Y-ê-men: Chiến sự leo thang, hàng loạt quốc gia sơ tán công dân

QĐND - Chiến dịch không kích của Liên quân các nước vùng Vịnh do A-rập Xê-út dẫn đầu nhằm vào phiến quân Houthi ở miền Nam Y-ê-men ngày 7-4 đã bước sang ngày thứ 13. Giao tranh ác liệt tại Y-ê-men đã khiến nhiều quốc gia triển khai chiến dịch sơ tán công dân khỏi nước này...

Công dân các nước ngồi chờ sơ tán ở sân bay quốc tế Xa-na, Y-ê-men. Ảnh: AP

Sân bay và các cảng biển ở thủ đô Xa-na-a của Y-ê-men hôm 6-4 đều chật cứng người nước ngoài chờ được sơ tán khỏi khu vực chiến sự của Y-ê-men. Tình hình nhân đạo diễn biến phức tạp, khiến các quốc gia có công dân tại Y-ê-men nỗ lực sơ tán người khỏi đất nước chìm trong bạo lực này. Theo ước tính chỉ trong ngày 6-4 có hơn 600 công dân Ấn Độ, hàng chục người dân Trung Quốc, Pa-ki-xtan và Xri Lan-ca đều đã được sơ tán bằng đường biển tại cảng Hodeidah phía Tây Y-ê-men. Tính đến hiện tại, Ấn Độ đã sơ tán hơn 3000 công dân và nhận được đề nghị giúp đỡ của 23 nước khác. Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 6-4 cho biết, sau khi sơ tán hết công dân, toàn bộ nhân viên Lãnh sự quán Trung Quốc tại Y-ê-men cũng sẽ rời khỏi đây. Hiện Trung Quốc đã tạm thời đóng cửa Đại sứ quán tại thủ đô Y-ê-men và Lãnh sự quán tại A-đen. Trong khi đó, Nga và Pháp đã cho điều máy bay và tàu tới Y-ê-men để sơ tán công dân. Hãng thông tấn Interfax cho biết ngày 6-4, một máy bay của Nga đã sơ tán 159 người từ Y-ê-men, trong đó có 47 công dân Nga.

Xung đột giữa phe nổi dậy Houthi và quân chính phủ Y-ê-men hai tuần qua đã khiến hơn 600 người thiệt mạng, 1.700 người khác bị thương và hàng ngàn người phải di tản, theo LHQ. Chiến sự khốc liệt diễn ra tại thành phố lớn thứ nhì ở miền Nam Y-ê-men, A-đen. Phe nổi dậy Houthi, chiếm giữ thủ đô Y-ê-men từ tháng 9-2014, tiến quân về thành phố A-đen ở miền Nam vào tháng 3-2015. Từ ngày 26-3, A-rập Xê-út dẫn đầu liên quân A-rập can thiệp vào Y-ê-men.

Ngày 7-4, giao tranh vẫn chưa có dấu hiệu lắng dịu. Tại A-đen, điểm nóng về chiến sự ở Y-ê-men, Liên quân các nước vùng Vịnh do A-rập Xê-út dẫn đầu vẫn không ngừng tấn công các mục tiêu do nhóm phiến quân Houthi kiểm soát. Các nguồn tin y tế và quân đội cho biết, các cuộc giao tranh trong 24 giờ qua giữa quân nổi dậy và lực lượng trung thành với chính phủ của Tổng thống Áp-đra-bu Man-xua Ha-đi (Abdrabbu Mansour Hadi) đã làm hơn 140 người thiệt mạng. Cuộc giao tranh đẫm máu nhất khiến 53 người chết, diễn ra tại thành phố A-đen khi phiến quân tìm cách chiếm một cảng biển. Xung đột dữ dội cũng nổ ra ở thị trấn Đa-lê, phía Bắc A-đen và tỉnh miền Nam A-bi-an. Các binh sĩ ủng hộ Tổng thống Ha-đi đã phong tỏa căn cứ ở A-bi-an của một lữ đoàn nổi dậy trung thành với cựu Tổng thống A-li Áp-đun-la Xa-lê (Ali Abdullah Saleh), người được cho là hậu thuẫn phiến quân Houthi. Ông A.A-sê-ri (Ahmed Asseri), người phát ngôn lực lượng liên quân cho biết: “Hiện tại chúng tôi vẫn đang tấn công các mục tiêu của quân Houthi tại A-đen. Mục tiêu của chúng tôi là rất rõ ràng. Với sự không kích của chúng tôi, quân Houthi sẽ có hai lựa chọn. Hoặc là họ phải cố thủ trong các cơ sở quân sự và sẽ rơi vào các mũi không kích của chúng tôi hoặc là họ sẽ phải rút khỏi A-đen. Một khi rời khỏi đây, họ cũng sẽ trở thành mục tiêu của các vụ tấn công”.

Nhằm tăng cường khả năng chiến đấu, A-rập Xê-út hôm 6-4 cũng đã lên tiếng đề nghị Pa-ki-xtan hỗ trợ các máy bay quân sự, tàu chiến và quân lực cho cuộc chiến tại Y-ê-men. Pa-ki-xtan chưa có phản hồi về đề nghị của A-rập Xê-út song Bộ trưởng Quốc phòng Pa-ki-xtan Kh.A-xíp (Khawaja Asif) cho biết: Pa-ki-xtan sẵn sàng bảo vệ sự toàn vẹn lãnh thổ của A-rập Xê-út và sẵn sàng đóng vai trò điều phối trung gian cho cuộc chiến tại Y-ê-men. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng khả năng Pa-ki-xtan tham gia liên minh quân sự nói trên không cao khi việc tham chiến có thể chọc giận I-ran - nước có chung biên giới với Pa-ki-xtan và khu vực biên giới này được xem là ổn định hơn so với biên giới giáp Ấn Độ và Áp-ga-ni-xtan.

Còn đối với nhiều người dân Y-ê-men, chiến sự ác liệt đã khiến cuộc sống của họ gặp rất nhiều khó khăn. Tình trạng thiếu hụt lương thực, nước uống và điện đã tăng cao, đặc biệt là tại thành phố A-đen, trung tâm của khu vực chiến sự. Hội Chữ thập Đỏ ngày 6-4 đã hối thúc các bên tại Y-ê-men lập tức ngừng bắn và mở tất cả các tuyến đường bộ, đường không và đường biển, nhằm tạo điều kiện cho việc vận chuyển hàng hóa cứu trợ đến với khoảng 3000 người bị thương. Hội Chữ thập đỏ cho biết máy bay chở hàng cứu trợ đã được phép tiếp cận Xa-na-a, song không thể hạ cánh, trong khi đoàn nhân viên y tế được triển khai tới A-đen vẫn đang phải chờ nhà chức trách các bên chấp thuận.

Giới phân tích nhận định sau gần hai tuần qua, chiến dịch không kích của A-rập Xê-út với sự tham gia của các nước vùng Vịnh nhằm bảo vệ chính quyền hợp pháp của Tổng thống Y-ê-men, A.Ha-đi, mới chỉ có tác động giới hạn nhằm ngăn chặn bước tiến của quân Houthi, song vẫn chưa đẩy lui được lực lượng này ra khỏi A-đen, thành phố lớn thứ hai tại Y-ê-men. Trong khi đó, các nỗ lực trung gian hòa giải cuộc khủng hoảng tại Y-ê-men do LHQ dẫn đầu vẫn chưa đạt được kết quả. Những diễn biến trên tại Y-ê-men cho thấy, cuộc xung đột tại đây chưa có dấu hiệu lắng dịu.

HÀ NGỌC