QĐND - Để bảo đảm an toàn cho phi công máy bay chiến đấu, Mỹ và Nga sẽ ký thỏa thuận an toàn bay trên không phận Xy-ri. Sở dĩ, hai bên phải ký thỏa thuận này bởi hai cường quốc đang triển khai các chiến dịch không kích riêng rẽ nhằm vào tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng tại Xy-ri. Việc ký thỏa thuận an toàn bay còn nói lên một điều khác, chiến dịch của Nga có thể sẽ còn kéo dài.

Ký thỏa thuận an toàn bay không có nghĩa là Nga - Mỹ hợp tác với nhau

Phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Mỹ, Đại tá Giép Đa-vít (Jeff Davis) cho biết, biên bản ghi nhớ có thể sẽ được ký trong ngày 20-10 (giờ địa phương). Hai bên đã đạt được những thỏa thuận quan trọng cuối cùng để ký kết biên bản ghi nhớ về vấn đề an toàn bay. Đại tá Giép Đa-vít nhấn mạnh, ngay sau khi được ký kết, thỏa thuận trên sẽ được thực thi để phi công hai bên tránh các cuộc va chạm có thể xảy ra khi cùng hoạt động trong khu vực. Tuy nhiên theo Đại tá Giép Đa-vít, thỏa thuận an toàn bay tại Xy-ri không phải là một phần trong một thỏa thuận lớn hơn về việc hai nước sẽ phối hợp hành động tại Xy-ri. Quan chức Lầu Năm Góc này nêu rõ giữa hai nước vẫn tồn tại nhiều khác biệt trong vấn đề Xy-ri.

Kiểm tra vũ khí trước khi phi công Nga tiến hành đợt không kích mới. Ảnh: straitstimes

Nga và Mỹ đã tổ chức cuộc họp trực tuyến 3 lần để thảo luận các phương án và thống nhất nguyên tắc giúp phi công hai nước không vô tình đối đầu nhau. Các nguyên tắc khác được thảo luận bao gồm cả ngôn ngữ mà phi công hai nước sử dụng, lựa chọn tần số radio và độ cao các máy bay…

Đề xuất an toàn bay tại Xy-ri được phía Nga đưa ra trước. Nga đã có các cuộc đàm phán mang tính xây dựng với Mỹ ngay sau khi nước này bắt đầu tiến hành các đợt không kích nhằm vào các mục tiêu của IS tại Xy-ri từ ngày 30-9. Bộ Quốc phòng Nga và Mỹ trước đó cũng đã ra thông báo khi xảy ra một số vụ các máy bay của hai nước bay trên không phận Xy-ri đã tiến lại gần nhau ở một khoảng cách có thể nhìn thấy nhau bằng mắt thường, không bảo đảm an toàn bay. Đại diện quân đội hai bên đã có các cuộc thảo luận về vấn đề an toàn bay trên vùng trời Xy-ri. Tuy nhiên, không phải Mỹ đã ngay lập tức hưởng ứng. Lầu Năm Góc ban đầu cho rằng, chiến dịch không kích của Nga nhằm ủng hộ chính quyền Tổng thống B.A.Át-xát (Bashar al-Assad) chứ không nhằm vào lực lượng Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng. Tuy nhiên, thực tế trên chiến trường Xy-ri đã chứng minh, IS đã bị vũ khí Nga làm cho suy yếu. Giới quan sát chỉ rõ, sự hiện diện của Nga đã buộc quân đội Mỹ và liên quân phải thích nghi với một môi trường chiến đấu phức tạp hơn nhiều và thậm chí phải xem xét lại phạm vi chiến dịch của mình.

Mỹ lo ngại Nga bám trụ ở Xy-ri

Lý do Mỹ không muốn ký thỏa thuận với Nga còn nằm ở nguyên nhân sâu xa hơn, Mỹ lo ngại sự lớn mạnh của Nga tại Trung Đông, đặc biệt là Xy-ri và I-rắc. Thứ trưởng Quốc phòng Nga A.An-tô-nốp (Anatoly Antonov) cho biết, Nga đã soạn thảo văn kiện về an toàn bay trên không phận Xy-ri và Lầu Năm Góc đã bác bỏ đề nghị của Nga, thực hiện các hoạt động chung giải cứu phi công bị bắn rơi. Điều này cho thấy, thứ nhất, Mỹ lo ngại việc Nga tăng cường và mở rộng về địa lý các cuộc không kích IS và chuyển sang lãnh thổ I-rắc, nơi Lầu Năm Góc có các cơ sở quân sự. Thứ hai, Mỹ rõ ràng vẫn không muốn Nga sử dụng không quân trên không phận Xy-ri và I-rắc.

