trong các đợt vận động trước trận chung kết sẽ diễn ra vào ngày 7-5.
Ứng cử viên Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. Ảnh: Reuters.
Ngày 3-5, hai ứng cử viên đã có cuộc tranh luận “nảy lửa” trên truyền hình. Nội dung tranh luận tập trung vào các vấn đề khủng bố, kinh tế, châu Âu. Trong cuộc tranh luận này, bà Le Pen gọi ứng cử viên 39 tuổi Macron là “ứng cử viên của giới thống trị” và là “con cưng của hệ thống”. Bà cho rằng ông Macron muốn “quá trình toàn cầu hóa không kiểm soát”, có “thái độ khoan dung và phản đối các biện pháp chống chủ nghĩa cực đoan”. Theo bà, nếu ông Macron thắng cử, nước Pháp sẽ bị thua thiệt về kinh tế. Bà cũng ủng hộ việc tiến hành một cuộc trưng cầu dân ý cho việc Pháp rời khỏi EU.
Trong khi đó, ông Macron cáo buộc bà Le Pen nói dối với dự án bí mật nhằm tăng thuế và vay mượn để phục vụ tham vọng dân tộc chủ nghĩa của mình. Ông Macron cũng khẳng định không thỏa hiệp trong cuộc chiến chống chủ nghĩa khủng bố và cho rằng những lời lẽ của bà Le Pen là “đầy thù địch”. Ngoài ra, ông Macron không ủng hộ việc Pháp rời EU. Hai ứng cử viên sẽ bước vào cuộc đua vòng 2 vào ngày 7-5 tới.
Theo thăm dò của Ifop-Fiducial công bố chiều 5-5, ông Macron hiện đang dẫn trước với 63% cử tri ủng hộ, trong khi bà Le Pen chỉ có 37%. Bốn cuộc thăm dò dư luận khác cũng được tiến hành, cho thấy ông Macron có khoảng 61-62% số cử tri ủng hộ. Trước đó, nhiều người cho rằng bà Le Pen có thể thắng cử với khoảng 1/3 số cử tri dự kiến bỏ phiếu trắng. Sự thay đổi trong số phiếu ủng hộ đối với ông Macron được cho là do kết quả của cuộc tranh luận trên truyền hình hôm 3-5 vừa qua.
6. Thiên tai, tai nạn ở nhiều nước
Thế giới tuần qua chứng kiến nhiều tai nạn và thiên tai trong đó có vụ lở đất khiến hàng chục người thiệt mạng ở Kyrgyztan, sập nhà ở Colombia, rơi máy bay quân sự ở Cuba và Colombia.
Hiện trường vụ lở đất ở Kyrgyzstan. Ảnh: The Guardian.
Một vụ lở đất nghiêm trọng đã xảy ra hôm 29-4 ở làng Ayu, vùng Osh thuộc miền Nam Kyrgyztan đã chôn vùi sáu ngôi nhà cùng người dân bên trong, khiến ít nhất 24 người thiệt mạng, trong đó có cả trẻ em. Hơn 200 người đã được huy động để tiến hành công tác tìm kiếm cứu nạn và sơ tán các gia đình trong khu vực, tránh nguy cơ sụt lở đất tiếp tục xảy ra. Trong khi đó, ngày 30-4, giới chức thành phố Cartagena, miền Bắc Colombia cho biết số người thiệt mạng trong vụ sập nhà dân sinh 16 tầng tại đây hồi cuối tuần trước đã lên tới 20. Trong số 41 người được giải cứu, có 16 người trong tình trạng nguy kịch. Nguyên nhân vụ việc đang được khẩn trương điều tra.
Cũng tại Colombia, ngày 2-5 đã xảy ra một vụ rơi máy bay quân sự. Vụ tai nạn xảy ra ở phía Tây thủ đô Bogota, giữa 2 thị trấn Facatativa và Zipacon. Chiếc máy bay Cessna Caravan xuất phát từ căn cứ không quân Guaymaral ở phía Bắc thủ đô Bogota đã gặp nạn khi đang trên đường đến khu vực Tolemaida, Tây Nam Bogota, khiến 8 binh sĩ thiệt mạng. Quân đội nước này đang khẩn trương điều tra vụ việc. Trước đó, ngày 29-4, một chiếc máy bay Antonov AN-26 của quân đội Cuba đâm vào núi ở tỉnh Artemisa làm toàn bộ 8 quân nhân trên máy bay thiệt mạng.
HỮU DƯƠNG (tổng hợp)