Châu Âu hướng tới một "thế hệ không thuốc lá"

Mặc dù đã có những tiến bộ đáng kể trong những năm gần đây, số lượng người hút thuốc vẫn còn cao ở EU. Thống kê cho thấy, số người hút thuốc lá chiếm 1/4 tổng dân số EU và 29% trong số đó ở độ tuổi từ 15 đến 24. Sự xuất hiện của các sản phẩm chứa nicotine mới như thuốc lá điện tử thuốc lá nung nóng và túi nicotine cũng đặt ra những thách thức mới đối với sức khỏe cộng đồng.

Theo báo cáo Thang đo kiểm soát thuốc lá châu Âu 2025 công bố hồi tháng 5-2026, các quốc gia châu Âu có tiến bộ nhất trong bảng xếp hạng là những quốc gia đã tăng giá thuốc lá đáng kể. Ví dụ, tại Bỉ, giá một gói thuốc lá Marlboro đã tăng từ khoảng 6,80 euro lên 11,50 euro trong giai đoạn 2020-2024. Hà Lan cũng nằm trong số những quốc gia đã tăng cường mạnh mẽ nhất các chính sách thuế và phí đối với sản phẩm thuốc lá trong những năm gần đây.

Trong khi đó, Thụy Sĩ một lần nữa xếp thứ hai từ dưới lên trong số 37 quốc gia châu Âu về công tác phòng, chống thuốc lá. Báo cáo nhấn mạnh những thiếu sót đáng kể của Thụy Sĩ trong việc cấm quảng cáo, bảo vệ chống lại sự can thiệp của ngành công nghiệp thuốc lá, điều chỉnh các sản phẩm nicotine mới và các nỗ lực phòng ngừa. Thụy Sĩ cũng vẫn là quốc gia duy nhất được đánh giá chưa phê chuẩn Công ước Khung của WHO về Kiểm soát Thuốc lá (FCTC).

Các nước châu Âu tăng cường biện pháp nhằm tạo nên một "thế hệ không thuốc lá" trong tương lai. Ảnh: MAXPP

Nhằm tạo ra một "thế hệ không thuốc lá" trong tương lai, nhiều quốc gia châu Âu đã có những biện pháp của riêng mình.

Ireland đã kết hợp giá thuốc lá cao, lệnh cấm quảng cáo nghiêm ngặt và các quy định chặt chẽ đối với các sản phẩm nicotine mới. Là quốc gia thành viên EU đầu tiên cấm hút thuốc ở những nơi công cộng kín vào năm 2004, Ireland có giá thuốc lá cao nhất châu Âu và quản lý các sản phẩm thuốc lá nung nóng giống như thuốc lá điếu. Dublin đang chuẩn bị nâng độ tuổi bán thuốc lá tối thiểu từ 18 lên 21.

Trong khi đó, hồi tháng 4 vừa qua, Quốc hội Anh đã thông qua Dự luật Thuốc lá và Thuốc lá điện tử. Theo luật này, những người sinh vào hoặc sau ngày 1-1-2009 sẽ bị cấm mua thuốc lá suốt đời. Mục tiêu cuối cùng của biện pháp này là tạo ra một "thế hệ không thuốc lá" và giảm tỷ lệ hút thuốc một cách bền vững. Luật cũng bổ sung quyền lực cho các Bộ trưởng để quản lý chặt chẽ thuốc lá, thuốc lá điện tử và các sản phẩm chứa nicotine, bao gồm cả việc kiểm soát hương vị và bao bì đóng gói.

Thụy Điển là quốc gia "không thuốc lá" đầu tiên ở châu Âu, với chưa đến 5% dân số hút thuốc hằng ngày. Tuy nhiên, cứ 4 người Thụy Điển thì vẫn có một người tiêu thụ nicotine mỗi ngày do sự phổ biến của "snus". Đây là một loại sản phẩm thuốc lá không khói có nguồn gốc từ Thụy Điển, thường ở dạng bột ẩm hoặc túi nhỏ, chứa thuốc lá đã qua xử lý, muối, nước và hương liệu.

Trong nhiều thập kỷ, Thụy Điển đã áp dụng cách tiếp cận linh hoạt đối với nhiều sản phẩm chứa nicotine, trong đó có “snus” truyền thống và biến thể mới hơn của nó, túi nicotine. Chiến lược độc đáo của quốc gia này trong việc giảm hút thuốc bằng cách cho phép tiếp cận các lựa chọn thay thế ít gây hại hơn đã được chứng minh là hiệu quả.

Ngày 1-1-2025, Latvia đã thực thi các quy định nghiêm ngặt hơn nhằm giảm thiểu việc tiêu thụ thuốc lá và nicotine, vốn vẫn còn đặc biệt cao trong giới trẻ. Đây là quốc gia đầu tiên trong EU nâng độ tuổi hợp pháp để mua các sản phẩm nicotine từ 18 lên 20 tuổi, và áp dụng mức phạt đối với các nhà bán lẻ từ 280 euro đến 700 euro. Tất cả các hương liệu dùng cho sản phẩm thuốc lá điện tử cũng bị cấm, ngoại trừ hương liệu thuốc lá.

Hà Lan đã đạt được tiến bộ đáng kể trong công cuộc phòng, chống thuốc lá nhờ tăng giá thuốc, hạn chế quảng cáo và giảm số lượng cửa hàng bán lẻ thuốc. Bỉ cũng đã gia nhập nhóm dẫn đầu sau khi tăng giá đáng kể và hạn chế quảng cáo có sự hiện diện của các sản phẩm thuốc lá.