Càng gần Tết, vấn đề bình ổn giá những mặt hàng thiết yếu càng đòi hỏi các ngành chức năng phải nỗ lực vào cuộc. Vấn đề lớn nhất hiện nay là giải bài toán “hạ nhiệt” những mặt hàng có giá quá cao, và không gây phản ứng dây chuyền nếu “buộc lòng” phải tăng giá những mặt hàng thiết yếu...

Có thể nhập đường ngoại để “hạ nhiệt” giá đường nội!

Ngay chiều hôm qua (14-1), tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Bộ NN-PTNT) đã tổ chức cuộc họp bàn về các giải pháp quản lí giá đường tăng cao hiện nay. Đồng thời, ổn định tình hình sản xuất của các nhà máy mía đường trong niên vụ mới.

Công nhân ngành điện kiểm tra lưới điện tại trạm biến áp 500kV Dốc Sỏi (Quảng Ngãi).Ảnh: CTV

Cùng với giá sữa tăng cao, những ngày qua, người tiêu dùng trong nước lại phải đối mặt với giá đường cao ngất ngưởng so với thế giới. Lợi dụng sự bất ổn của giá đường trên thế giới, nhiều nhà máy sản xuất và chế biến mía đường trong nước đã “té nước theo mưa”,  đẩy giá đường liên tục tăng cao. Cụ thể, giá bán buôn tại các nhà máy đường đang dao động từ 16.000 đến 17.000 đồng/kg. Giá bán lẻ đường tại các siêu thị, cửa hàng là 21.000 đến 22.000 đồng/kg. Trong khi đó, giá đường thế giới, dù tăng liên tục nhưng ở các phiên giao dịch gần đây cũng chỉ ở mức 730 đến 750 USD/tấn (đường tinh luyện, sử dụng được ngay), tương đương khoảng… 15.000 đồng/kg. Đây là nghịch lí khó có thể chấp nhận được.

Vậy nước ta liệu có thiếu đường?

Hoàn toàn không thiếu. Hiện, sản xuất mía đường trong nước đang vào chính vụ. 40 nhà máy sản xuất đường đang hoạt động hết công suất. Lượng đường tồn kho cũng đang còn khoảng 137.000 tấn. Do đó, thị trường đường trong nước hoàn toàn có thể cân đối cung-cầu tiêu dùng từ nay đến Tết Nguyên đán. Bởi theo tính toán, từ nay đến thời điểm đó, nhu cầu tiêu thụ đường cũng chỉ dừng lại ở mức hơn 100.000 nghìn tấn. Trong năm 2009, Hiệp hội Mía-Đường Việt Nam và Cục Chế biến, thương mại, nông lâm thủy sản và nghề muối (Bộ NN-PTNT) nhiều lần khẳng định, lượng đường dự trữ trong nước đủ phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng, đồng thời, giá đường cũng sẽ hạ nhiệt dần. Vậy mà trên thực tế, giá đường lại liên tục tăng và hiện đã cao ngất ngưởng so với giá đường thế giới.

Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Diệp Kỉnh Tần cho rằng: “Cung-cầu đường trong nước khá cân đối. Rõ ràng các nhà máy sản xuất đường trong nước hoặc đang làm giá hoặc có yếu tố đầu cơ để đẩy giá, té nước theo mưa”. Ông Tần cũng cho rằng, dù giá mía nguyên liệu năm nay có tăng cao hơn so với năm ngoái, cùng với chi phí vận chuyển tăng cao, thì cũng không thể là lí do khiến giá đường trong nước tăng cao đột biến như hiện nay. Nguyên nhân chính là cả nhà máy đường và các nhà máy chế biến thực phẩm đều cùng muốn lợi dụng giá đường thế giới tăng để đẩy giá đường trong nước tăng cao.

Một trong những giải pháp đã được tính đến, đó là nếu trong thời gian tới, các nhà máy sản xuất, nhà bán lẻ không hạ mức giá bán đường tương đương với mức giá của thế giới, Bộ NN-PTNT và Bộ Công Thương sẽ “xắn tay” vào cuộc để bình ổn thị trường đường bằng cách: Cho nhập khẩu đường thương mại, miễn thuế.

Thứ trưởng Diệp Kỉnh Tần cũng đề nghị Hiệp hội các nhà bán lẻ kiểm tra, chỉ đạo các doanh nghiệp phân phối, bán lẻ không được lợi dụng để tăng giá đường. “Nếu phát hiện việc làm giá, đầu cơ sẽ xử lí nghiêm” - ông Tần khẳng định.

Than và điện: Chọn phương án tăng giá tránh gây “sốc”!

