QĐND - Chính trường U-crai-na đang có nguy cơ rơi vào tình trạng bất ổn do quyền Thủ tướng Ác-xê-ni Y-a-xê-ni-úc (Arseny Yatsenyuk) bất ngờ đệ đơn từ chức ngày 24-7 sau khi liên minh cầm quyền sụp đổ. Sự việc này khiến tình hình U-crai-na thêm phức tạp trong bối cảnh Ki-ép đang đẩy mạnh chiến dịch quân sự ở miền Đông và giải quyết hậu quả vụ rơi máy bay MH17 của Ma-lai-xi-a ở khu vực này. Đâu là sự thực đằng sau quyết định từ chức của ông Y-a-xê-ni-úc?

Quyền Thủ tướng U-crai-na A.Y-a-xê-ni-úc, người vừa tuyên bố từ chức ngày 24-7. Ảnh: Roi-tơ

Quyền Thủ tướng A.Y-a-xê-ni-úc tuyên bố từ chức sau khi liên minh đa số trong Quốc hội tan rã và cơ quan lập pháp này từ chối ủng hộ các sáng kiến của chính phủ về ngân sách. Giải thích về quyết định này, ông A.Y-a-xê-ni-úc cho rằng, Chính phủ sẽ không thể làm việc được nếu thiếu phe đa số trong Quốc hội. Thêm vào đó, ông không đồng tình với việc các nghị sĩ đã không ủng hộ đề xuất của chính phủ về những thay đổi ngân sách và thuế đang khiến cắt giảm các chương trình xã hội và gây áp lực lên các hoạt động của đất nước. Ông A.Y-a-xê-ni-úc nhấn mạnh, sự tan rã của liên minh cầm quyền và việc thiếu tiền ngân sách là không thể chấp nhận được. Trong trường hợp đó, có hai giải pháp là thủ tướng thành lập liên minh mới hoặc từ chức và ông đã chọn cách từ chức.

Một số nhà phân tích chính trị nhận định, việc từ chức của quyền Thủ tướng A.Y-a-xê-ni-úc và đề xuất tổ chức một cuộc bầu cử mới là kết quả của một kế hoạch vận động chính trị nằm trong dự kiến từ trước. Trước đó, Tổng thống U-crai-na, Pi-ốt Pô-rô-sen-cô (Petro Poroshenko) đã ra thông cáo ca ngợi sự rút lui khỏi liên minh cầm quyền của hai đảng chính là đảng Udar của ông Vi-ta-li Cli-scô (Vitaly Klitschko) và đảng Svoboda của ông Ô-lếch Ti-a-ni-bốc (Oleg Tyagnybok). "Tôi nghĩ rằng, sự thay đổi này diễn ra theo đúng ​​kế hoạch. Tổng thống và liên minh cầm quyền đang tìm cách để dọn đường cho một cuộc bầu cử hợp pháp sớm khi họ đang đối mặt với rất nhiều áp lực từ Quốc hội và công chúng", Ba-la-dơ Gia-ra-bích (Balazs Jarabik), học giả tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế nhận định. Theo Hiến pháp U-crai-na, Tổng thống có thể giải tán Quốc hội và tiến hành một cuộc bầu cử sớm nếu chính phủ mới không được thành lập trong 30 ngày.

Nhưng cũng có ý kiến cho rằng, quyền Thủ tướng A.Y-a-xê-ni-úc từ chức là để giũ bỏ trách nhiệm trước những khó khăn chất chồng mà U-crai-na đang gần như chưa có lối thoát. Kể từ khi nhậm chức, chính phủ của ông A.Y-a-xê-ni-úc đã phải đối mặt với rất nhiều khó khăn khi nền kinh tế U-crai-na gần như phá sản và phải áp dụng các biện pháp "thắt lưng buộc bụng" để đáp ứng các điều kiện cho vay giải cứu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Bên cạnh đó, Chính phủ U-crai-na cũng phải đối mặt với những căng thẳng với Nga, nước vẫn coi việc lật đổ Tổng thống V. Y-a-nu-cô-vích (V.Yanukovych) là một cuộc đảo chính bất hợp pháp. Nga đã cắt nguồn cung cấp khí đốt tự nhiên cho U-crai-na khi hai bên không thỏa thuận được về giá cả.

Trong khi đó, bất ổn ở miền Đông luôn là bài toán khó đối với chính phủ U-crai-na hiện nay. Hiện miền Đông U-crai-na vẫn ngổn ngang trong chiến sự giữa phe ly khai với lực lượng chính phủ và vụ máy bay MH17 bị bắn rơi mới bước vào giai đoạn điều tra ban đầu. Mặc dù cả phe ly khai và chính phủ U-crai-na đều tuyên bố lệnh ngừng bắn ở quanh khu vực máy bay MH17 rơi, nhưng đạn pháo vẫn dội vào khu vực này với mật độ dày đặc, trong đó có cả khu vực quanh Đô-nhét-xcơ, chỉ cách hiện trường máy bay rơi 60km. Ngày 25-7, Cơ quan An ninh liên bang Nga cho biết, U-crai-na đã bắn khoảng 45 quả đại bác vào vùng lãnh thổ thuộc tỉnh Rô-xtốp của Nga, khu vực biên giới với miền Đông U-crai-na, nơi quân đội U-crai-na đang giao tranh với lực lượng đòi liên bang hóa. Theo hãng tin Nga Itar Tass, trong số hàng chục quả đại bác bắn vào lãnh thổ Nga có quả đã rơi vào khu vực dân cư. Vụ pháo kích này đã khiến gần 50 người phải đi sơ tán. Tuy không gây thương vong, song nhiều nhà dân và đường dây tải điện đã bị hư hỏng.

Theo giới phân tích, dù với bất cứ lý do nào đi nữa, việc quyền Thủ tướng A.Y-a-xê-ni-úc từ chức dẫn tới sự sụp đổ nội các có thể gây ra một cuộc khủng hoảng chính trị nội bộ mới ở U-crai-na.

LINH OANH