Phát biểu của Đại tướng Phan Văn Giang tại Diễn đàn Hương Sơn Bắc Kinh lần thứ 13

Kính thưa ngài chủ tọa,

Thưa các quý đồng nghiệp cùng toàn thể quý vị,

20 năm qua, Diễn đàn Hương Sơn Bắc Kinh ngày càng khẳng định vai trò và sức hút, là một trong những diễn đàn quan trọng hàng đầu về quốc phòng và an ninh. Xin cảm ơn Thượng tướng Đổng Quân, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Trung Quốc đã mời tôi dự và tham luận tại diễn đàn. Đây là dịp chúng ta chia sẻ quan điểm, nhận thức, để tăng cường hiểu biết, thúc đẩy hợp tác, vì hòa bình, ổn định và phồn vinh chung của khu vực và trên thế giới.

“Xây dựng đồng thuận về ổn định, cùng thúc đẩy quản trị an ninh” - chủ đề của Diễn đàn Hương Sơn Bắc Kinh lần thứ 13 này, cùng với chủ đề Phiên toàn thể ngày hôm nay - “Trật tự quốc tế và ổn định chiến lược”  là những vấn đề cấp thiết đặt ra.

Đại tướng Phan Văn Giang phát biểu tại Diễn đàn Hương Sơn Bắc Kinh lần thứ 13.

Thế giới đang trải qua những thay đổi mang tính bước ngoặt, phức tạp và khó đoán định. Như Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc từng đề cập, là “biến cục trăm năm chưa từng có”. Hòa bình, ổn định là khát vọng chung của cộng đồng quốc tế. Các nước vẫn mong muốn chia sẻ những giá trị chung về đẩy mạnh trật tự công bằng bao trùm, dựa trên luật pháp quốc tế; mong muốn thông qua các diễn đàn đa phương như Diễn đàn Hương Sơn Bắc Kinh để trao đổi quan điểm, tăng cường hiểu biết lẫn nhau, thúc đẩy hợp tác cùng phát triển.

Thế nhưng, chúng ta chứng kiến xung đột quân sự đang diễn ra ở nhiều nơi trên thế giới; luật pháp quốc tế thiếu được tôn trọng; cạnh tranh chiến lược nhằm mục đích lôi kéo, tập hợp lực lượng còn phổ biến; sử dụng và đe dọa sử dụng vũ lực, thậm chí vũ khí hủy diệt lớn đang làm cho thế giới trở nên nhiều mâu thuẫn và đáng lo ngại.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm của Việt Nam chúng tôi đã nhận định về ba cuộc khủng hoảng nền tảng hiện nay trên thế giới đó là: “Khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược”.

Chúng ta hiện đề cao và mong muốn thúc đẩy chủ nghĩa đa phương; cũng có nghĩa là mong muốn xây dựng một trật tự quốc tế công bằng, bao trùm, dựa trên luật pháp và thể chế quốc tế. Chúng ta không mong muốn một trật tự quốc tế đơn cực, lưỡng cực, hay đa cực bị chi phối bởi chính trị cường quyền hay các hành động đơn phương, áp đặt, sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực, xâm phạm độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, can thiệp công việc nội bộ của nhau.

Muốn có một trật tự quốc tế công bằng, bao trùm như thế, chúng ta cần đến sự ổn định chiến lược, mà ở đó, môi trường hòa bình được bảo đảm, các quốc gia bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau, hợp tác cùng có lợi, giải quyết các vấn đề bằng đối thoại, trên cơ sở tôn trọng luật pháp và thể chế quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc, các cam kết khu vực.

Không bình đẳng thì dễ cường quyền. Không tôn trọng chủ quyền thì dễ xâm lấn, xâm lược. Không tôn trọng độc lập thì dễ can thiệp nội bộ. Không tôn trọng lợi ích chính đáng của quốc gia khác thì dễ gây phương hại, thậm chí bóc lột. Cường quyền, xâm lấn, xâm lược, can thiệp nội bộ, làm phương hại hay bóc lột lợi ích chính đáng của quốc gia khác tất gây mâu thuẫn, bất đồng, chiến tranh, xung đột.

Để củng cố nền tảng trật tự quốc tế, xây dựng sự ổn định chiến lược như mong muốn ấy, thiết nghĩ, chúng ta cần quan tâm đến bốn vấn đề cơ bản sau:

Trước hết là, các quốc gia cần thiện chí và chân thành, tin cậy chiến lược và chia sẻ trách nhiệm. Thiếu thiện chí thì dễ đối đầu. Thiếu tin cậy dễ sinh nghi kỵ. Thiếu trách nhiệm rất dễ thờ ơ, vô cảm-đây là những nguyên nhân sâu xa dẫn đến mâu thuẫn, xung đột, bất ổn. Việc đề cao trách nhiệm của các nước lớn là rất quan trọng. Năng lực càng lớn, trách nhiệm càng cần phải cao. Không phân biệt nước lớn hay nước nhỏ, các quốc gia cần tôn trọng độc lập và lợi ích chính đáng của nhau; không nên tìm kiếm an ninh cho quốc gia mình mà gây bất ổn cho quốc gia khác, không để cạnh tranh thu hẹp không gian hợp tác. Chúng tôi đánh giá cao các sáng kiến do Trung Quốc đề xuất như: Cộng đồng chia sẻ tương lai nhân loại, Sáng kiến an ninh toàn cầu, Quản trị toàn cầu; cũng như sáng kiến của các quốc gia khác nhằm mục đích đóng góp thiết thực cho hòa bình, ổn định, phát triển chung của thế giới và khu vực.

