Vào ngày 8-10 tới, giải Nobel Kinh tế sẽ chính thức có chủ. Đây là giải thưởng cuối cùng trong mùa Nobel năm 2018 với việc lần đầu tiên giải Nobel Văn học năm nay không được trao.

Theo thống kê, kể từ khi giải Nobel lần đầu tiên được trao vào năm 1901 đến nay, chỉ có 51 phụ nữ trong tổng số 902 người được trao giải, chiếm 5,6%. Xu hướng phụ nữ đoạt giải Nobel đã được cải thiện nhưng không nhiều và không đều. Trong khoảng thời gian từ 1900 đến 1999, tỷ lệ nữ đoạt giải Nobel chiếm khoảng 5%. Đến giai đoạn 1910-1919, tỷ lệ này là 3%. Đến giai đoạn 2010-2019, tỷ lệ nữ nhận giải Nobel chiếm 11%, mặc dù năm 2016, 2017 hoàn toàn vắng bóng phụ nữ.

Nhà hoạt động nhân quyền Nadia Murad, người đồng sở hữu giải Nobel Hòa bình 2018. (ảnh: knoozmedia.com)

Đáng chú ý trong mùa Nobel năm nay, tính đến thời điểm này, đã có 3 phụ nữ được vinh danh. Đó là Donna Strickland, nhà vật lý người Canada, một trong những người tiên phong trong lĩnh vực laser. Bà Donna Strickland là người phụ nữ thứ ba đoạt giải Nobel Vật lý sau bà Marie Curie (năm 1903) và bà Maria Goeppert-Mayer (năm 1963). Trong lĩnh vực hóa học, nữ tiến sĩ người Mỹ Frances H. Arnold đã được Viện Hàn lâm Khoa học Thụy Điển gọi tên. Tiến sĩ Frances H. Arnold là người phụ nữ thứ 5 vinh dự được trao giải này.  

Người phụ nữ đồng sở hữu giải Nobel Hòa bình 2018 là nhà hoạt động nhân quyền người Iraq Nadia Murad. Ủy ban Nobel Na Uy khẳng định, những nỗ lực của Nadia Murad đã giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng quốc tế về nạn bạo lực tình dục trong chiến tranh, tạo tiền đề cho các cuộc điều tra, truy bắt và xét xử thích đáng những kẻ gây ra tội ác này.

Các số liệu thống kê cho thấy, giải Nobel Hòa bình có nhiều phụ nữ đoạt giải nhất, 16 người (chiếm 60%). Tiếp đó là giải Nobel Văn học, 14 người. Tính đến thời điểm này, chỉ có 5 bóng hồng nhận giải Nobel Hóa học, 3 người nhận giải Nobel Vật lý  và 1 người nhận giải Nobel Kinh tế.

Trường hợp của nhà khoa học Marie Curie là một ngoại lệ. Bà là phụ nữ duy nhất nhận hai giải Nobel ở hai lĩnh vực khác nhau: Vật lý (năm 1903) và Hóa học (năm 1911). Bà cũng là người truyền cảm hứng cho con gái mình, Irène Joliot-Curie, người đoạt giải Nobel Hóa học năm 1935. Cho tới thời điểm này, hai người phụ nữ trên đang giữ danh hiệu “cặp mẹ con” duy nhất giành giải Nobel, so với 6 “cặp cha-con” đoạt giải Nobel, theo Viện Hàn lâm Khoa học Thụy Điển.

Tuy nhiên, không phải chỉ có giải Nobel vắng bóng phụ nữ. Theo tờ Le Figaro, Huy chương vàng của Trung tâm nghiên cứu Khoa học quốc gia Pháp (CNRS) là giải thưởng cao quý nhất về khoa học do CNRS trao hằng năm cho những người có đóng góp đặc biệt xuất sắc vào việc nghiên cứu khoa học. Kể từ khi Huy chương này được thiết lập từ năm 1954, đến nay mới chỉ trao cho một phụ nữ là nhà khoa học Margaret Buckingham.

Một trong những giải thưởng uy tín nhất trong toán học là Huy chương Fields. Kể từ năm 1936 đến nay, giải thưởng này đã trao cho 59 nhà khoa học nam và… một nhà khoa học nữ.

PHƯƠNG LINH (theo Le Figaro)