Phi-líp-pin đối mặt với nguy cơ về "liên quân khủng bố"

Chiều 23-5, khoảng 500 tay súng Hồi giáo cực đoan đã chiếm thành phố Hồi giáo Ma-ra-uy, thủ phủ của tỉnh La-nao Đen Xua nằm trên hòn đảo Min-đa-nao ở miền Nam Phi-líp-pin sau một cuộc đột kích bất thành của lực lượng an ninh Phi-líp-pin nhằm bắt trùm khủng bố I-xni-lon Ha-pi-lon (Isnilon Hapilon) nghi đang ẩn náu tại đây. Truyền thông Phi-líp-pin và quốc tế ngay lập tức “khoanh vùng” và xác định các tay súng này thuộc hai nhóm khủng bố địa phương là Maute và Abu Sayyaf. Đây là những cái tên đã gây ám ảnh cho người dân Phi-líp-pin lâu nay về độ liều lĩnh và tàn bạo.

Maute còn được biết đến với cái tên “Nhà nước Hồi giáo của La-nao” được lãnh đạo bởi hai anh em nhà Mao-ti (Maute) là Áp-đun-la Mao-ti (Abdullah Maute) và Ô-ma Mao-ti (Omar Maute), từng là thành viên của tổ chức Mặt trận Giải phóng Hồi giáo Moro (MILF) - tổ chức hiện tham gia các cuộc đàm phán hòa bình với Chính phủ Phi-líp-pin. Tuy nhiên, do bất đồng sâu sắc với MILF, hai anh em nhà Mao-ti đã lãnh đạo một nhóm chiến binh rời tổ chức này và kết nạp thêm nhiều tay súng ngoại quốc nhằm thiết lập một “Nhà nước Hồi giáo” tại tỉnh La-nao. Nhóm Maute được xác định đứng đằng sau hàng loạt hoạt động khủng bố đẫm máu tại Phi-líp-pin kể từ năm 2013 và nhận được sự hỗ trợ từ tổ chức “Nhà nước Hồi giáo” (IS) tự xưng.

Trong khi đó, Abu Sayyaf là một trong những nhóm thánh chiến nhỏ nhất và tàn bạo nhất ở miền Nam Phi-líp-pin, gồm các chiến binh Hồi giáo cực đoan dòng Xăn-ni, từng có liên hệ mật thiết với Al-Qaeda và sau đó tuyên bố có liên quan trực tiếp với IS. Abu Sayyaf tách ra từ MNLF, do bất đồng với chính sách của MNLF về việc theo đuổi quyền tự trị. Cũng giống với Maute, nhóm thánh chiến cực đoan này theo đuổi mục tiêu thiết lập “một tỉnh Hồi giáo” ở Phi-líp-pin. Cái tên “Abu Sayyaf” có nghĩa là “kẻ mang thanh kiếm” và nhóm này khét tiếng bởi những vụ bắt cóc đòi tiền chuộc hay các cuộc tấn công nhằm vào thường dân và quân đội. Nhóm này từng đánh bom một bến phà ở vịnh Ma-ni-la năm 2004, khiến 116 người thiệt mạng. Abu Sayyaf có tên trong danh sách các tổ chức khủng bố quốc tế nguy hiểm được liệt kê bởi LHQ, Mỹ và nhiều nước trên thế giới.

Trùm khủng bố I-xni-lon Ha-pi-lon được biết đến như thủ lĩnh tối cao của các lực lượng phiến quân Hồi giáo ở Phi-líp-pin. Tên này từng lãnh đạo Abu Sayyaf và cam kết trung thành với tổ chức khủng bố Abu Bakr al-Baghdadi và IS. Tháng 4-2016, IS ra thông báo công nhận I-xni-lon Ha-pi-lon là thủ lĩnh tối cao của các lực lượng Hồi giáo ở Phi-líp-pin và chỉ định tên này làm lãnh đạo một nhánh của IS tại Đông Nam Á. Điều này phần nào lý giải việc hiệp đồng tác chiến của hai nhóm phiến quân trong cuộc giao tranh với chính quyền và tổ chức chiếm thành phố Ma-ra-uy. Khả năng là chính I-xni-lon Ha-pi-lon với vai trò thủ lĩnh các lực lượng Hồi giáo Phi-líp-pin đã kêu gọi sự trợ giúp từ những tay súng Maute với mục đích chung là nhằm thiết lập một “nhà nước thần quyền” của những tín đồ Hồi giáo cực đoan.

