Tối 12-6, trong bài đăng trên mạng xã hội X, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif xác nhận: “Một văn bản cuối cùng của thỏa thuận hòa bình đã được các bên nhất trí thông qua và Pakistan hiện đang phối hợp chặt chẽ với cả hai bên để hoàn tất những bước tiếp theo”. Ông cũng chỉ trích các chiến dịch tung tin sai lệch nhằm phá hoại tiến trình đàm phán, đồng thời khẳng định: "Hòa bình chưa bao giờ gần như lúc này".
 |
| Một chiếc ô tô nằm giữa đống đổ nát sau cuộc không kích của Israel nhằm vào thành phố cảng Tyre, phía Nam Lebanon, ngày 12-6. Ảnh: AP |
Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ thông báo nước này đã đề nghị đăng cai tổ chức lễ ký kết thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ-Iran và đang liên lạc chặt chẽ với hai bên về việc này. Thông báo được đưa ra trong bối cảnh một quan chức cấp cao trong chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump mới cho biết Mỹ tự tin tới 80-85% sẽ ký kết một thỏa thuận với Tehran để chấm dứt xung đột trong những ngày tới.
Kênh CBS dẫn các nguồn thạo tin cho biết Mỹ và Iran có thể ký kết một bản ghi nhớ vào đầu tuần tới, mở đường cho tiến trình đối thoại hướng tới một thỏa thuận dài hạn. Theo đó, việc ký kết bản ghi nhớ này sẽ khởi động 60 ngày đàm phán để thống nhất các điều khoản chi tiết của một thỏa thuận giữa hai bên với khả năng gia hạn thêm thời gian nếu cần thiết.
Cũng trong tối 12-6, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi xác nhận Bản ghi nhớ Islamabad-tên gọi của thỏa thuận hòa bình được đàm phán với sự trung gian của Pakistan-đang bước vào giai đoạn hoàn thiện cuối cùng và chưa bao giờ tiến gần đến thời điểm ký kết như hiện nay. Ông Abbas Araghchi kêu gọi các cơ quan truyền thông tránh suy diễn hoặc đưa ra những đồn đoán về nội dung văn kiện khi quá trình hoàn tất vẫn đang được tiến hành.
Phát biểu trên truyền hình nhà nước Iran, ông Abbas Araghchi cho biết bản ghi nhớ vẫn chưa được ký kết và các điều khoản vẫn có thể thay đổi. Theo ông Abbas Araghchi, việc ký kết ban đầu sẽ diễn ra bằng hình thức kỹ thuật số. Mỗi bên sẽ ký từ xa. Sau đó sẽ có thông báo về việc hai bên đã ký bản ghi nhớ này. Dự thảo thỏa thuận bao gồm việc chấm dứt lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng của Iran và các thỏa thuận về việc quản lý eo biển Hormuz chiến lược. Ông cũng xác nhận rằng các chi tiết về chương trình hạt nhân của Iran, bao gồm cả kho dự trữ urani được làm giàu cao sẽ được thảo luận trong thời hạn 60 ngày sau khi ký kết khung thỏa thuận. Bên cạnh đó, Ngoại trưởng Abbas Araghchi nhấn mạnh bản ghi nhớ với Mỹ sẽ yêu cầu Israel chấm dứt giao tranh ở Lebanon và rút quân khỏi lãnh thổ nước này.
Về phần Mỹ, một quan chức cấp cao của nước này cho biết thỏa thuận với Iran dự kiến sẽ mang lại 5 lợi ích chính đối với Mỹ. Đầu tiên là mở lại các tuyến hàng hải chiến lược. Thứ hai, thỏa thuận được kỳ vọng sẽ tạo tiền đề cho dỡ bỏ hoàn toàn chương trình hạt nhân của Iran. Tuy nhiên, quan chức Mỹ thừa nhận biên bản ghi nhớ không buộc Tehran phải ngay lập tức từ bỏ chương trình hạt nhân. Thay vào đó, văn kiện chủ yếu gia hạn lệnh ngừng bắn giữa hai bên thêm 60 ngày để tiến hành các cuộc đàm phán kỹ thuật liên quan đến vấn đề hạt nhân.
 |
Người dân đi bộ tại khu vực ven biển nơi có thể nhìn thấy eo biển Hormuz ngoài khơi Bandar Abbas, Iran, ngày 11-6. Ảnh: AP
|
Nội dung thứ ba liên quan đến kho dự trữ urani làm giàu của Iran. Theo quan chức Mỹ, thỏa thuận quy định số vật liệu hạt nhân này sẽ bị tiêu hủy tại chỗ trước khi được đưa ra khỏi lãnh thổ Iran. Tuy nhiên, ông cũng không khẳng định Tehran phải chuyển giao ngay lập tức lượng urani làm giàu cao hiện có. Đây được xem là một trong những vấn đề trọng tâm sẽ tiếp tục được thương lượng trong giai đoạn đàm phán tiếp theo.
Mục tiêu thứ tư là hướng tới một nền hòa bình lâu dài tại Trung Đông. Theo phía Mỹ, điều này đồng nghĩa với việc Iran chấm dứt hỗ trợ các hoạt động của những nhóm vũ trang trong khu vực, đồng thời các bên khác tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Iran. Dù vậy, giới quan sát cho rằng nội dung này vẫn còn khá chung chung và sẽ cần được làm rõ trong các vòng đàm phán tiếp theo.
Cuối cùng, thỏa thuận được kỳ vọng sẽ thiết lập một cơ chế thanh sát nhằm bảo đảm các cam kết được thực hiện trong dài hạn. Tuy nhiên, theo các nguồn tin, hệ thống thanh sát này chưa được quy định cụ thể trong bản ghi nhớ hiện tại mà có thể sẽ được xây dựng trong một thỏa thuận tiếp theo.