Nói về chiến dịch trợ giúp không quân đối với Xy-ri, Tổng thống Nga V.Pu-tin (Vladimir Putin) cho biết, các hoạt động của không quân Nga ở Xy-ri chống IS là có thời hạn-đó là thời gian quân đội Xy-ri tiến hành các cuộc tấn công. Tuy nhiên, hoạt động quân sự này theo những gì đang xảy ra, rất có thể phải mất nhiều năm. Lời nói ẩn ý của Tổng thống Nga Pu-tin cho thấy thực tế, Nga đang hợp thức hóa các hoạt động để có thể tính tới một phương án lâu dài tại Xy-ri.

Một chuyên gia quân sự của Nga cho biết, khi các quy định an toàn bay được thực hiện, Nga thực hiện nhiều hơn nữa các cuộc không kích và đưa vào sử dụng những vũ khí sát thương cao mà không ngại chuyện “đạn lạc” sang phía Liên quân do Mỹ đứng đầu. Chuyên gia này cũng nhận định, các phương thức mà Nga yểm trợ lực lượng Chính phủ Xy-ri đang đem lại hiệu quả. Quân đội của Tổng thống Xy-ri Át-xát đã chiếm được từ tay lực lượng Nhà nước Hồi giáo (IS) một số khu vực có tầm chiến thuật quan trọng ở miền Bắc và khu vực giáp Đa-mát (Damascus). Hoạt động của quân đội Chính phủ Xy-ri được hỗ trợ không chỉ bằng các cuộc không kích của Nga, mà cả việc sử dụng các loại vũ khí có sức công phá rất lớn, dường như gần đây đã được cung cấp cho quân đội của Tổng thống Át-xát.

Trong 3 ngày qua, những loại vũ khí sát thương hiện đại nhất của Nga đã được sử dụng để tấn công IS. Trong số những khí tài mới ấn tượng này, các nhân chứng xác định có ​​Hệ thống rốc-két nhiệt áp hạng nặng (TOS) Solnsepek (Mặt trời). Trên internet đã lan truyền những bức ảnh về khả năng sử dụng TOS tại khu vực Mom-xơ (Homs) và I-đơ-líp (Idlib) khiến lực lượng khủng bố phải tháo chạy.

Theo Bộ Quốc phòng Nga, riêng trong ngày 19-10, không quân Nga từ căn cứ Hmeymim đã thực hiện 39 chuyến xuất kích, tấn công 51 địa điểm tại các tỉnh Ha-ma (Hama), I-đơ-líp, La-ta-ki-a, Đa-mát và A-lép-pô (Aleppo). Truyền thông A-rập đưa tin về cuộc tấn công thắng lợi của quân đội chính phủ Xy-ri tại một số tỉnh. Điều này cũng được trang mạng "Mùa xuân Nga" khẳng định. Trang mạng này công bố thông tin cho biết, ở ngoại ô Đa-mát, lực lượng chính phủ tiếp tục từng bước tiến lên phía trước và tiêu diệt các tay súng IS. Tuy nhiên, theo trang mạng này, việc quân đội Chính phủ Xy-ri giải phóng hoàn toàn Xy-ri khỏi tay IS sẽ còn rất lâu. Điều này có nghĩa không quân Nga sẽ bị kìm chân ở Trung Đông trong một thời gian dài. Điều đó có thể phù hợp với thông tin mà Cục trưởng Cục Tác chiến-Phó tổng Tham mưu trưởng quân đội Nga, Thượng tướng A.Ca-ta-pô-lốp (Andrei Kartapolov), đưa ra rằng không loại trừ việc thành lập một căn cứ quân sự ở Xy-ri cho cả hải, lục, không quân Nga. Rõ ràng điều Mỹ lo ngại nhất chính là việc Nga sẽ xây dựng sức mạnh quân sự ở Xy-ri. Trung Đông sẽ không phải vùng đất chỉ có một mình Mỹ.

NGUYỄN HÒA