Ngay sau khi Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đề nghị tăng giá bán than, với mức tăng cao nhất lên tới hơn gấp đôi giá cũ, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã đề xuất 4 phương án tăng giá điện năm 2010. Phương án 1, nếu than tăng 138% so với hiện hành thì giá điện tăng lên mức 13,81%, tức là từ 948,5 đồng cho mỗi kWh lên 1.079,5 đồng một kWh. Phương án 2, nếu than tăng giá 47%, giá điện sẽ tăng 9,09% lên khoảng 1.034,7 đồng cho mỗi kWh. Phương án 3, nếu giá than tăng 15% thì giá điện tăng mức tương ứng 6,94%, lên 1.014,3 đồng mỗi kWh. Và phương án 4, giá than tăng 10% so với hiện hành, giá điện năm 2010 sẽ tăng 6,2% lên mức 1.007,3 đồng mỗi kWh.

Tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ năm 2010 của ngành công thương, Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng khẳng định trong quý 1, Bộ sẽ trình Chính phủ phương án tăng giá than và điện. Như vậy, có thể hiểu rằng giá điện và than trong thời gian tới sẽ tăng.

Theo Quyết định 21 của Thủ tướng Chính phủ, giá điện sẽ dần dần được chuyển sang cơ chế thị trường. Còn việc thực hiện cụ thể phải tính toán hết sức thận trọng. Chính vì vậy, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan tính toán các phương án điều chỉnh cụ thể, thận trọng, hạn chế thấp nhất những tác động bất lợi. Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cho rằng, than và điện đều là 2 mặt hàng chiến lược có liên quan đến không chỉ quyền lợi của người dân mà còn ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế, vì vậy việc điều chỉnh giá nhất thiết phải tuân thủ theo các nguyên tắc như: theo chỉ đạo của Chính phủ về việc từng bước đưa giá than, điện theo thị trường; điều chỉnh nhưng không được gây xáo trộn và ảnh hưởng lớn đến sản xuất và đời sống của nhân dân; việc điều chỉnh giá bán than và điện phải dựa trên những tính toán hết sức cụ thể về chi phí giá thành, chi phí sản xuất và lợi nhuận hợp lí.

Về đề xuất tăng giá bán than, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cho rằng, việc thực hiện giá than theo cơ chế thị trường cho các hộ tiêu thụ lớn như phân bón, xi măng, giấy, vật liệu xây dựng… trong thời gian qua đã từng bước linh hoạt dần dần, vì vậy không gây xáo trộn lớn. Riêng với ngành điện, ngành than đã duy trì giá bán than tương đối thấp trong một thời gian dài. Nay nếu ngành than điều chỉnh ngay việc tăng giá bán than cho điện với mức tương đối lớn như đề xuất sẽ gây sự xáo trộn mạnh, làm ảnh hưởng đến chi phí sản xuất của ngành điện, từ đó ảnh hưởng tới các ngành sản xuất khác và toàn bộ nền kinh tế quốc dân.

Tại Hội nghị, cả EVN lẫn TKV đều than thở về việc sử dụng năng lượng lãng phí. Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) Phạm Lê Thanh tiếp tục kiến nghị chuyển giá điện theo cơ chế thị trường ngay từ tháng 1-2010 để giá điện tiếp cận theo thị trường nhằm khuyến khích đầu tư vào ngành điện và khuyến khích việc sử dụng điện tiết kiệm hiệu quả. Theo ông Thanh, hiện hệ số đàn hồi năng lượng của Việt Nam là 2,42 lần, nghĩa là cần 2,42 đơn vị điện để sản xuất ra một đơn vị sản phẩm, cao hơn rất nhiều các nước trong khu vực, cho thấy việc sử dụng điện chưa tiết kiệm và hiệu quả.

Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam (TKV) Trần Xuân Hòa cho rằng, nếu giá than bán cho ngành điện tiếp tục dưới giá thành như hiện nay trong khi giá than thế giới tiếp tục tăng lên 30% thì ngành than khó lòng có đủ năng lực để đầu tư tăng sản lượng, đáp ứng nhu cầu  từ 80 đến 100 triệu tấn than sau năm 2025 cho nền kinh tế như chỉ đạo của Chính phủ. Ông Hòa cho rằng, cũng bởi giá than quá rẻ nên các doanh nghiệp hiện vẫn sử dụng các công nghệ lạc hậu nên định mức tiêu hao than cho ngành xi măng, ngành điện và nhiều ngành sản xuất khác vẫn ở mức cao so với thế giới.

HÙNG HƯƠNG - QUANG PHƯƠNG