Bên lề Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC-14 vừa qua, Bộ trưởng phát triển kinh tế và thương mại Nga G. Grép và đại diện thương mại Mỹ Xu-xan Soáp đã ký Nghị định thư kết thúc đàm phán song phương Nga-Mỹ về vấn đề Nga gia nhập WTO. Các nhà bình luận chính trị và kinh tế Nga đánh giá đây là một thắng lợi về mặt chính trị ngoại giao, và cũng là một sự kiện có ý nghĩa lớn đối với sự phát triển của kinh tế Nga.

Có thể nói khả năng hai nước đi đến kết thúc đàm phán song phương về vấn đề này thật sự chỉ chắc chắn sau cuộc gặp ngắn giữa Tổng thống Mỹ G. Bu-sơ và Tổng thống Nga V. Pu-tin tại Mát-xcơ-va khi chuyên cơ của Tổng thống Bu-sơ ghé Mát-xcơ-va tiếp liệu trên đường sang thăm châu Á và tới Việt Nam dự APEC-14. Sau cuộc gặp này, Bộ trưởng kinh tế Nga đã lạc quan tuyên bố hai nước sẽ ký kết văn bản này trong vài ngày tới, ngay tại Hội nghị APEC diễn ra ở Hà Nội.

Bộ trưởng phát triển kinh tế và thương mại Nga Grép và đại diện thương mại Mỹ Xu-xan Soáp (thứ hai và thứ ba từ bên phải) họp báo tại Hà Nội hôm 19-11 (Ảnh: KIM TÔN).

Nga nộp đơn xin gia nhập WTO năm 1993. Tuy nhiên trong suốt những năm cuối thập kỷ 90 của thế kỷ trước Nga hầu như chưa chú trọng vấn đề này. Tâm điểm của nước Nga thời kỳ đó là cố gắng duy trì giá trị đồng rúp, khắc phục khủng hoảng kinh tế tài chính trong nước. Vấn đề gia nhập WTO thực sự chỉ dược chú trọng khi Tổng thống Pu-tin lên nắm quyền. Từ năm 2000 việc phấn đấu gia nhập WTO mới được lãnh đạo cấp cao và Bộ kinh tế thương mại Nga coi là một trong những chương trình ưu tiên số một.

Trong 6 năm trở lại đây, Nga đã tích cực đàm phán với 57 nước có yêu cầu, trong đó gay go nhất là đàm phán với Mỹ. Hai bên cho đến phút cuối vẫn còn vướng một loạt vấn đề gay cấn như mở cửa thị trường tài chính ngân hàng, thuế nhập khẩu ô tô, máy bay, sản phẩm thịt v.v. Tuy nhiên, theo nhận xét của Bộ trưởng Grép, hai bên cuối cùng đã đạt được sự đồng thuận, chính xác hơn là nhượng bộ lẫn nhau để đi đến kết thúc đàm phán. Riêng báo chí Nga bình luận rằng, trong kết quả đàm phán với Mỹ, Nga đã bảo vệ được lợi ích của mình.

Cụ thể Nga vẫn giữ hạn ngạch nhập khẩu thịt cho đến 2009 và ngay cả sau 2009 theo từng thỏa thuận cụ thể, các ngân hàng Mỹ không được mở chi nhánh trực tiếp tại Nga. Các hãng bảo hiểm nước ngoài chỉ có thể mở chi nhánh của mình tại Nga sau một giai đoạn chuyển tiếp dài 9 năm, còn các ngân hàng khi mở chi nhánh tại Nga phải chịu “hạn ngạch” là 50%. Thêm vào đó các công ty Mỹ khi xuất khẩu sản phẩm thịt sang Nga phải bảo đảm về mặt an toàn thực phẩm – hai nước đã ký nghị định thư trao đổi về vấn đề kiểm dịch động vật và an toàn thực phẩm. Về phần mình, Nga cam kết giảm thuế nhập khẩu ô tô từ 25% xuống còn 15%, máy bay từ 20% xuống còn 10% trong vòng 7 năm, cam kết bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và nhiều trách nhiệm khác.

Nhìn chung chính giới và dư luận Nga đánh giá cao việc kết thúc đàm phán với Mỹ. Bộ kinh tế thương mại Nga đánh giá nếu như trước đây Nga đi được 70% chặng đường tới WTO, thì nay đã đi được tới 80-90% quãng đường đó. Báo chí Nga bình luận kết quả đạt được với Mỹ có thể giúp tháo gỡ bế tắc trong đàm phán với Gru-di-a, quốc gia đã từng ký văn bản kết thúc đàm phán về vấn đề Nga gia nhập WTO, nhưng do căng thẳng giữa hai nước bùng phát gần đây nên đã lại thu hồi lại và đưa ra những yêu cầu mới “quá quắt” hơn.

Đối với Môn-đô-va, theo ông Vụ trưởng đàm phán WTO Mét-vê-đép, Nga không có vấn đề khó khăn gì liên quan đến thuế bởi vì giữa hai nước có hiệp định thương mại tự do. Ba nước khác là Cô-xta Ri-ca, Gua-tê-ma-la và Xan-va-đo đã kết thúc đàm phán, nhưng chưa ký nghị định thư song phương vì “lý do kỹ thuật”. Riêng đối với Việt Nam là nước mới gia nhập WTO, ông Grép cho biết đây là vấn đề hai bên sẽ thảo luận, tuy nhiên không phải ngay lúc này, vì trên danh nghĩa, Việt Nam vào thời điểm Hội nghị APEC-14 chưa phải là thành viên đầy đủ của WTO (tư cách thành viên đầy đủ sẽ được trao cho Việt Nam sau 30 ngày kể từ khi Quốc hội phê chuẩn và Việt Nam thông báo việc phê chuẩn đó cho WTO).

Chính phủ và các nhà kinh tế Nga đánh giá việc gia nhập WTO tuy trước mắt chưa mang lại “lợi nhuận” cho nước này, song sẽ tạo điều kiện để thu hút đầu tư nước ngoài một cách mạnh mẽ nhờ tính minh bạch của hệ thống pháp luật và chính sách kinh tế. (Bộ Tài chính Nga dự báo đầu tư nước ngoài của Nga năm nay sẽ đạt 158,5 tỷ USD so với năm 2005 là gần 125 tỷ USD, mức độ tăng trưởng kinh tế cả năm vào khoảng 6,5-6,7% (quý 3 là 6,9% so với cùng kỳ năm ngoái/ Ngân hàng tái thiết và phát triển châu Âu dự đoán mức tăng trưởng của Nga năm 2006 là 6,5% ).

Đồng thời đây là một bước đi tất yếu trong tiến trình hội nhập kinh tế toàn cầu, đặc biệt khi hiện nay chính phủ Nga đang phấn đấu chuyển đổi cơ cấu xuất nhập khẩu và kinh tế nói chung, dần bớt chú trọng vào xuất khẩu nhiên liệu và tăng cường đầu tư ra nước ngoài, đặc biệt tích cực tham gia vào thị trường tài chính thế giới.

Tại Hà Nội, Nga và Mỹ cũng đã thỏa thuận khôi phục đàm phán đa phương tại Giơ-ne-vơ về vấn đề Nga gia nhập WTO. Bộ trưởng Grép hy vọng quá trình đàm phán này sẽ tiến triển tốt, và Nga có thể trở thành thành viên đầy đủ của WTO trước kỳ hội nghị APEC năm sau, diễn ra trong tháng 9-2007 tại Ô-xtrây-li-a.

THU HƯƠNG - (RIA-NOVOSTI)