Ứng viên Ô-ba-ma của đảng Dân chủ. Ảnh: Interent

Một nét mới trong mùa bầu cử Tổng thống Mỹ năm nay là cuộc chiến quảng cáo (ad war) giữa hai phe Dân chủ và Cộng hòa có hai điều khác hẳn các mùa bầu cử trước. Thứ nhất là sự tốn kém tiền bạc và thứ hai là kiểu đánh hôi của những nhóm được coi là “du kích” không thuộc phe nào. Tất nhiên, độ hoành tráng đều được đo bằng USD. Chính vì thế, nó còn được gọi là “cuộc chiến giữa các vì sao”.

Từ chiến trường trên màn hình

Cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm nay được coi là lập kỷ lục trong lịch sử các cuộc chạy đua vào Nhà Trắng về sự tốn kém. Trang web Opensecrets.org tổng kết, chi phí vận động tranh cử năm nay của các ứng viên đã đạt đến con số kỷ lục, 1 tỷ USD. Năm 2004, các ứng viên chỉ chi 700 triệu USD. Chỉ tính riêng các chi phí quảng cáo trên truyền hình, hai phe Dân chủ và Cộng hòa đã chi bội tiền. Chưa có con số thống kê chính thức, nhưng trong tuần quảng cáo gần đây nhất, sơ sơ hai phe đã chi gần 15 triệu USD. Nhưng nhằm nhò gì, miễn là hiệu quả mang lại.

Mới đây nhất, nhằm thể hiện trách nhiệm và thái độ của một Tổng thống tương lai đối với cuộc khủng hoảng tài chính lịch sử đang gây chấn động nước Mỹ và thế giới, ứng viên Ô-ba-ma của đảng Dân chủ đã nhanh chân tung ra đoạn quảng cáo “chia sẻ với phố Uôn”. Trong đoạn quảng cáo kéo dài 2 phút, ông Ô-ba-ma chia sẻ những khó khăn với người dân Mỹ nhưng không quên bỉ bai một cách khéo léo đối thủ Cộng hòa. “Nhưng đây không hẳn là vận đen. Các bạn đang phải chịu trách nhiệm bởi vì Oa-sinh-tơn thời gian qua đã không có trách nhiệm. 8 năm với những chính sách (của phe Cộng hòa) đã mang lại khủng hoảng tài chính - ngân hàng tồi tệ nhất kể từ thời đại suy thoái tới nay... Đó là lý do chúng ta cần phải có sự thay đổi”. Đoạn quảng cáo của ông Ô-ba-ma đã đạt được hiệu ứng tức thì. Cuộc thăm dò của hãng tin ABC sau đó cho thấy tỉ lệ ủng hộ ông Ô-ba-ma đã được đẩy lên so với trước quảng cáo một ngày, trong khi tỉ lệ ủng hộ ông Mắc Kên có phần chững lại.

Gần như ngay lập tức, phe Cộng hòa đã có đòn phản pháo. Trong buổi lên hình của CNN ngay sau bài phát biểu của ông Ô-ba-ma, người phụ trách tranh cử của phe Cộng hòa đã cáo buộc ông Ô-ba-ma có thái độ phân biệt giới tính đối với ứng viên Phó tổng thống Xa-ra Pa-lin. Tất cả bắt nguồn từ câu nói của ông Ô-ba-ma cho rằng “những hứa hẹn thay đổi mà đảng Cộng hòa đưa ra chẳng khác gì tô son cho một con lợn. Bạn có thểtô son lên một con lợn.Nó vẫn là con lợn mà thôi”. Những người ủng hộ đảng Cộng hòa cho rằng việc tấn công các hứa hẹn thay đổi mà đảng Cộng hòa đưa ra nhưng lại đề cập tới son môi được cho là có ý ám chỉ tới bà Pa-lin, và do đó ông Ô-ba-ma bị cho là có thái độ phân biệt giới tính (?!). Trên các diễn đàn, những người ủng hộ đảng Cộng hòa rào rào chỉ trích thái độ của ông Ô-ba-ma và kêu gọi bỏ phiếu cho người ủng hộ bình đẳng giới như ông Mắc Kên.

