QĐND - Trong bối cảnh thời hạn cuối tháng 3 cho việc đạt được thỏa thuận khung giữa I-ran và nhóm P5+1 về vấn đề hạt nhân của I-ran đang tới gần nhưng không mấy triển vọng, số phận chính trị của Tổng thống I-ran, được cho là đặt cược vào "ván bài" đàm phán hạt nhân lần này, đang đứng trước rủi ro cao.

Các nhà đàm phán I-ran và nhóm P5+1 hiện đang trong quá trình chạy nước rút để tiến tới đạt thỏa thuận khung vào tháng 3 tới và thỏa thuận chính thức vào cuối tháng 6. Trong suốt cả quá trình của vòng đàm phán mới này, Tổng thống I-ran Ha-xan Dâu-ha-ni phải đối mặt với áp lực nặng nề từ phe cứng rắn trong nước luôn phản đối việc “thỏa thuận với kẻ thù”. Nhưng bất chấp những cản trở này, Tổng thống H.Dâu-ha-ni đã trụ vững và tiếp tục kiên trì tìm kiếm hòa bình bằng con đường đàm phán để đạt được thỏa thuận cuối cùng về tương lai chương trình hạt nhân của I-ran.

Ngoại trưởng Mỹ Giôn Ke-ri và người đồng cấp I-ran Mô-ha-mét Gia-vát Gia-díp sau một cuộc họp báo về vấn đề hạt nhân I-ran tại Viên (Áo) năm 2014. Ảnh: EPA

Tuy nhiên, số phận chính trị của vị tổng thống theo đường lối ôn hòa đang gặp nhiều thách thức, trong bối cảnh cuộc đàm phán đang ở giai đoạn đầy chông gai. Giới phân tích cho rằng, nếu nỗ lực của ông H.Dâu-ha-ni thành công trong việc đạt được một thỏa thuận, các nước phương Tây có thể sẽ nới lỏng các lệnh trừng phạt cứng rắn nhắm vào I-ran, đúng lúc đang phải chật vật ứng phó với tình trạng giá dầu lao dốc. Sự khởi sắc trong nền kinh tế vào lúc này sẽ là một cú hích mạnh, giúp gia tăng sự ủng hộ trong nước đối với Tổng thống H.Dâu-ha-ni và giúp phe ôn hòa ghi điểm trong bối cảnh cuộc bầu cử Quốc hội của Nhà nước Hồi giáo sẽ diễn ra vào năm tới.

Ngược lại, thất bại trong đàm phán sẽ càng khiến phe đối lập theo đường lối cứng rắn có thêm cớ để tẩy chay các chính sách của ông H.Dâu-ha-ni, không chỉ trong vấn đề hạt nhân mà trong các lĩnh vực khác mà ông đang theo đuổi. Kết quả tồi tệ nhất của việc không có thỏa thuận hạt nhân là chiếc ghế tổng thống sẽ lại thuộc về một nhà lãnh đạo bảo thủ cực đoan. Và đây có thể sẽ là một kết cục không mong muốn của phương Tây.

Tuy nhiên, chính quyền của ông H.Dâu-ha-ni vẫn có thể tiếp tục theo đuổi chương trình nghị sự của mình trong vấn đề hạt nhân cho đến nay, bất chấp làn sóng chỉ trích là do họ vẫn nhận được sự hậu thuẫn quan trọng của lãnh tụ tinh thần tối cao, đại giáo chủ A-li Kha-mê-nây (Ali Khamenei), người có tiếng nói quyết định cuối cùng trong tất cả các vấn đề lớn của nước Cộng hòa Hồi giáo I-ran. Nhà phân tích chính trị Xa-ét Lây-la-dơ (Saeed Leilaz) ở Tê-hê-ran lưu ý, nếu không có sự tán thành của đại giáo chủ A-li Kha-mê-nây thì phái đoàn đàm phán hạt nhân của I-ran sẽ không thể ngồi lâu hơn 10 phút trong bàn thương lượng. Lãnh tụ tinh thần Kha-mê-nây trong tuần qua nói, ông có thể chấp nhận thỏa hiệp trong các cuộc đàm phán hạt nhân và bảo vệ quyết định đàm phán với phương Tây của Tổng thống H.Dâu-ha-ni.

Theo giới phân tích, số phận chính trị của Tổng thống H.Dâu-ha-ni gắn liền với một thỏa thuận về chương trình hạt nhân của I-ran với phương Tây. Nhiều người dân nước này sẽ thất vọng nếu các nhà thương thuyết không thể đạt được một thỏa thuận lâu dài, điều đó nghĩa là sẽ có thêm trừng phạt và thử thách. Bởi vậy, nếu muốn giành thêm ghế trong cuộc bầu cử Quốc hội sắp tới, ông H.Dâu-ha-ni sẽ buộc phải đạt bằng được một thỏa thuận với phương Tây. Nếu không làm được như vậy, nhà lãnh đạo này hứng chịu tổn thất to lớn khó có thể lường trước.

Trong bối cảnh triển vọng của tiến trình đàm phán hạt nhân I-ran chưa rõ ràng, có thông tin cho biết, lãnh tụ tinh thần A-li Kha-mê-ni mới đây đã gửi thư mật trả lời lá thư gửi cho ông hồi tháng 10 năm ngoái của Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma, trong đó đề nghị hai nước hợp tác chống lại tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng với điều kiện bảo đảm có một thỏa thuận hạt nhân. Tuy nhiên, một nhà ngoại I-ran giấu tên cho biết, thư trả lời của lãnh tụ Kha-mê-nây “có thái độ tôn trọng” nhưng không hứa hẹn điều gì. Nhưng dù sao, đây cũng là một tín hiệu tích cực cho thấy thiện chí của các bên trong nỗ lực tìm kiếm một thỏa thuận chung.

XUÂN PHONG