QĐND Online - Bất chấp các khuyến cáo của Nhà Trắng, sáng 3-3 (theo giờ Oa-sinh-tơn), Thủ tướng I-xra-en Ben-gia-min Nê-ta-ni-a-hu (Benjamin Netanyahu) đã dành gần như trọn vẹn thời gian phát biểu trước lưỡng viện Quốc hội Mỹ để chỉ trích I-ran liên quan tới chương trình hạt nhân của nước Cộng hòa Hồi giáo này. Bài phát biểu này đã nhận được những phản ứng trái chiều từ các nghị sĩ Mỹ cũng như dư luận quốc tế.

Trong bài phát biểu kéo dài 50 phút, Thủ tướng Nê-ta-ni-a-hu đã chỉ trích I-ran và kêu gọi Quốc hội Mỹ có hành động nhằm ngăn cản thỏa thuận hạt nhân mà chính quyền Tổng thống Ba-rắc Ô-ba-ma (Barack Obama) cùng Nhóm P5+1 (gồm Mỹ, Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc và Đức) đang đàm phán với Tê-hê-ran.

Nhà lãnh đạo I-xra-en cho rằng, tham vọng vũ khí hạt nhân của I-ran đe dọa tới sự tồn vong của I-xra-en, đồng thời cáo buộc Tê-hê-ran ủng hộ thánh chiến và là nước bảo trợ chủ nghĩa khủng bố toàn cầu. “Một nước I-ran vũ trang hạt nhân sẽ là mối đe dọa và dấu chấm hết cho hòa bình thế giới. Do đó, Mỹ, I-xra-en và toàn thể thế giới cần phải đoàn kết để ngăn chặn cơn ác mộng này”, ông Nê-ta-ni-a-hu nhấn mạnh.

Thủ tướng I-xra-en B.Nê-ta-ni-a-hu phát biểu tại lưỡng viện Quốc hội Mỹ. Ảnh: AP

Liên quan đến thỏa thuận hạt nhân mà Nhóm P5+1 đang theo đuổi, Thủ tướng Nê-ta-ni-a-hu đánh giá, đó là “một thỏa thuận tồi” và sẽ “mở đường cho I-ran sở hữu vũ khí hạt nhân”. Ông cho rằng, thỏa thuận trên chấp nhận hai bước nhượng bộ lớn. Thứ nhất là cho phép I-ran duy trì “một hạ tầng hạt nhân quy mô lớn” vì thỏa thuận không yêu cầu Tê-hê-ran phải phá hủy các cơ sở hạt nhân hiện nay, do đó I-ran vẫn có thể vận hành các máy ly tâm. Thứ hai là những giới hạn mà thỏa thuận đề ra sẽ “tự động hết hiệu lực” trong vòng 10 năm. Nhà lãnh đạo I-xra-en cáo buộc thỏa thuận mà chính quyền Tổng thống Ô-ba-ma đang theo đuổi “nhắm mắt làm ngơ trước sinh mệnh của một quốc gia. Nó không thể ngăn chặn con đường mà I-ran đang theo đuổi để sở hữu bom hạt nhân”.

Mặc dù bài phát biểu của Thủ tướng I-xra-en nhận được sự ủng hộ và tán thưởng từ một số nghị sĩ Mỹ, nhưng nó cũng gây ra tranh cãi ngay trong chính giới Mỹ cũng như dư luận quốc tế. Ngay sau bài phát biểu của ông Nê-ta-ni-a-hu, Tổng thống Ô-ba-ma đã lên tiếng phản bác mạnh mẽ. Phát biểu trong cuộc họp báo bất thường tại Nhà Trắng, Tổng thống Ô-ba-ma cho hay, sự phản đối của Thủ tướng I-xra-en đối với một thỏa thuận hạt nhân mà Mỹ đang theo đuổi và có khả năng đạt được với I-ran là “không có gì mới”. Theo ông Ô-ba-ma, Thủ tướng I-xra-en phản đối thỏa thuận hạt nhân mà Nhóm P5+1 đang thương lượng với I-ran, nhưng ông Nê-ta-ni-a-hu lại không đưa ra được các giải pháp thay thế nhằm ngăn chặn khả năng I-ran sở hữu bom hạt nhân.

Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Xu-dần Rai-xơ (Susan Rice) cho rằng, bài phát biểu của ông Nê-ta-ni-a-hu tiêm nhiễm tính chất đảng phái vào mối quan hệ giữa Mỹ với I-xra-en. Còn bà Nan-xi Pê-lô-xi (Nancy Pelosi), lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Mỹ cho rằng, bài diễn văn của Thủ tướng I-xra-en đã xem thường sự hiểu biết của nước Mỹ đối với mối đe dọa từ tham vọng hạt nhân của I-ran cũng như xem thường cam kết của Oa-sinh-tơn trong nỗ lực ngăn chặn phổ biến vũ khí hạt nhân.

Đại diện cấp cao của Liên minh châu Âu về chính sách an ninh và đối ngoại Phê-đê-ri-ca Mô-ghê-ri-ni (Federica Mogherini) cũng lên tiếng cảnh báo các quan điểm của Thủ tướng I-xra-en cho rằng, ông đang "gieo rắc nỗi sợ hãi". Bà Mô-ghê-ri-ni cam kết sẽ nỗ lực thúc đẩy một thỏa thuận hạt nhân toàn diện giữa I-ran và Nhóm P5+1.

Cùng ngày, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao I-ran Ma-di-ê Áp-kham (Marzieh Afkham) tuyên bố, việc I-xra-en cáo buộc việc đạt được thỏa thuận hạt nhân với Tê-hê-ran sẽ đe dọa tới hòa bình thế giới chỉ là "sự tuyên truyền sai lệch" về mục đích hòa bình của chương trình hạt nhân nước này.

 

Không chỉ bị phản ứng mạnh mẽ tại Mỹ, bài phát biểu của ông Nê-ta-ni-a-hu cũng bị chỉ trích ở I-xra-en. Chủ tịch Công đảng và là lãnh đạo Liên minh Do Thái Y-dắc Héc-dốc (Yitzhak Herzog) nhấn mạnh, bài phát biểu của Thủ tướng Nê-ta-ni-a-hu sẽ không giúp chấm dứt chương trình hạt nhân của I-ran và cũng không gây ảnh hưởng tới việc đạt thỏa thuận hạt nhân sắp tới với I-ran, mà chỉ làm xấu đi quan hệ với Mỹ, "người bạn lớn nhất và đồng minh chiến lược" của I-xra-en. Theo ông Héc-dốc, cách duy nhất để ngăn cản chương trình hạt nhân của I-ran là hợp tác với chính phủ Mỹ. Nhiều chính trị gia khác ở I-xra-en cũng chỉ trích rằng phát biểu của Thủ tướng Nê-ta-ni-a-hu đã phải trả giá bằng sự xấu đi của quan hệ giữa I-xra-en và Mỹ.

BÌNH NGUYÊN