Đảo Kharg - trái tim của nền kinh tế dầu mỏ Iran

Đảo Kharg có diện tích 25km2, nằm cách bờ biển Tây Nam Iran khoảng 20km trong Vịnh Ba Tư. Nơi đây không còn là điểm đến du lịch, mà giờ đây trở thành một trong những địa điểm chiến lược nhất thế giới, trong bối cảnh cuộc chiến đang diễn ra giữa Mỹ và Israel một bên và Iran một bên. Đây là nơi đặt cảng xuất khẩu dầu mỏ chính của Iran.

Theo hãng truyền thông Axios của Mỹ, đảo Kharg được mệnh danh là "hòn đảo dầu mỏ", nơi đặt cơ sở xử lý hơn 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran. Được kết nối bằng đường ống với nhiều địa điểm khai thác khác nhau (các mỏ dầu Khuzestan và các mỏ dầu dưới đáy biển ở Vịnh Ba Tư), Kharg có các bể chứa có thể chứa lượng dầu tương đương 7 triệu thùng/ngày và các bến tàu được thiết kế để bốc dỡ hàng cho tàu chở dầu.

Theo Jean-Pierre Favennec, cố vấn và chuyên gia năng lượng của Pháp, trước khi chiến tranh bắt đầu, Iran sản xuất "từ 3 đến 4 triệu thùng dầu mỗi ngày".

 Đảo Kharg ngoài khơi bờ biển Iran là "viên ngọc quý" của ngành công nghiệp dầu mỏ Iran. Ảnh: Graphic Studio France Médias Monde

Đảo Kharg có tầm quan trọng chiến lược chủ yếu vì đây là nguồn thu chính của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Lực lượng này nhận được khoảng 50% lượng dầu xuất khẩu của cả nước. Nguồn thu này cho phép họ trả lương cho công chức, lực lượng vũ trang, dân quân và toàn bộ bộ máy an ninh của chế độ. 

Đảo Kharg đạt được tầm quan trọng chiến lược trong thời kỳ bùng nổ dầu mỏ của Iran vào những năm 1960, khi nó phát triển thành một trong những cảng xuất khẩu dầu thô lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, nó cũng từng là mục tiêu tấn công. Trong Chiến tranh Iran-Iraq, từ năm 1980 đến năm 1988, Không quân Iraq đã tiến hành nhiều cuộc oanh tạc dữ dội nhằm vào các cơ sở trên đảo, phá hủy hầu hết cơ sở hạ tầng. Mặc dù vậy, Iran vẫn duy trì được hoạt động xuất khẩu dầu trong suốt cuộc xung đột và sau đó sửa chữa và mở rộng các cơ sở của mình sau chiến tranh.

"Các cơ sở dầu mỏ trên đảo Kharg rất quan trọng đối với hệ thống dầu mỏ của Iran và việc tiếp tục vận hành chúng là điều thiết yếu đối với sự thịnh vượng kinh tế của IỈan", Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) tuyên bố trong một bản ghi nhớ được tạp chí Le Grand Continent phát hiện, được viết vào năm 1984 và được giải mật vào năm 2010.

Giá dầu lên cao nếu đảo Kharg bị tấn công

Ngày 8-3, Tehran thức dậy trong làn khói đen dày đặc sau các cuộc tấn công của Israel vào các kho chứa dầu ở thủ đô Iran. Trong cuộc phỏng vấn trên CNN ngày 8-3, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright khẳng định, "chính các cuộc tấn công của Israel đã nhắm vào các kho nhiên liệu ở Tehran". Ông Wright cũng nhấn mạnh, Washington không có kế hoạch nhắm mục tiêu vào ngành công nghiệp dầu mỏ, ngành công nghiệp khí đốt, hay bất kỳ yếu tố nào trong ngành công nghiệp năng lượng của Iran.

 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran đi qua đảo Kharg. Ảnh: leparisien.fr

Tuy nhiên, theo hãng truyền thông Mỹ Axios, các quan chức nước này đã thảo luận về khả năng chiếm đảo Kharg bằng vũ lực, cũng như việc triển khai lực lượng đặc nhiệm đến các địa điểm hạt nhân của Iran.

Tổng thống Donald Trump ngày 7-3 gợi ý rằng, việc điều động lực lượng đặc nhiệm xuống mặt đất là "có thể", nhưng "không phải bây giờ". Michael Rubin, cựu cố vấn của Tổng thống George W. Bush cũng nói với E&E News rằng ông đã thảo luận về tầm quan trọng của hòn đảo này với các quan chức Nhà Trắng.

Giới quan sát nhận định, một cuộc can thiệp hoặc tấn công vào đảo Kharg có thể đẩy giá dầu lên cao. Vào tháng 2, Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và quốc tế (CSIS) của Mỹ ước tính rằng việc phong tỏa hoặc chiếm giữ đảo Kharg "có thể dẫn đến việc giá dầu thô toàn cầu tăng ít nhất từ 10 đến 12 USD". Điều này có thể làm gián đoạn tới 1,6 triệu thùng dầu thô xuất khẩu mỗi ngày của Iran.

"Kharg có thể bị vô hiệu hóa bằng nhiều cách, bao gồm việc vô hiệu hóa hoặc phá hủy thiết bị bốc dỡ (ống dẫn, máy bơm và phụ kiện), làm hư hại các bể chứa dầu hoặc làm gián đoạn việc cung cấp dầu cho đảo Kharg thông qua các đường ống ngầm dưới nước", CSIS ước tính.