Theo tờ The Conversation, tháng 11 tới đây, bang California (Mỹ) sẽ bỏ phiếu về đề xuất đánh thuế một lần 5% đối với tài sản của tất cả tỷ phú trong bang này.

Những người ủng hộ “thuế tỷ phú” cho rằng, nếu đề xuất được thực thi sẽ giúp thu về 100 tỷ USD và số tiền này sẽ được phân bổ trực tiếp cho các chương trình chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ lương thực và giáo dục công cộng của California. Họ cũng lập luận rằng, hầu hết các tỷ phú Mỹ đang trả mức thuế suất biên thấp hơn so với người lao động bình thường, và bởi vậy cần có “thuế tỷ phú” để bù đắp những thiếu hụt ngân sách do việc cắt giảm chương trình bảo hiểm y tế công cộng Medicaid gây ra.

Đáp lại, những người chỉ trích đề xuất đánh thuế với các tỷ phú cảnh báo rằng, biện pháp này sẽ khiến các tỷ phú và nguồn thu thuế từ họ rời khỏi bang California.

Đáng chú ý, các biện pháp đánh thuế nhắm vào người siêu giàu hiện đang được xem xét trên khắp thế giới chứ không chỉ ở riêng nước Mỹ. Chẳng hạn, tại Vương quốc Anh, một nhóm gồm 120 triệu phú đã phát động chiến dịch "Tự hào đóng thuế", trong đó yêu cầu chính phủ đánh thêm 2% thuế đối với các khối tài sản trên 10 triệu bảng Anh.

Những tòa nhà chọc trời ở Billionaires’ Row (Dãy phố tỷ phú), thuộc quận Manhattan, New York, Mỹ. Ảnh minh họa: Getty Images

Hơn thế nữa, đằng sau cuộc thảo luận công khai về thuế tỷ phú ở California là một cuộc tranh luận sâu sắc hơn về sự bất bình đẳng toàn cầu ngày càng gia tăng.

Dữ liệu gần đây của Mỹ cho thấy tỷ trọng thu nhập của người lao động đã giảm xuống mức thấp kỷ lục 52,9% vào năm 2026. Điều này đồng nghĩa là cứ mỗi 100 USD nền kinh tế sản xuất ra thì người lao động chỉ nhận được 52,90 USD tiền lương, tỷ lệ thấp nhất kể từ khi việc thống kê bắt đầu vào năm 1947. Xu hướng tương tự cũng được ghi nhận trên khắp thế giới. Người lao động tại nhiều quốc gia đang cảm nhận rõ sự khó khăn bởi lạm phát tăng nhanh hơn mức lương mà họ nhận được, và hệ quả là mức sống thực tế của họ đã giảm sút.

Ngược lại, sự giàu có của các tỷ phú ngày càng phình ra. Tạp chí Forbes cho biết tính đến năm 2026, tổng số tỷ phú trên toàn cầu đã tăng lên mức kỷ lục (3.428 người).

Tuy nhiên, đề xuất đánh thuế của bang California dường như đang vấp phải phản ứng dữ dội từ giới siêu giàu. Tỷ phú Sergey Brin, người đồng sáng lập Google, đã chi khoản tiền quyên góp chính trị 100 triệu USD cho một nhóm phản đối “thuế tỷ phú”, với hy vọng sẽ tránh được tình huống phải nộp khoản thuế tiềm năng lên tới 13 tỷ USD. Các tỷ phú khác như Peter Thiel, Eric Schmidt và Chris Larsen cũng đã chi đáng kể cho chiến dịch phản đối loại thuế này.

Trong khi đó, thăm dò dư luận cho thấy “thuế tỷ phú” được đa số cử tri bang California ủng hộ.

Cuộc bỏ phiếu vào tháng 11 tới ở California có thể sẽ là phép thử quan trọng đối với quyền lực chính trị của tầng lớp tỷ phú cũng như sức khỏe tổng thể của nền dân chủ Mỹ. Tuy nhiên, người ta lo ngại rằng, ngay cả khi “thuế tỷ phú” ra đời thì chỉ giải quyết được “triệu chứng” của tình trạng bất bình đẳng ở nước Mỹ cũng như trên khắp thế giới, chứ không giải quyết được nguyên nhân gốc rễ của nó.

Còn hiện tại, sự phẫn nộ của các cử tri và người lao động bình thường đang lan sang cả các tỷ phú.