QĐND - Chính quyền Ki-ép và Mát-xcơ-va mới đây đã "nhất trí trên phạm vi rộng về các biện pháp nhằm thúc đẩy một thỏa thuận ngừng bắn" giữa quân đội U-crai-na và lực lượng đòi liên bang hóa ở miền Đông U-crai-na. Đây là động thái đáng hoan nghênh song tương lai quan hệ giữa U-crai-na và Nga còn mịt mù.

Trong cuộc điện đàm với người đồng cấp U-crai-na P. Pô-rô-sen-cô (P. Poroshenkio), Tổng thống V. Pu-tin (V. Putin) cho biết, Nga không phải là một bên xung đột, vì vậy, Mát-xcơ-va không thể đồng ý về một thỏa thuận ngừng bắn với Ki-ép. Hãng tin Roi-tơ sau đó cũng đã cho đăng thêm một tin trong đó dẫn lời phát ngôn viên của Tổng thống Pu-tin tuyên bố, các nhà lãnh đạo đã thống nhất về các bước hướng đến hòa bình chứ không phải là một “lệnh ngừng bắn” trong cuộc xung đột ở miền Đông U-crai-na.

Lực lượng quân đội U-crai-na trên một chiếc xe bọc thép gần khu vực Cra-ma-to-rơ-xcơ, miền Đông U-crai-na. Ảnh: Roi-tơ

Mối quan hệ căng thẳng giữa Mát-xcơ-va và phương Tây ngày càng trở nên sâu sắc trong những ngày gần đây sau khi phía Ki-ép đưa ra lời cáo buộc rằng, có bằng chứng cho thấy quân đội Nga đang tham chiến tại miền Đông U-crai-na giúp phe ly khai phản công lại quân đội chính phủ Ki-ép, đồng thời mở rộng mặt trận chiến đấu sang phía nam và giành lại quyền kiểm soát các vùng đất vốn bị chính phủ chiếm đóng. Người phát ngôn quân đội U-crai-na A. Li-xen-cô (A. Lysenko) ngày 2-9 cho biết, các binh lính Nga đang củng cố các cứ điểm của họ tại miền Đông U-crai-na, đồng thời lợi dụng hoạt động vận chuyển hàng viện trợ để tuồn lậu vũ khí cùng các quân nhu khác cho lực lượng ly khai.

Không chỉ buộc tội Nga giúp phe ly khai, Bộ trưởng Quốc phòng U-crai-na Va-lê-ri Hê-lê-ti (Valeriy Heletey) còn cảnh báo cuộc chiến tồi tệ hiện nay tại miền Đông vốn cướp đi sinh mạng của hơn 2000 người trong đó hơn một nửa là dân thường vô tội, có nguy cơ biến thành một "cuộc đại chiến". Theo đó, con số thương vong sẽ "không chỉ được tính bằng trăm mà hàng ngàn và thậm chí hàng chục ngàn". "Chúng tôi cần khẩn cấp nhanh chóng phòng thủ trước Nga bởi Mát-xcơ-va không chỉ muốn củng cố sức mạnh kiểm soát tại những khu vực vốn bị quân khủng bố chiếm đóng mà cả nhiều khu vực khác trên lãnh thổ U-crai-na", ông Hê-lê-ti viết trên trang cá nhân Facebook. Bộ trưởng Quốc phòng Hê-lê-ti còn tố cáo Mát-xcơ-va, thông qua các kênh không chính thức, đã “liên tục đe dọa sử dụng các vũ khí hạt nhân chiến thuật” đối với U-crai-na nếu chính quyền Ki-ép tiếp tục kháng cự. Bộ trưởng Hê-lê-ti cho biết, quân đội nước này đã phải tạm ngưng nỗ lực loại bỏ quân nổi dậy ở miền Đông và chuyển ngay sang chiến lược phòng thủ trước cái gọi là “sự xâm lược toàn diện” từ lực lượng vũ trang chính quy của Nga.

Đáp lại, chính phủ Nga đã ra thông cáo chính thức bác bỏ hoàn toàn lời tố cáo trên, bày tỏ rằng nước này thật sự bị sốc vì những cáo buộc vô căn cứ từ quan chức cấp cao của nước láng giềng, theo RT. Mát-xcơ-va lâu nay vẫn khẳng định không hề điều động quân đội trên lãnh thổ U-crai-na bất chấp vô số thông tin bất lợi do phía Tổ chức Hiệp ước quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO) cung cấp. Ngoại trưởng Nga Xéc-gây La-vrốp (Sergei Lavrov) ngày 1-9 một lần nữa nhấn mạnh, Điện Crem-lin loại trừ khả năng can thiệp quân sự mà thay vào đó muốn tìm kiếm một giải pháp chính trị.

Đương nhiên, với kiểu “ông nói gà, bà nói vịt”, U-crai-na và Nga vẫn chưa thể nào tìm thấy một tiếng nói chung nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng đang ngày càng khó kiểm soát tại đất nước Đông Âu. Thêm vào đó, một điều không thể phủ nhận đó là mối quan hệ giữa Ki-ép và Mát-xcơ-va chịu nhiều tác động của các nước phương Tây. Điển hình là vụ việc báo giới phương Tây mới đây đăng tải thông tin khẳng định, Tổng thống Nga V. Pu-tin (V. Putin) từng tuyên bố với lãnh đạo châu Âu rằng, nếu ông muốn, quân đội Nga hoàn toàn có thể tiến vào Ki-ép chỉ trong 2 tuần. Theo tờ Telegraph của Anh, ông Pu-tin được cho là đã đưa ra bình luận trên trong cuộc tiếp xúc Chủ tịch Ủy ban châu Âu Giô-xê Ma-nu-en Ba-rô-xô (Jose Manuel Barroso). Thông tin này sau đó được ông Ba-rô-xô nói lại với các cộng sự. Vụ việc đã kéo mối quan hệ giữa Ki-ép và Mát-xcơ-va xuống thấp tới mức nhiều người lo ngại sẽ có một cuộc đối đầu trực tiếp giữa U-crai-na và Nga trong tương lai gần.

Không chỉ tác động đến mối quan hệ Nga - U-crai-na, sự can dự của phương Tây cũng tiềm ẩn những nguy cơ đẩy NATO và Nga vào thế đối đầu, đặc biệt sau khi lực lượng NATO tuyên bố về kế hoạch thiết lập một lực lượng phản ứng nhanh, có thể được điều động đến điểm nóng tại khu vực trong ít nhất hai ngày, để đối phó với cuộc khủng hoảng U-crai-na của lực lượng NATO. Điều này đã khiến Nga cân nhắc việc cập nhật học thuyết quân sự của nước này vào cuối năm nay. Nga cho rằng, việc cập nhật học thuyết quân sự sẽ giúp Mát-xcơ-va ứng phó với các nguy cơ như sự mở rộng liên minh NATO, kế hoạch lá chắn tên lửa từ Mỹ và cuộc khủng hoảng chính trị ở U-crai-na. Nga là một trong 5 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân. Nước này hiện sở hữu kho đầu đạn hạt nhân lớn thứ hai trên thế giới với khoảng 4.300 đầu đạn. Nhiều chuyên gia lo ngại thế đối đầu ngày càng gay gắt giữa Nga và NATO sẽ gây ra những tác động xấu cho cuộc khủng hoảng U-crai-na và khiến thế giới đối mặt với nguy cơ về một cuộc chiến tranh.

NGỌC HÂN