Cũng tương tự, ông chủ Nhà Trắng thường xuyên nói rằng Iran đang “rất muốn đạt được một thỏa thuận”, hai bên đang tiến hành đàm phán hay “đàm phán đang tiến triển tốt”. Còn sự thực là chẳng hề có cuộc đàm phán trực tiếp nào mà chỉ qua các kênh trung gian. Iran vẫn giữ nguyên lập trường “không đàm phán khi chưa ngừng bắn hoàn toàn” qua những lần phát biểu của lãnh đạo nước này.

Lập trường cứng rắn trước sau như một của Iran đối lập hoàn toàn với những thông điệp thiếu nhất quán của Tổng thống Donald Trump, lúc khẳng định “muốn một thỏa thuận”, lúc lại nói “chẳng cần đàm phán nữa vì Mỹ đã thắng rồi”. Vô hình trung, những điệp khúc được lặp đi lặp lại từ phía Mỹ trở thành màn độc thoại bị lạc nhịp.

 Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Nhà Trắng ngày 31-3. Ảnh: AP

Nhìn lại suốt thời gian diễn ra cuộc xung đột, nhất là những ngày gần đây, những phát biểu không rõ ràng của Tổng thống Donald Trump phản ánh sự bế tắc về chiến lược của Washington, bởi thực tế không thể vừa đánh vừa đàm, lại càng không thể vừa đánh vừa tuyên bố “thắng” kiểu như vậy.

Đàm phán luôn cần lòng tin và thiện chí. Một khi bom đạn vẫn rơi cùng những điều kiện kiểu “tối hậu thư” mang tính đe dọa, cưỡng ép thì hai bên chỉ có thể nói chuyện bằng súng đạn.

Còn thực tế trên chiến trường đang chứng minh “chiến thắng” của Mỹ chỉ là trong lời nói. Mục tiêu của Mỹ mở cửa lại eo biển Hormuz chưa thành, cục diện chiến trường vẫn chưa ngã ngũ. Sức mạnh quân sự tối tân của Mỹ và Israel chưa khuất phục được đất nước trong câu chuyện "Nghìn lẻ một đêm" với sức chịu đựng bền bỉ và vẫn đều đặn phô diễn năng lực đáp trả hiệu quả, khiến Mỹ đang phải đối mặt với những vấn đề nghiêm trọng do tính toán sai lầm về năng lực quân sự của Tehran.

Tìm một lối thoát khỏi cuộc chiến thực sự là một bài toán nan giải với Mỹ lúc này. Càng kéo dài chiến tranh, càng khó thoát. Bài học đắt giá của Mỹ ở đất nước của Vườn treo Babylon hay Afghanistan vẫn còn đó. Còn muốn thoát nhanh cũng không dễ, bởi thiếu một chiến lược rút lui rõ ràng sẽ phải trả giá bằng uy tín và những hệ lụy hậu chiến ngoài tầm kiểm soát.

Những toan tính đẩy xung đột lên một nấc mới bằng việc triển khai bộ binh vào Iran để sớm kết thúc cuộc chiến sẽ là một nước cờ đầy rủi ro, nhất là khi thời gian đang không đứng về phía Washington. Trước thềm bầu cử, ông Donald Trump buộc phải rút khỏi cuộc chiến, hoặc chí ít cũng phải giành lấy một kết quả nào đó có thể được công nhận là thắng lợi mà không ai có thể bàn cãi.

Trong tình thế tiến thoái lưỡng nan, câu thần chú “chiến thắng” dù được Tổng thống Donald Trump lặp lại nhiều lần xem ra cũng khó mà hiệu nghiệm ở vùng đất của Xerxes đại đế, vị Vua đã biến Iran thành đế chế Ba Tư hùng mạnh.