Từ trung tuần tháng 8-2009 đến nay, hầu hết các ngân hàng thương mại của Việt Nam đều đã điều chỉnh tăng lãi suất huy động vốn bằng đồng Việt Nam (VNĐ) và ngoại tệ. Có ngân hàng một tháng điều chỉnh tăng đến hai lần. Cuộc chạy đua lãi suất huy động vốn đã vào giai đoạn “nóng”.

Cái lợi dễ nhận thấy ở cuộc “chạy đua” này là người gửi tiền có lợi, các ngân hàng cũng huy động được lượng vốn cần thiết cho nhu cầu tăng trưởng kinh tế. Trong bối cảnh thị trường chứng khoán và thị trường bất động sản sôi động trở lại, việc điều chỉnh tăng lãi suất của các ngân hàng là cần thiết. Tuy nhiên, theo phân tích của các chuyên gia tài chính-tiền tệ, việc tăng lãi suất là “con dao hai lưỡi”.

Hầu hết các ngân hàng thương mại của Việt Nam đều đã điều chỉnh tăng lãi suất huy động vốn bằng đồng Việt Nam . Ảnh: Internet

Trong lúc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tiếp tục duy trì lãi suất cơ bản bằng VNĐ ở mức 7%/năm, lãi suất cho vay tối đa đối với doanh nghiệp theo đó ấn định ở mức 10,5%/năm. Trong khi đó, lãi suất huy động vốn của một số ngân hàng thương mại đã chạm mức 10%/năm. Các ngân hàng lại phải chịu rất nhiều khoản thuế, dự trữ tiền gửi, trả lương cho cán bộ, công nhân viên, chi phí khác… Do đó với mức chênh lệch lãi suất giữa huy động vốn và cho vay nói trên thì các ngân hàng không thể có lợi nhuận. Mặt khác, cuộc “chạy đua” lãi suất cũng làm cho người gửi tiền hoang mang, không biết nên gửi ở đâu.

Theo một chuyên gia tài chính-tiền tệ, các ngân hàng tăng lãi suất đợt này không phải do thanh khoản, vì khi gặp khó khăn về thanh khoản các ngân hàng thường tìm vốn qua thị trường liên ngân hàng chứ không phải từ dân cư. Cuộc “chạy đua” tăng lãi suất lần này có nguyên nhân chính từ phía các ngân hàng nhỏ muốn gia tăng thị phần nên đẩy lãi suất huy động lên cao nhằm thu hút thêm tiền gửi từ cá nhân. Do cạnh tranh gay gắt, các ngân hàng khác không thể đứng yên vì nếu không họ sẽ không giữ được khách hàng.

Theo tiến sĩ Nguyễn Ngọc Bảo, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (Ngân hàng Nhà nước), từ nay đến cuối năm, lãi suất cơ bản dự kiến sẽ được giữ ổn định ở mức 7%/năm như hiện nay. Vì vậy, các ngân hàng cần phải xem xét để có những điều chỉnh, cơ cấu hợp lý để đảm bảo khả năng sinh lãi. Để tránh rủi ro, các ngân hàng thương mại cần có cơ cấu giảm bớt tín dụng vào bất động sản, chứng khoán để tập trung cho vay hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, xuất khẩu và cho vay lĩnh vực nông nghiệp nông thôn.

Để bảo đảm an toàn, hiệu quả cho hệ thống tín dụng, nên chăng, Ngân hàng Nhà nước cần xem xét kỹ những ngân hàng tăng lãi suất huy động đột biến để có biện pháp xử lý thích hợp.

PHÚ THỌ