Đến “lính đánh thuê tranh cử”

Mùa bầu cử năm nay, bỗng xuất hiện những nhóm đánh hôi không biết thuộc phe nào. Tất nhiên, trên danh nghĩa là chả ủng hộ ai, nhưng cứ nhìn mũi tên chĩa vào bên nào, đủ hiểu là nhóm du kích đấy làm việc cho ai. Tất nhiên, chả có làm việc suông. Tất cả qui ra tiền. Một loại hình nghề nghiệp mới xuất hiện: “lính đánh thuê tranh cử”. Giá thành không được công bố, vì “du kích”, nhưng rõ là chẳng rẻ. Tuy nhiên, có đáng gì vì phe nào cũng được lợi từ nội dung quảng cáo tiêu cực của các nhóm độc lập chủ yếu đánh vào điểm yếu của từng ứng viên tổng thống.

Người ta vẫn nhớ, cách đây ít lâu, có một đoạn quảng cáo truyền hình của một nhóm độc lập giới thiệu một bạn tù của cựu phi công Mắc Kên thời kỳ chiến tranh Việt Nam, tên là Phi-líp Bất-lơ, nghi ngờ khả năng làm tổng thống của ông, với câu nói: “Ông ta nổi tiếng là người tính khí thất thường, bùng lên rồi phụt tắt như một cây nến”. Một đoạn quảng cáo khác chế giễu câu nói “các bạn tôi” của ông Mắc Kên trong một cuộc tiếp xúc cử tri, khiến khán giả truyền hình phì cười: “Mắc Kên không phải là bạn của các bạn đâu nhé!”.

Trước đây đã có tiền lệ quảng cáo tiêu cực của phe nhóm độc lập gây hậu quả xấu như trường hợp nhóm “cựu binh đi tìm sự thật” bác bỏ chiến tích trong chiến tranh Việt Nam của cựu binh G. Ke-ri, ứng viên của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2004. Sự cố này đã góp phần làm thất bại cuộc đua tranh của ông Ke-ri. Khi đó, chính ông Mắc Kên đã tố cáo đoạn quảng cáo hiểm độc này là “rẻ tiền”. Giờ đây, nhóm cựu binh đã diễn lại trò cũ, bêu riếu ứng viên Dân chủ Ô-ba-ma “có liên quan đến bọn khủng bố” (vì cái tên có đệm Hút-xen?)!

Đời nào phe Dân chủ chịu ngồi yên. Để trả đũa, phe này đã thuê “nhóm du kích” tung quảng cáo chế giễu sự già nua của ông Mắc Kên: “Vị thượng nghị sĩ 72 tuổi chẳng có gì thay đổi trong 26 năm qua: vẫn không biết sử dụng máy vi tính, không biết gửi e-mail, chẳng hiểu gì về kinh tế...”. Báo chí Mỹ đã có con số thống kê trong tuần lễ quảng cáo đầu tiên sau đại hội toàn quốc của hai đảng Dân chủ và Cộng hòa, phe Ô-ba-ma đã tung ra số lượng quảng cáo tiêu cực cao hơn phe Mắc Kên: 77% so với 56%. Tuy nhiên, không hẳn quảng cáo tiêu cực lúc nào cũng có kết quả mà nhiều khi gây phản tác dụng. Bằng chứng là trong cuộc bầu cử tổng thống năm 1984, ứng viên Dân chủ Môn-đan tung quảng cáo “nếu Ri-gân tái cử thì người dân Mỹ phải đào hầm tránh bom nguyên tử!”. Hậu quả là ông Môn-đan đã thua trắng tay.

THU TRANG

Bài 3: Chạy đua kiếm nguồn “sữa mẹ”