QĐND - Trung Quốc và Nhật Bản đã nhất trí nối lại đàm phán quân sự ở cấp chuyên viên trong tuần tới để thiết lập cơ chế quản lý khủng hoảng nhằm ngăn chặn các sự cố bất ngờ xảy ra trên biển...

Hãng tin Kyodo dẫn các nguồn tin từ chính phủ Nhật Bản cho biết, nhiều khả năng cuộc đàm phán sẽ diễn ra vào thứ ba tuần tới, tức ngày 13-1. Dự kiến, cuộc đàm phán sẽ có sự tham gia của các quan chức thuộc Bộ Quốc phòng Nhật Bản, Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản và Bộ Quốc phòng Trung Quốc.

Diễn biến tích cực này xuất hiện trong bối cảnh Trung Quốc và Nhật Bản đều cho thấy mong muốn xoa dịu căng thẳng liên quan tới tranh chấp chủ quyền đối với quần đảo Xen-ca-cư/Điếu Ngư trên biển Hoa Đông. Cả hai đều hy vọng, có thể ngăn chặn các cuộc đụng độ xảy ra ở các vùng biển xung quanh quần đảo mà hai bên đều tuyên bố chủ quyền này.

Tàu Hải giám Trung Quốc và các tàu tuần tra của Lực lượng Phòng vệ bờ biển Nhật Bản hoạt động ở biển Hoa Đông. Ảnh: Roi-tơ

Mặc dù còn nhiều bất đồng, nhưng hai bên đã cho thấy thiện chí muốn xử lý vấn đề thông qua đàm phán. Năm 2012, các cơ quan quốc phòng hai nước đã đạt được thỏa thuận cơ bản để thiết lập đường dây nóng và sử dụng tần số ra-đi-ô chung cho các tàu cũng như máy bay của hai nước khi hoạt động gần quần đảo Xen-ca-cư/Điếu Ngư. Hồi tháng 11 năm ngoái, Thủ tướng Nhật Bản Sin-dô A-bê và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã thống nhất giảm căng thẳng trong vấn đề chủ quyền và thiết lập một cơ chế quản lý khủng hoảng, bao gồm việc tổ chức các cuộc tham vấn thường xuyên giữa quan chức quốc phòng hai nước.

Nếu đàm phán về cơ chế thông tin qua đường dây nóng thành công sẽ giúp kết nối giữa lực lượng phòng vệ trên biển của Nhật Bản và hải quân Trung Quốc, đồng thời tạo cầu nối thông tin giữa lực lượng phòng vệ trên không của Nhật Bản với không quân Trung Quốc.

Trước đó, ngày 27-12-2014, chính phủ Nhật Bản cho biết, Tô-ki-ô đã đề nghị nối lại đàm phán với Bắc Kinh vào tháng 1-2015 về việc thiết lập đường dây nóng nhằm ngăn chặn các vụ việc xảy ra bất ngờ trên biển. Tô-ki-ô cũng từng thông báo với Bắc Kinh về việc nối lại đàm phán vào cuối tháng 1 này để thiết lập cơ chế liên lạc giữa các cơ quan quốc phòng hai nước trong trường hợp khẩn cấp. Đáp lại, Trung Quốc nói đàm phán có thể tổ chức vào giữa tháng 1 năm nay.

Các cuộc đàm phán liên quan bị đình trệ trong suốt hai năm qua do Trung Quốc phản đối việc Nhật Bản quốc hữu hóa một số đảo thuộc quần đảo tranh chấp Xen-ca-cư/Điếu Ngư. Bên cạnh đó là do những mâu thuẫn đôi bên liên quan tới vấn đề lịch sử. Bắc Kinh không bằng lòng với cách Tô-ki-ô xử lý những vấn đề liên quan tới lịch sử, đặc biệt khi năm 2015 là thời điểm kỷ niệm 70 năm Chiến tranh thế giới lần thứ hai chấm dứt, chủ nghĩa phát xít Nhật bị tiêu diệt. Trong đó, việc tới thăm ngôi đền chiến tranh Yasukuni của các nhà lãnh đạo Nhật Bản luôn làm Bắc Kinh nổi giận. Thủ tướng Sin-dô A-bê hồi tháng 12-2013 tới thăm ngôi đền này khiến quan hệ với Trung Quốc thêm căng thẳng. Tuy nhiên, ông Sin-dô A-bê sau đó đã không tiếp tục tới thăm ngôi đền khiến lập trường của Bắc Kinh trở nên mềm mỏng hơn và đồng ý đàm phán.

Ngay trước khi có những tin tức về việc Trung Quốc và Nhật Bản sẽ nối lại đàm phán quân sự vào tuần tới, hãng tin Want China Times của Hồng Công (Trung Quốc) cho biết, Trung Quốc đầu tuần này đã phản ứng trước lời phát biểu năm mới của Nhật hoàng A-ki-hi-tô và Thủ tướng Sin-dô A-bê. Bắc Kinh đã thúc giục Tô-ki-ô phải nhất quán trong lời nói và hành động để hiểu đúng về lịch sử. Trong cuốn “New Year Thoughts-Những ý tưởng cho năm mới” phát hành vào 1-1, Nhật hoàng A-ki-hi-tô cho rằng, năm 2015 là thời điểm Nhật Bản nên nhìn lại những bài học lịch sử, bởi đây là năm thứ 70 đánh dấu sự kiện Thế chiến thứ hai kết thúc. Trong khi đó, Thủ tướng Sin-dô A-bê nói rằng, ông bày tỏ sự hối tiếc của đất nước Nhật Bản đối với cuộc chiến và sẽ tuyên truyền về lịch sử thời hậu chiến Nhật Bản là một quốc gia yêu chuộng hòa bình. Nhật Bản sẽ đóng góp cho sự phát triển của khu vực châu Á-Thái Bình Dương và toàn thế giới.

MAI NGUYÊN