“Các bạn mua mật ong đi, mật ong nguyên chất đấy, chỉ 60 nghìn một lọ thôi”, chị Bét-ti-na Mác-ti-na nhanh nhảu mời đoàn khách tới tham quan Dự án quản lý Vườn Quốc gia Tam Đảo do Tổ chức hợp tác kỹ thuật Đức (GTZ) tài trợ.

Điều này khiến tôi không khỏi ngạc nhiên bởi lời chào hàng của chị không phải bằng tiếng Đức (tiếng mẹ đẻ của chị) hay tiếng Anh mà bằng tiếng Việt trăm phần trăm. Và câu chuyện về chị, một cô dâu Đức có cái tên Việt Nam là Na, đã được chính chị kể lại cho tôi nghe bằng tiếng Việt khá sõi.

“Tôi đến Việt Nam đã được 9 năm và cho đến bây giờ tôi cũng không thể hiểu được tại sao tôi lại gắn bó với đất nước này lâu đến thế”, chị Bét-ti-na mở đầu câu chuyện bằng lời lẽ hết sức mộc mạc như thế. Nhận tấm bằng cử nhân sinh học năm 1997 vào thời điểm nền kinh tế Đức đang gặp khó khăn, tình trạng thất nghiệp cao, thế là chị quyết định sang Việt Nam làm việc.

Chị Bét-ti-na.

Không thể kể hết nỗi vất vả trong những ngày đầu chị tới Việt Nam và làm việc cho dự án nghiên cứu và bảo tồn loài voọc mũi hếch tại tỉnh Tuyên Quang. Trong cái khó khăn chung là kinh tế Việt Nam chưa phát triển, khó khăn riêng đối với chị chính là bất đồng ngôn ngữ. Sống chung với bà con dân tộc Tày, để vận động bà con không lên rừng chặt củi, săn bắt động vật và hiểu được tâm tư, tình cảm của họ là thách thức lớn đối với chị, bởi tại nơi chị làm việc không có phiên dịch. “Lúc đó, tôi quyết tâm phải học tiếng Việt. Tôi tìm một từ tiếng Việt trong cuốn từ điển Đức-Việt, viết từ đó ra giấy và nhờ bà con đọc giúp. Tôi cố ghi nhớ trong đầu cách đọc của họ và về nhà đọc như một cái máy. Khi bà con muốn nói gì, tôi lại đề nghị họ ghi ra giấy, sau đó về nhà tra từ điển… Cứ thế, sau 6 tháng tự học, tôi đã có thể nói được những câu như “Sáng hôm nay tôi muốn đi rừng”, “Gặp ở đâu?”, “Thời tiết hôm nay như thế nào?” và những cụm từ, câu đơn giản khác. Một năm sau thì tôi đã có thể giao tiếp với bà con được”. Chính sự tận tâm với Việt Nam của Bét-ti-na đã khiến nhiều người dân Tuyên Quang từ bỏ nghề khai thác rừng, chuyển sang làm nghề khác.

Rời Tuyên Quang, Bét-ti-na tiếp tục công việc của mình ở vùng đệm Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc. Bà con ở đây giờ đã quá quen với hình ảnh một cô gái da trắng, mắt xanh lơ, luôn buộc chiếc khăn trên đầu hay đi cùng với các anh kiểm lâm của tỉnh đi kiểm tra rừng. Thỉnh thoảng Bét-ti-na lại tham gia vào các hoạt động tuyên truyền khuyên bà con không nên vào rừng chặt củi, săn bắt động vật hoang dã bởi “nếu bà con tiếp tục khai thác rừng, thế hệ con cháu sẽ không còn gì nữa và sẽ không còn tương lai cho động vật hoang dã Việt Nam”.

Nhưng cũng chính vùng đất nghèo này đã mang lại cho Bét-ti-na một chỗ dựa tinh thần vững chắc. Đó là chồng chị, hoạ sĩ Tuấn Anh. Mối nhân duyên giữa chàng trai đất Hà thành với cô gái người Đức thật ngẫu nhiên và thơ mộng. Bét-ti-na gặp họa sĩ Tuấn Anh tại nhà một người bạn Thụy Sĩ. Lúc đó, anh đang vẽ tranh minh họa hướng dẫn bà con dân tộc thiểu số thực hiện nếp sống văn minh như cách rửa tay, rửa hoa quả, chăm sóc trẻ em…

“Tôi cứ đứng ngây người ra nhìn những bức tranh anh vẽ. Tôi đã đề nghị anh vẽ tranh cổ động kêu gọi bảo vệ loài voọc mũi hếch cho dự án của chúng tôi và anh nhận lời. Cùng làm việc với nhau, chúng tôi dần hiểu và yêu thương nhau”, Bét-ti-na mỉm cười hạnh phúc.

Hiện Bét-ti-na và chồng đang sống trong ngôi nhà nhỏ ở Hà Nội. Nhưng một tháng 4 lần chị lại lên Tam Đảo kiểm tra công tác bảo vệ rừng. Chị cho biết, chị yêu Hà Nội và mong muốn sống ở đây lâu dài. “Mình hy vọng Việt Nam sẽ phát triển nhanh, nhưng không quên bảo vệ môi trường”.

Bài và ảnh: KIM OANH