Hai là, luật pháp quốc tế, trong đó có Hiến chương Liên hợp quốc, có vai trò bảo vệ hòa bình, thúc đẩy hợp tác, bảo vệ quyền con người; cần được tôn trọng, xem đó là nền tảng điều chỉnh quan hệ giữa các quốc gia. Nếu không, chúng ta khó có thể xây dựng được một trật tự quốc tế và sự ổn định chiến lược công bằng và bao trùm. Hiến chương Liên hợp quốc đã định rõ: Để duy trì hòa bình và an ninh quốc tế, cấm mọi hành vi xâm lược và phá hoại hòa bình; giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, theo đúng nguyên tắc của công lý và luật pháp quốc tế; từ bỏ đe dọa bằng vũ lực hoặc sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế; chống lại sự bất khả xâm phạm về lãnh thổ hay nền độc lập chính trị của bất kỳ quốc gia nào; tôn trọng nguyên tắc bình đẳng chủ quyền của tất cả các quốc gia.

Ba là, cần phát huy vai trò các cơ chế đa phương, trong đó Liên hợp quốc là trung tâm trong quản trị an ninh toàn cầu. Tại châu Á-Thái Bình Dương, ASEAN có vai trò trung tâm trong định hình cấu trúc khu vực, duy trì hòa bình và ổn định, ngăn ngừa xung đột, thúc đẩy đối thoại và xây dựng lòng tin giữa các quốc gia trong và ngoài khu vực Đông Nam Á. Việt Nam luôn tôn trọng và thực thi đầy đủ Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC); đồng thời mong muốn đẩy nhanh tiến trình đàm phán ký kết Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) với hiệu lực, hiệu quả thực chất và khả thi. Cũng trong vấn đề Biển Đông, chúng tôi kiên trì giải quyết vấn đề bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS 1982).

Bốn là, chúng ta cần đến sự đoàn kết và đồng thuận; sự giúp đỡ và sẻ chia. Ngạn ngữ Trung Hoa có câu “Đồng chu cộng tế” - cùng trên một con thuyền, cần giúp nhau vượt qua sóng gió. Trong một thế giới còn nhiều biến động, các quốc gia ngày càng phụ thuộc lẫn nhau, một quốc gia khó có thể tự mình đơn lẻ ứng phó hiệu quả trước các thách thức an ninh đang ngày càng phức tạp, cả truyền thống và phi truyền thống. Nhân đây, xin được bày tỏ chia sẻ trước thảm họa lũ quét xảy ra vào ngày 26-8 mới đây tại khu vực biên giới Trung Quốc và Nepal.

Thưa toàn thể quý vị.

Chúng ta ở đây hôm nay để trao đổi quan điểm, với mong muốn có thể góp phần xây dựng một trật tự quốc tế mà ở đó thế giới hòa bình, mọi quốc gia, dân tộc đều bình đẳng, cùng nhau chia sẻ, gánh vác trách nhiệm, hợp tác cùng phát triển; thiết lập sự ổn định chiến lược mang tính xây dựng, mà ở đó, các quốc gia tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và lợi ích chính đáng của nhau, ứng xử hài hòa, kiểm soát bất đồng, tránh để đối đầu, xung đột.

Chúng ta không mong muốn một trật tự quốc tế bị chi phối bởi chính trị cường quyền, đơn phương hay áp đặt, bất chấp luật pháp và thể chế quốc tế. Chúng ta không mong muốn một sự bất ổn chiến lược, mà ở đó có sự cạnh tranh, mâu thuẫn không lành mạnh giữa các quốc gia. Bởi nếu vậy, thế giới khó có thể hòa bình.

Với Việt Nam chiến tranh đã lùi xa nhiều thập kỷ, song chúng tôi vẫn đang phải gồng mình khắc phục hậu quả, còn phải tìm kiếm hàng trăm nghìn liệt sĩ mất tin, mất tích; hàng triệu người bị phơi nhiễm chất độc hóa học và đang còn để lại di chứng cho nhiều thế hệ; còn phải xử lý rất nhiều đất đai bị ô nhiễm chất độc, bom mìn sót lại sau chiến tranh. Vì lẽ đó, nhân dân Việt Nam rất thấu hiểu giá trị của hòa bình.

Đó là lý do để Việt Nam nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ; là bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế; không can thiệp nội bộ nước khác; kiên định chính sách quốc phòng “bốn không”, kiên trì giải quyết tranh chấp, bất đồng bằng biện pháp hòa bình; không đe dọa sử dụng hay sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế; luôn mong muốn góp phần duy trì, gìn giữ hòa bình chung của khu vực và thế giới.

Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quân đội và nhân dân Việt Nam luôn rất coi trọng phát triển quan hệ ngoại giao, đối ngoại. Chúng tôi thực sự vui mừng khi các nước hiện có quan hệ tốt đẹp với Việt Nam. Như đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, chúng tôi tri ân các nước đã từng giúp Việt Nam trong công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước trước đây, cũng như đã ủng hộ, hỗ trợ Việt Nam trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước ngày nay.

Cho phép tôi nhân dịp này trân trọng thông báo tới các quý vị: Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam lần thứ 3, dự kiến tổ chức từ ngày 10 đến 13-12-2026, có chủ đề “Hòa bình-Hữu nghị-Hợp tác cùng phát triển”. Điều này thể hiện mong muốn cùng các nước hợp tác phát triển nền quốc phòng ngày càng vững mạnh, để bảo đảm có thể giữ vững độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, bảo vệ lợi ích quốc gia dân tộc; cùng nhau góp phần bảo vệ hòa bình khu vực và thế giới. Rất mong được tiếp đón các đồng nghiệp, các quý vị tại Việt Nam vào dịp triển lãm này.

Trân trọng cảm ơn các quý vị đã quan tâm lắng nghe!