Tháo gỡ nút thắt

QĐND - Trong bối cảnh bức tranh an ninh chính trị thế giới có nhiều đổi thay trong năm 2014, Đông Nam Á đã trải qua những “cơn bĩ cực” mang một màu sắc của riêng mình trước khi “đến hồi thái lai”!

Nhìn lại một năm qua, dễ dàng nhận thấy rằng, những gam màu sáng tối trong hồ sơ Đông Nam Á phần lớn là “dư âm” để lại của năm trước (2013).

Người biểu tình phe "áo đỏ" ở Thái Lan.

Đó là một Cam-pu-chia với những cuộc tranh cãi hậu bầu cử Quốc hội khóa V giữa Đảng Nhân dân Cam-pu-chia (CPP) cầm quyền và Đảng Cứu nguy Dân tộc (CNRP) đối lập. Tình hình chính trường Cam-pu-chia rơi vào bế tắc tưởng như khó có thể khai thông sau nhiều lần đàm phán bất thành giữa CPP và CNRP. Tuy nhiên, cuối cùng nút thắt đã được tháo gỡ khi CPP và CNRP đạt được thỏa thuận cấp cao vào hạ tuần tháng 7 với các nội dung chính như cải cách triệt để Ủy ban bầu cử quốc gia (NEC), phân chia quyền lực trong Quốc hội và quyết liệt chống tham nhũng.

Tại quốc gia láng giềng Thái Lan, làn sóng biểu tình ủng hộ và chống chính phủ triền miên rộng khắp giữa phe “áo đỏ” và “áo vàng” đã biến đất nước này trở thành một điểm nóng trên bản đồ an ninh thế giới. Dư luận đã từng kỳ vọng một cuộc tổng tuyển cử trước thời hạn (2-2-2014) sẽ là liều thuốc hóa giải cho những bất đồng sâu sắc tồn tại trong xã hội Thái Lan. Song, thực tế đã chứng minh điều ngược lại. Các phe phái chính trị quyết không lùi bước, đất nước tiếp tục luẩn quẩn trong vòng xoáy bất ổn hậu bầu cử, đến mức quân đội phải tiến hành đảo chính “để tình hình nhanh chóng trở lại bình thường, xã hội được bình an... và tiến đến cải cách cơ cấu chính trị, kinh tế và xã hội” như khẳng định của Tư lệnh Lục quân khi đó (hiện là Thủ tướng Thái Lan) Pray-út Chan-ô-cha (Prayuth Chan-ocha).

Dù là tại Cam-pu-chia hay Thái Lan, một khi tình hình trở nên bất ổn, không ai khác, chính người dân lại phải gánh chịu những gì mà nó để lại. Giữa lúc kinh tế toàn cầu vẫn đang suy yếu, tình trạng bất ổn định đã đe dọa nghiêm trọng kinh tế của cả hai nước, làm đảo lộn và ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống của người dân.

Trong những năm trở lại đây, không phải là ngẫu nhiên khi mà nhiều chính khách và học giả uy tín quốc tế đã đưa ra những lời kêu gọi chung sống “bất đồng nhưng không đối đầu”, bởi để giải quyết triệt để những mâu thuẫn giữa các lực lượng chính trị tại Cam-pu-chia hay Thái Lan là điều không dễ dàng thực hiện trong một sớm một chiều. Tuy rằng vẫn còn những "lời ong tiếng ve" xung quanh thỏa thuận giữa CPP và CNRP hay cuộc đảo chính quân sự tại Thái Lan, vốn chỉ là khúc dạo đầu trong một chặng đường gập ghềnh để giải quyết tận gốc vấn đề, nhưng trước mắt nó cũng mang lại những tia hy vọng và cơ hội mới để đất nước chùa Tháp và chùa Vàng ổn định, phát triển.

Đó là những nút thắt dưới góc độ riêng lẻ. Vậy đối với cả khu vực Đông Nam Á thì thế nào?

Trong năm 2014, Biển Đông “dậy sóng” do cuộc khủng hoảng giàn khoan Hải Dương 981 của Trung Quốc hạ đặt trái phép trong vùng biển của Việt Nam, lại thêm một lần nữa trở thành phép thử đối với sự đoàn kết và tinh thần trách nhiệm của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), khi mà khu vực này có liên hệ chặt chẽ với bài toán chủ quyền và lợi ích của các quốc gia thành viên trong hiệp hội. Kết quả là trước nguy cơ hòa bình, an ninh, an toàn hàng hải ở Biển Đông bị đe dọa nghiêm trọng, lần đầu tiên sau gần hai thập kỷ, ASEAN ra một Tuyên bố riêng về tình hình Biển Đông. Việc Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN thông qua tuyên bố này đã khẳng định mạnh mẽ các nguyên tắc của luật pháp quốc tế và của ASEAN, thể hiện sự đoàn kết, nhất trí cao và vai trò chủ động, trách nhiệm của hiệp hội đối với hòa bình, ổn định và an ninh ở Biển Đông nói riêng, của khu vực nói chung. Tiếng nói của ASEAN cùng với nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế và các bên liên quan đã góp phần tháo ngòi căng thẳng, giúp khu vực tránh được một cuộc đối đầu quân sự nguy hiểm.

Đông Nam Á đã khép lại năm 2014 với một cái kết “có hậu” khi mà những nút thắt chính đã được tháo gỡ, dù có thể chưa phải là hoàn toàn. Bước sang năm 2015 là thời điểm nước rút để ASEAN hoàn tất các mục tiêu còn lại của lộ trình hình thành cộng đồng chung vào ngày 31-12-2015. Trong bối cảnh khu vực và quốc tế đang thay đổi nhanh chóng với nhiều biến động phức tạp và khó lường, các nước lớn ngày càng tăng cường ảnh hưởng tại khu vực này, thách thức mới đối với ASEAN là phải duy trì đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN ở khu vực. Chắc chắn rằng, bằng sức mạnh đoàn kết cùng nỗ lực và quyết tâm của các nước thành viên, Cộng đồng ASEAN sẽ hình thành đúng thời hạn và tiến bước tới những mục tiêu liên kết cao hơn. ASEAN vẫn tiếp tục được dư luận quốc tế kỳ vọng đóng góp tích cực, có hiệu quả hơn nữa trong việc gìn giữ hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực châu Á-Thái Bình Dương cũng như trên thế giới.