Châu Âu: Canh bạc đầy rủi ro của “lá chắn” thuế

Tại châu Âu, ưu tiên cấp bách là phá vỡ chu kỳ giá dầu cao gây ra lạm phát. Tiền lương phải được bảo vệ và nguy cơ bất ổn xã hội phải được giảm thiểu.

Tây Ban Nha đã trình bày một kế hoạch trị giá 5 tỷ euro kết hợp giảm thuế VAT với mức giảm giá lên đến 30 cent/lít tại các trạm xăng. Italy đã ban hành sắc lệnh giảm 25 cent/lít, trong khi Bồ Đào Nha và Thụy Điển đang gia hạn các khoản giảm thuế nhiên liệu. Mục tiêu kép là tránh gây cú sốc cho thu nhập của các hộ gia đình sở hữu ô tô và duy trì khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong lĩnh vực vận tải.

Hy Lạp đang tung ra gói trợ cấp 300 triệu euro cho nhiên liệu và phân bón, bảo vệ ba trụ cột của nền kinh tế: Du lịch, nông nghiệp và vận tải biển. Trong khi đó, Đức đang điều tiết việc tăng giá, cấm các trạm xăng dầu điều chỉnh giá quá một lần một ngày. Điều này hạn chế sự biến động giá trong ngày, vốn làm gián đoạn kế hoạch của các đội xe vận tải và các công ty giao hàng.

Về mặt kinh tế, những biện pháp giảm thuế này giúp giảm lạm phát trong ngắn hạn nhưng lại gây tổn hại cho ngân sách nhà nước. Chúng chuyển một phần gánh nặng chi phí dầu mỏ sang cho nhà nước. Nếu khủng hoảng tiếp diễn, tính bền vững của các biện pháp này sẽ trở thành một vấn đề chính trị lớn ở châu Âu.

Các nước áp dụng những chiến lược kinh tế để đối phó với giá năng lượng tăng cao. Ảnh: La Tribune

Khu vực châu Á - Thái Bình Dương: Giữa ưu đãi thuế và tái cấu trúc cơ cấu doanh thu

Tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, ưu tiên hàng đầu là tránh tình trạng thiếu hàng và xếp hàng dài. Những căng thẳng này có thể nhanh chóng leo thang thành bất ổn xã hội. Việt Nam đang tạm dừng áp thuế nhiên liệu đến hết ngày 30-4 để kiềm chế giá cả leo thang. Nước này cũng đang khuyến khích đi xe đạp, đi chung xe và sử dụng phương tiện giao thông công cộng để giảm nhu cầu trong nước.

Nhật Bản đã kích hoạt chương trình khẩn cấp. Trợ cấp cho các nhà máy lọc dầu đã giữ giá xăng ở mức 170 yên/lít, sau khi đạt đỉnh 190,8 yên. Điều này giúp xã hội hóa một phần gánh nặng để ngăn chặn sự sụt giảm mạnh trong tiêu dùng nội địa. Tại Đài Loan (Trung Quốc), chính phủ gánh chịu 60% mức tăng giá cho người tiêu dùng. Biện pháp này bảo vệ sức mua nhưng làm tăng thâm hụt ngân sách.

Hàn Quốc đang thay đổi cơ cấu nguồn điện. Seoul đang dỡ bỏ giới hạn 80% đối với sản lượng điện từ than đá và tăng cường sử dụng năng lượng hạt nhân. Điều này nhằm mục đích bù đắp sự tăng vọt của giá khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) trên thị trường giao ngay. Sự chuyển đổi này nhằm mục đích giảm thiểu chi phí nhập khẩu năng lượng bằng cách sử dụng các nguồn tài nguyên ít biến động hơn, nhưng đổi lại là một sự đánh đổi không mấy thuận lợi về môi trường.

Bangladesh đã thực hiện phân phối nhiên liệu theo định mức tại các trạm xăng. Nước này cũng đóng cửa các trường đại học sớm hơn trong tháng Ramadan để giảm tiêu thụ điện. Những biện pháp này nhằm mục đích ngăn chặn sự sụp đổ của lưới điện.

Tại Philippines, chế độ làm việc 4 ngày/tuần đối với công chức giúp giảm nhu cầu nhiên liệu và năng lượng. Đồng thời, việc tăng giá vé giao thông công cộng cũng góp phần kiềm chế nhu cầu này.

Trung Đông và châu Phi: Quản lý chính trị vấn đề khan hiếm

Tại một số quốc gia ở Trung Đông và châu Phi, mối quan tâm hàng đầu là an ninh nguồn cung hơn là mức giá. Ai Cập đang hạn chế việc đi lại không thiết yếu đối với các quan chức chính phủ và giảm ánh sáng đường phố vào ban đêm. Điều này gửi đi một thông điệp mạnh mẽ về việc thắt lưng buộc bụng.

Morocco đang triển khai viện trợ trực tiếp đặc biệt cho các tài xế vận tải đường bộ để ngăn chặn sự gián đoạn chuỗi cung ứng thực phẩm.

Châu Mỹ: Ngoại giao dầu mỏ và tính linh hoạt của lực lượng lao động

Tại Mỹ Latin, các chính phủ đang cố gắng tránh các cuộc nổi dậy. Brazil đã tạm thời đình chỉ thuế đối với dầu diesel, loại nhiên liệu chủ yếu dùng cho vận tải đường bộ. Biện pháp này giúp giảm lạm phát trong ngắn hạn nhưng lại làm mất đi nguồn thu thuế quan trọng của nhà nước.

Tại Mỹ, phản ứng mang tính địa chính trị hơn. Washington đang nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Nga để mở rộng nguồn cung và hạn chế sự tăng giá toàn cầu. Nước này đang thúc đẩy các nước thành viên Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) giải phóng khoảng 400 triệu thùng dự trữ chiến lược nhằm ngăn giá dầu tăng vọt lên hơn 120-130 USD/thùng.

Sự tỉnh táo: Hướng tới sự chuyển đổi cấu trúc trong thực tiễn

Ngoài yếu tố giá cả, nhiều quốc gia đang có những hành động nhằm tác động đến hành vi người dân. Thái Lan khuyến khích công chức làm việc từ xa. Việt Nam thúc đẩy các công ty tư nhân làm theo. Indonesia đang xem xét việc bắt buộc chính phủ phải làm việc từ xa 1 ngày/tuần. Làm việc từ xa có thể giảm mức tiêu thụ nhiên liệu ở khu vực đô thị từ 2 đến 4 lần.

Thủ đô Bangkok của Thái Lan cũng đang giới hạn nhiệt độ điều hòa trong các tòa nhà công cộng ở mức 26 độ C. Ai Cập đang giảm lượng ánh sáng đường phố ban đêm, trong khi Bangladesh đang loại bỏ đèn trang trí lễ hội. Những biện pháp tiết kiệm năng lượng này giúp bảo vệ lưới điện và giảm chi phí nhập khẩu. Những biện pháp này có thể trở thành vĩnh viễn nếu giá dầu duy trì ở mức hơn 100 USD/thùng.