Ngay sau khi nhận được tin Ma-ra-uy bị chiếm đóng bởi phiến quân Hồi giáo, Tổng thống Phi-líp-pin Rô-đri-gô Đu-téc-tê (Rodrigo Duterte) đã tuyên bố áp dụng tình trạng “thiết quân luật” tạm thời trong vòng 60 ngày đối với vùng đảo Min-đa-nao. Hôm 25-5, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phi-líp-pin Đen-phin Lô-ren-da-na tuyên bố tình hình Ma-ra-uy được đặt trong tầm kiểm soát và lý giải rằng các lực lượng an ninh hiện đang phòng thủ những trọng điểm và sơ tán người dân, trong khi quân tiếp viện tiến về Ma-ra-uy. Tuy nhiên, theo tờ Philstar của Phi-líp-pin, ông Lô-ren-da-na công nhận rằng nhóm phiến quân Hồi giáo đã chiếm được một số tuyến phố chính, một số nơi như nhà thờ, trường học, bệnh viện, nhà tù và phong tỏa hai cây cầu dẫn vào thành phố Ma-ra-uy. Ông cũng công nhận nhóm Maute bố trí “lính bắn tỉa” khắp nơi trong thành phố và đốt phá nhiều tòa nhà. Tối 24-5, Tham mưu trưởng Các lực lượng vũ trang Phi-líp-pin Ê-đu-a-đô A-nô (Eduardo Ano) cho biết, Lữ đoàn 103 thuộc quân chủ lực Phi-líp-pin đang tiến hành tấn công giành lại thành phố và tự tin tuyên bố quân đội sẽ sớm giành lại quyền kiểm soát.

Mặt khác, trên truyền thông xã hội xuất hiện nhiều thông tin được chia sẻ bởi người dân thành phố Ma-ra-uy nói rằng nhóm phiến quân Hồi giáo vẫn kiểm soát nhiều nơi trong thành phố. Chúng gõ cửa từng nhà và bắt giữ nhiều người làm con tin sau khi tra vấn về tín ngưỡng. Các tay súng phiến quân Hồi giáo đã chiếm được bệnh viện Amai Pakpak, đốt phá nhà tù và thả phạm nhân. Người dân tỏ ra lo sợ việc nhiều phạm nhân sẽ gia nhập sau khi được giải phóng, làm tăng thêm quân số cho nhóm khủng bố đang chiếm đóng thành phố. Điều đáng lo ngại hơn nữa là các tay súng phiến quân Hồi giáo đưa ra lời đe dọa sẽ “hành quyết” các con tin nếu Chính phủ Phi-líp-pin không rút quân.

Việc các nhóm phiến quân Hồi giáo ở Phi-líp-pin tiến hành chiếm đóng Ma-ra-uy khiến nhiều người liên tưởng đến sự kiện IS tấn công Mô-xun ở miền Bắc I-rắc năm 2014. Nếu để cho các tay súng này biến Ma-ra-uy thành sào huyệt để tuyển mộ thêm những phần tử Hồi giáo cực đoan, rất có thể Chính phủ Phi-líp-pin sẽ phải lên kế hoạch đối phó với một tổ chức khủng bố có quy mô lớn hơn nhiều trong tương lai gần. Đáng lo ngại hơn, nếu thông tin cho rằng có nhiều dân thường đang bị bắt làm con tin là chính xác thì Chính phủ Phi-líp-pin hoàn toàn có khả năng phải đối diện với việc các tay súng sẽ hành quyết con tin bất kỳ lúc nào.  

MINH NGUYÊN