Theo Daily Sabah, từ lâu, châu Âu vẫn được xem là một trong những khu vực có năng lực ứng phó khủng hoảng hàng đầu thế giới với hệ thống y tế phát triển, cơ sở hạ tầng hiện đại và mạng lưới dịch vụ khẩn cấp được đầu tư bài bản. Thế nhưng, đợt nắng nóng cực đoan trong mùa hè năm nay cho thấy, ngay cả khu vực được chuẩn bị tốt nhất cũng không tránh khỏi sức ép ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu.

 Nhiệt kế ngoài trời tại thành phố Bilbao ghi nhận mức nhiệt lên tới 50°C trong đợt nắng nóng khắc nghiệt tại Tây Ban Nha. Ảnh: news.un.org

Đợt nắng nóng mới nhất đã đẩy nhiệt độ tại nhiều quốc gia châu Âu vượt ngưỡng 40°C. Cháy rừng lan rộng ở nhiều khu vực thuộc Nam Âu, mực nước các con sông sụt giảm nghiêm trọng, trong khi các bệnh viện phải tiếp nhận ngày càng nhiều bệnh nhân mắc các bệnh liên quan đến nắng nóng. Nhu cầu sử dụng điện cũng tăng vọt khi hàng triệu người đồng loạt sử dụng điều hòa. Những gì diễn ra không còn đơn thuần là một mùa hè nắng nóng bất thường. Đó là lời cảnh báo rằng, các hiện tượng thời tiết cực đoan đang trở thành mối đe dọa đối với khả năng chống chịu của mỗi quốc gia. Thiệt hại về người là vô cùng lớn. Trong đợt nắng nóng cuối tháng 6 vừa qua, hơn 10.000 ca tử vong đã được ghi nhận tại 27 quốc gia châu Âu, trong đó, hơn 9.000 nạn nhân là người từ 65 tuổi trở lên. Các nhà khoa học kết luận rằng hiện tượng thời tiết cực đoan này gần như không thể xảy ra nếu không có tác động của biến đổi khí hậu do con người gây ra.

Những con số này cần được xem là lời cảnh báo buộc các chính phủ phải nhìn nhận lại cách định nghĩa về an ninh. Trong nhiều năm, biến đổi khí hậu chủ yếu được xem là một vấn đề môi trường. Các cuộc tranh luận thường tập trung vào lượng khí thải carbon, năng lượng tái tạo và những mục tiêu khí hậu quốc tế. Những vấn đề này vẫn giữ vai trò quan trọng, nhưng chỉ phản ánh một phần của bức tranh lớn hơn. Biến đổi khí hậu giờ đây không còn đơn thuần là một thách thức về môi trường, mà đang dần trở thành một vấn đề địa chính trị.

Người dân làm mát cơ thể dưới làn nước phun từ vòi rồng của cảnh sát tại quảng trường Potsdamer Platz, Berlin (Đức), ngày 27-6-2026. Ảnh: news.cgtn.com 

Tác động của nắng nóng không chỉ dừng lại ở việc nhiệt độ tăng cao. Nắng nóng làm chậm hoạt động kinh tế vì công nhân xây dựng, nông dân và công nhân nhà máy không thể làm việc an toàn trong thời gian dài ngoài trời. Lưới điện chịu áp lực lớn do nhu cầu làm mát tăng cao. Tình trạng thiếu nước trở nên nghiêm trọng hơn. Sản lượng nông nghiệp suy giảm kéo theo giá lương thực gia tăng. Các bệnh viện rơi vào tình trạng quá tải trong những đợt nắng nóng kéo dài, trong khi các chính phủ phải đối mặt với áp lực gia tăng chi tiêu cho các hoạt động ứng phó khẩn cấp thay vì dành nguồn lực cho các mục tiêu phát triển dài hạn.

Đợt nắng nóng gần đây đã phơi bày những áp lực này trên khắp châu Âu. Trường học đóng cửa ở nhiều quốc gia. Mạng lưới giao thông bị gián đoạn. Cháy rừng đe dọa các cộng đồng từ Tây Ban Nha đến Hy Lạp và thậm chí cả những khu vực gần thủ đô Paris của Pháp. Lực lượng cứu hỏa rơi vào tình trạng quá tải, trong khi các dịch vụ khẩn cấp phải hoạt động liên tục. Đây không còn là những thảm họa riêng lẻ, mà đang trở thành những thử thách thường xuyên đối với năng lực ứng phó của mỗi quốc gia.

Những hệ lụy của biến đổi khí hậu không dừng lại trong phạm vi châu Âu. Thời tiết cực đoan đang tác động đến thị trường lương thực và nhu cầu năng lượng toàn cầu, gây gián đoạn các chuỗi cung ứng và làm gia tăng chi phí bảo hiểm. Những quốc gia phụ thuộc vào nguồn thực phẩm hoặc năng lượng nhập khẩu trở nên dễ bị tổn thương hơn trước các cú sốc giá cả. Tại nhiều khu vực trên thế giới, hạn hán kéo dài và tình trạng khan hiếm nước đã góp phần thúc đẩy làn sóng di dời dân cư và làm gia tăng bất ổn xã hội. Áp lực khí hậu ngày càng trở thành yếu tố làm trầm trọng thêm các vấn đề chính trị và kinh tế hiện có.

Do đó, thích ứng với biến đổi khí hậu cần được đặt ngang hàng với các nỗ lực cắt giảm phát thải. Các quốc gia phải đầu tư xây dựng hệ thống điện vững chắc hơn, phát triển cơ sở hạ tầng có khả năng chống chịu cao hơn, cải thiện quy hoạch đô thị và triển khai các hệ thống cảnh báo sớm hiệu quả. Khả năng ứng phó trước những tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu cũng cần được xem là một phần trong chiến lược an ninh quốc gia, thay vì chỉ là trách nhiệm của các cơ quan quản lý môi trường.