Thực hiện chính sách dân tộc của Đảng, 11 năm trước đây, Thủ tướng Chính phủ quyết định đầu tư xây dựng 500 trung tâm cụm xã, với nguồn kinh phí 2.800 tỷ đồng, bình quân mỗi đơn vị 5 tỷ đồng. Tỉnh miền núi Sơn La được phê duyệt 46 trung tâm cụm xã, bằng 9% so với cả nước.

Cấp ủy, chính quyền ba cấp ở Sơn La tập trung giải quyết khâu quy hoạch từng trung tâm, tiếp nhận kinh phí đầu tư, giải ngân nhanh chóng, động viên nhân dân trong vùng cùng tham gia xây dựng, tạo nên diện mạo mới, đại diện cho nông thôn trong cụm, vùng.

Ruộng bậc thang ở vùng tây bắc (ảnh internet)

Đầu tiên là việc mở đường vào các trung tâm, đã mở mới 37km trên 18 tuyến đường, rải nhựa đường vào 25 trung tâm, trong đó có 1/2 trung tâm thuộc vùng 3 đặc biệt khó khăn. Mở đường cho kinh tế phát triển, dân trí nâng cao, đổi mới cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa.

Đã có 45/46 trung tâm cụm xã được xây dựng khang trang, nếu không có quyết định 35 QĐ/TTg thì không bao giờ có trụ sở, trạm xá, trường học, các tổ chức dịch vụ buôn bán hàng chính sách phục vụ sản xuất, đời sống, hàng tiêu dùng, tiêu thụ nông sản thực phẩm, có chợ phiên, 20 trung tâm có nước sạch sinh hoạt, có điện lưới quốc gia, bưu điện văn hóa xã, một số nơi có phòng giao dịch của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Hơn 1/2 trung tâm có nhà ở cho giáo viên, có 11 trung tâm của 7 huyện có trường trung học phổ thông tạo điều kiện cho con em trong vùng học tập có hệ thống, đào tạo nguồn nhân lực có văn hóa cho tương lai, gần 1/2 trung tâm có phòng khám đa khoa khu vực, chăm lo bảo vệ sức khỏe cho nhân dân trong vùng.

Sơn La đang có 10% trung tâm trở thành thị tứ dọc Quốc lộ số 6, 43, 32 trù phú, kinh doanh dịch vụ tấp nập ngày đêm, như Cò Nòi, huyện Mai Sơn, Chiềng Sơn (Mộc Châu), Chiềng Khương (Sông Mã), Tông Lệnh (Thuận Châu), Gia Phù (Phù Yên). Riêng trung tâm cụm xã Mường Giôn, một xã vùng ba huyện Quỳnh Nhai 10 năm trước heo hút, hẻo lánh, không người đi qua. Được đầu tư xây dựng theo Quyết định của Chính phủ, có đường Quốc lộ 379 sang Than Uyên (Lào Cai) trở nên khang trang nhộn nhịp chỉ có được trong thời kỳ đất nước đổi mới.

46 trung tâm cụm xã đại diện cho 192 xã nông thôn Sơn La đã từng bước phát huy vai trò của mình trong quá trình công nghiệp hóa nông nghiệp, xây dựng nông thôn, cải thiện đời sống nông dân. 12 dân tộc các vùng trong tỉnh, dân trí được nâng lên từng bước thích nghi với yêu cầu chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa, tiêu thụ nông sản, thực hiện định canh, đa canh và thâm canh cây trồng. Thêm nhiều việc làm, khắc phục nông nhàn so với khi độc canh và quảng canh, mọi sự phụ thuộc vào trời "Pi lẩy quai, pi khai lụ" (năm được mùa thì như được thêm con trâu, khi mùa màng thất bát do nắng hạn hay mưa lũ thì phải bán con). Câu thành ngữ này bây giờ không còn tồn tại.

Các trung tâm cụm xã được đầu tư xây dựng đã góp phần nâng cao thu nhập, xóa đói giảm nghèo và làm giàu cho hàng vạn hộ dân trong tỉnh. Trước năm 2000, thu nhập bình quân đầu người ở Sơn La chỉ đạt trên dưới 100USD/năm, năm 2004 đạt 256USD, năm 2007 đạt gần 400USD, thu ngân sách địa phương từ 100 tỷ đồng năm 1998, đến năm 2008 này toàn tỉnh phấn đấu đạt 425 tỷ đồng. Hộ nghèo theo tiêu chí mới năm 2007 chỉ còn 37%, giảm 4% so với năm 2006. Trong khi đó rừng có cây che phủ năm 2008 đạt 44% so với gần 20% năm bắt đầu triển khai quyết định 35 QĐ/TTg nói trên.

Trong 10 năm lãnh đạo xây dựng các trung tâm cụm xã, Sơn La đã huy động được các ngành hữu quan, các tổ chức trong hệ thống chính trị vào cuộc, quy hoạch xây dựng, đào tạo cán bộ, chuyển giao kỹ thuật sản xuất, giải ngân xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng-"điện, đường, trường, trạm" cho các xã "vệ tinh", xóa nhà tạm cho hộ nghèo, phát triển dịch vụ tín dụng với ngân hàng thương mại, tạo nên lực lượng vật chất hữu hình kích cầu cho kinh tế xã hội văn hóa "đồng thời" phát triển.

Từ đầu thế kỷ đến nay, Sơn La cùng với việc phấn đấu tăng trưởng kinh tế, xóa đói giảm nghèo, tổ chức cai nghiện cho gần 2% dân số nghiện hút, Sơn La tổ chức cuộc di dân tái định cư cho 13.000 hộ dân phục vụ xây dựng thủy điện Sơn La. Song, tỉnh vẫn triển khai xây dựng được 46 trung tâm cụm xã, chiếm 9% so với cả nước, là một cố gắng lớn lao, đã phát huy hiệu quả toàn diện với 4 xã vệ tinh.

Tồn tại, yếu kém còn nhiều, nhu cầu phát triển rất lớn. Sơn La đang ra sức khắc phục, huy động thêm nguồn lực trong dân, sử dụng có hiệu quả kinh phí của các chương trình mục tiêu; điều chỉnh quy hoạch chi tiết các trung tâm cụm xã phù hợp yêu cầu hiện nay, phát triển "đồng bộ" trong không gian rộng, khắc phục sự phát triển không đồng đều diễn ra ngay trong cụm, để thực hiện công bằng và an sinh xã hội.

GIÀNG XÊNH