Phát biểu tại một sự kiện vận động tranh cử ở bang Kansas trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ, Tổng thống Donald Trump tuyên bố việc Mỹ từng đề nghị NATO hỗ trợ trong cuộc xung đột với Iran thực chất chỉ là để thử lòng liên minh quân sự lớn nhất hành tinh.

“Chúng ta không cần sự giúp đỡ đó. Tôi lúc đó chỉ đang thử. Tôi muốn xem họ có giúp không”, ông chủ Nhà Trắng nhấn mạnh.

Theo Tổng thống Donald Trump, Mỹ chi “hàng trăm tỷ USD” mỗi năm cho NATO “để bảo vệ chính họ”. Nhưng thật trớ trêu, “không, xin cảm ơn” lại là những gì Mỹ nhận được khi ngỏ ý muốn NATO hỗ trợ. “Đây là điều chúng ta thực sự không bao giờ có thể quên. “Không, xin cảm ơn” là có ý gì? Họ đã không giúp đỡ”, Tổng thống Donald Trump khẳng định.

Tổng thống Mỹ Donald Trump gặp Tổng thư ký NATO Mark Rutte bên lề Hội nghị thượng đỉnh NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ, tháng 7-2026. Ảnh: Getty Images

Mỹ lâu nay vẫn được xem là “anh cả” trong NATO kể từ khi liên minh quân sự ra đời vào năm 1949. Số liệu của NATO cho thấy trong năm 2025, Mỹ có quy mô GDP bằng 52% tổng GDP của các nước thành viên NATO khác cộng lại và chiếm 60% tổng chi tiêu quốc phòng của khối.

Tổng thống Donald Trump từ lâu đã bày tỏ hoài nghi về NATO và yêu cầu các đồng minh phải đóng góp nhiều hơn. Dưới sức ép của nhà lãnh đạo Mỹ, NATO đã nhất trí mục tiêu mới về tăng chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP vào năm 2035, trong đó chi 3,5% GDP cho các yêu cầu quốc phòng cốt lõi như quân đội và vũ khí, chi 1,5% GDP cho các biện pháp liên quan đến quốc phòng rộng hơn như an ninh mạng, cải tạo đường sá, cầu cống để có thể tiếp nhận các phương tiện quân sự hạng nặng.

Trong nhiệm kỳ thứ hai này của ông chủ Nhà Trắng, sự rạn nứt trong liên minh quân sự ngày càng trở nên sâu sắc, làm dấy lên lo ngại Mỹ quay lưng với mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương mà Washington đã dày công xây dựng sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Có ý kiến cho rằng NATO tồn tại nhưng không còn hiệu quả bởi lòng tin, vốn là chất keo gắn kết liên minh trong gần 8 thập niên qua, “đã vỡ vụn”.

Trước khi Mỹ, Đan Mạch và Greenland đạt thỏa thuận hồi tháng trước cho phép Washington tăng cường hiện diện quân sự tại hòn đảo lớn nhất thế giới nằm ở Bắc Cực, nội bộ NATO đã trải qua phen sóng gió xoay quanh ý định của Tổng thống Donald Trump kiểm soát vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch, một thành viên sáng lập khối. Khi xung đột với Iran nổ ra, Tổng thống Donald Trump còn không ít lần chỉ trích NATO không biết điều, gọi liên minh quân sự là "hổ giấy" và nêu rõ Mỹ sẽ "khắc ghi" khi họ từ chối hỗ trợ Washington.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio khẳng định nước này “chắc chắn” sẽ phải đánh giá lại giá trị của NATO đối với Washington sau khi xung đột với Iran kết thúc. Còn Tổng thống Donald Trump nhiều lần tuyên bố sẽ xem xét rút Mỹ khỏi NATO.

Trên thực tế, dẫu cho nước Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump không có thiện cảm với NATO thì một “cuộc ly hôn” vẫn được cho là kịch bản khó xảy ra. Luật hiện hành quy định việc rút khỏi NATO phải được Thượng viện Mỹ phê chuẩn với đa số 2/3 hoặc cần hành động của Đồi Capitol. Điều này cho thấy quyết định rút lui bị giới hạn vì cơ chế lập pháp của Mỹ, nhất là khi những phát biểu của Tổng thống Donald Trump hạ thấp vai trò của NATO đã vấp phải sự chỉ trích từ lưỡng đảng.

Thêm vào đó, việc Mỹ hiện duy trì các căn cứ quân sự tại hầu hết các quốc gia thành viên NATO đồng nghĩa Washington sẽ gặp không ít khó khăn trong tiến hành các hoạt động quân sự ở nước ngoài, ví dụ như tại Trung Đông, khi không còn các trung tâm hậu cần lớn này nếu rút khỏi NATO. Không những vậy, ngành công nghiệp quốc phòng của Mỹ sẽ chịu đòn giáng mạnh bởi việc Washington chia tay liên minh quân sự sẽ khiến các quốc gia thành viên NATO chuyển sang tìm kiếm các nhà cung cấp thay thế hoặc chú trọng phát triển ngành công nghiệp quốc phòng nội địa.

“Rút khỏi NATO sẽ là tự diệt”, Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Tim Kaine nhận định trong một bài viết trên tạp chí Time.