Đảo Qeshm - cứ điểm chiến lược quan trọng của Iran

Vị trí chiến lược quan trọng

Qeshm là hòn đảo lớn nhất ở Vịnh Ba Tư, với diện tích khoảng 1.500km² và chiều dài hơn 130km. Hòn đảo này nằm cách bờ biển Iran chỉ vài km, đối diện với cảng chiến lược Bandar Abbas và nằm ngay trong eo biển Hormuz, một tuyến đường hàng hải quan trọng vận chuyển dầu mỏ của thế giới.

Vị trí địa lý mang lại cho khu vực này tầm quan trọng địa chính trị to lớn. Eo biển Hormuz là một trong những tuyến đường huyết mạch về năng lượng chính của thế giới, nối liền Vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương. Bất kỳ sự hiện diện quân sự hoặc hậu cần nào trong khu vực này đều có thể ảnh hưởng đến an ninh của các tuyến đường vận chuyển được sử dụng bởi các tàu chở dầu kết nối các quốc gia vùng Vịnh với thị trường quốc tế.

Qeshm là hòn đảo lớn nhất ở Vịnh Ba Tư, có vị trí chiến lược quan trọng. Ảnh: icibeyrouth.com

Qeshm cũng nằm gần một số quốc gia quan trọng trong khu vực, cách cảng Khasab của Oman khoảng 60km và cách bờ biển Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) chưa đến 200km. Vị trí này giải thích tại sao hòn đảo này từng được thèm muốn vào nhiều thời điểm trong lịch sử và tại sao nó vẫn giữ giá trị chiến lược đối với Tehran ngày nay.

Thiên đường du lịch

Ngoài vị trí chiến lược quan trọng, Qeshm còn là một thiên đường du lịch. Với những hẻm núi hùng vĩ, rừng ngập mặn và những làng chài điểm xuyết những tháp badgir - tháp truyền thống của Ba Tư dùng để thông gió cho nhà cửa, đảo Qeshm sở hữu tất cả những yếu tố để thu hút khách du lịch từ khắp nơi trên thế giới.

Theo số liệu mới nhất, dân số của đảo ước tính khoảng 150.000 người, chủ yếu sống bằng nghề đánh bắt cá, buôn bán hàng hải và du lịch sinh thái. Mặc dù Qeshm chưa bao giờ thực sự sánh được với sự sang trọng của Dubai, nhưng địa điểm lý tưởng với làn nước trong vắt này, cho đến vài tháng trước, vẫn thu hút tầng lớp trung lưu Iran, bất chấp khủng hoảng kinh tế. 

Thung lũng các vì sao trên đảo Qeshm, Iran thu hút nhiều khách tham quan. Ảnh: EPA

Phần lớn địa hình trên đảo Qeshm bị chi phối bởi các kiến tạo địa chất độc đáo trong khu vực, bao gồm cả hang muối Namakdan ngoạn mục. Hang muối này, được hình thành do sự trồi lên của các lớp muối cổ xưa từ sâu trong lớp vỏ Trái đất, trải dài vài km và là một trong những hiện tượng địa chất đáng chú ý nhất ở Vịnh Ba Tư. Các bức tường của hang được phủ đầy những tinh thể lấp lánh và các lớp khoáng chất được hình thành bởi độ ẩm và thời gian.

Được coi là một trong những hang muối dài nhất thế giới, Namakdan là minh chứng cho lịch sử địa chất đặc biệt của hòn đảo Qeshm. Những kiến tạo địa chất này là một phần của Công viên địa chất Qeshm, được UNESCO công nhận vì sự phong phú và đa dạng của cảnh quan. Bên cạnh giá trị tự nhiên và du lịch, muối Qeshm còn có tầm quan trọng chiến lược: Nó cung cấp tài nguyên công nghiệp, định hình cơ sở hạ tầng của hòn đảo và ảnh hưởng trực tiếp đến việc tiếp cận nguồn nước, một vấn đề then chốt trong bối cảnh các cuộc tấn công gần đây vào các nhà máy khử muối.

Vào những thời điểm yên bình, Qeshm là một điểm đến du lịch nổi tiếng ở Iran, đến nỗi cẩm nang du lịch Routard đã dành cả một trang cho hòn đảo này trên trang web của mình.

Các công trình quân sự nằm giữa khu du lịch

Vị trí chiến lược của Qeshm còn đồng nghĩa với việc Iran không chỉ tập trung phát triển du lịch ở đó: Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã thiết lập cơ sở hạ tầng quân sự.

Ví dụ, ở phía Nam hòn đảo, nằm giữa một cảng cá quyến rũ, một hồ nước mặn đẹp như tranh vẽ mở cửa cho hoạt động bơi lội và một khu cắm trại, là một căn cứ hải quân Iran chứa các tàu catamaran phóng tên lửa. Điều này không phải là bí mật; chúng có thể nhìn thấy trên Google Earth.

Cũng trên bờ biển phía Nam của hòn đảo, một cảng khác không mấy nổi bật là nơi trú ẩn của các tàu quân sự. Theo BBC, trong số đó, có các tàu cao tốc thuộc hải quân Iran. Những chiếc tàu trông giống quân sự này cũng được trang bị tên lửa chống hạm. Trang web hisutton.com cũng có những chiếc tàu trông giống như tàu cao tốc dân sự được trang bị tên lửa và súng máy.

Vào năm 2024, các bệ phóng tên lửa chiến lược mới đã được ra mắt tại một buổi lễ, nơi hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tiếp nhận lô trang thiết bị quân sự mới tại Bandar Abbas, một thành phố cảng ở miền nam Iran, gần đảo Qeshm. Ảnh: MaxPPP

Theo Hội đồng kháng chiến quốc gia Iran (NCRI), một số địa điểm phóng tên lửa cũng nằm rải rác khắp Qeshm. Các cơ sở "ngầm" này được bảo vệ khỏi bom đạn bởi "5 lớp bê tông và đất".

Hơn nữa, theo trang web Alma của Israel, Qeshm là nơi đặt căn cứ phóng máy bay không người lái Shahed-171 và Saegheh-1, được phát hiện trong ảnh vệ tinh năm 2023. Máy bay không người lái được Alma xác định hiện không còn hiển thị trong ảnh Google Earth.

Do đó, Qeshm có vị trí chiến lược vì nhiều lý do. Thứ nhất, về mặt quân sự, do vị trí lý tưởng của nó gần eo biển Gibraltar, cho phép Iran can thiệp về hàng hải nhanh chóng.

Thứ hai, nguồn tài nguyên của đảo, đặc biệt là nước, rất quan trọng. Các nhà máy khử muối nước biển nằm ở đây cung cấp nước ngọt cho hàng triệu người. Trên thực tế, một trong những nhà máy này đã bị nhắm mục tiêu trong một cuộc tấn công mà Iran cho là do Israel thực hiện vào ngày 8-3, theo Trung tâm Nghiên cứu và Chính trị Arab ở Paris (CAREP). Cuộc tấn công này được tiếp nối vào ngày hôm sau bằng hành động trả đũa của Iran nhằm vào một nhà máy khử muối ở Bahrain, làm dấy lên "lo ngại về sự chuyển hướng xung đột sang vấn đề nước", theo CAREP.